«Ρωσο-κυπριακές σχέσεις»: Αντίσταση στην εξαφάνιση της Κυπριακής Δημοκρατίας
Τα τελευταία τρία χρόνια, η Λευκωσία μοιάζει να διστάζει να καλλιεργεί άριστες σχέσεις με τη Μόσχα, επιδεικνύοντας μερική αχαριστία για την παραδοσιακή της υποστήριξη στις κυπριακές περιπέτειες και παρά τις αλλεπάλληλες αποδείξεις της αναξιοπιστίας της περί Κύπρου πολιτικής της Ουάσινγκτον και του Λονδίνου. Ταυτόχρονα, βέβαια, η ημιμάθεια που χαρακτηρίζει διαχρονικά τις λακωνικές (σε σύντομα άρθρα) και ιδεολογικά φορτισμένες «αναλύσεις» των ρωσο-κυπριακών σχέσεων συνωμοτεί στην παραπληροφόρηση και σύγχυση της κοινωνίας των πολιτών.
Η ανυπαρξία επιστημονικών βιβλίων, που να διαλευκάνουν την ιδιαίτερη φύση των σχέσεων Μόσχας-Κύπρου, από τη δεκαετία του 1950 μέχρι σήμερα, ήταν ένας σοβαρός λόγος για να κινητοποιηθεί ένας Ελλαδίτης διεθνολόγος (που πρόσφατα αφυπηρέτησε από το Πανεπιστήμιο Κύπρου) στη συγγραφή του πρώτου σχετικού βιβλίου στα Αγγλικά. Επιπρόσθετος λόγος ήταν η διαπίστωση πως, από κεκτημένη ταχύτητα, όλες οι προηγούμενες αναλύσεις ρωσο-κυπριακών σχέσεων βασίζονταν στη συχνά κυνική, και πάντα φιλύποπτη, θεωρία του «πολιτικού ρεαλισμού», που αυτο-εγκλωβίζεται στις έννοιες του εθνικού συμφέροντος, της ισχύος, της αναπόδραστης διακρατικής σύγκρουσης και στην απαξίωση διεθνών κανόνων και αρχών. Μοιραία, επομένως, η θεωρία αυτή αντιτίθεται στις προσεγγίσεις που αξιοποιούν τον ρόλο και τη σημασία του Διεθνούς Δικαίου, της Διεθνούς Ηθικής, της διεθνούς αλληλεγγύης, αλλά ακόμα και της φιλίας μεταξύ λαών και κρατών.
Κατά συνέπεια, το γεγονός ότι οι σχέσεις της Ρωσίας με τον Ελληνισμό γενικά, και με την Κύπρο ειδικότερα, χαρακτηρίζονται από μία σύνθεση «πραγματισμού» (που αναφέρεται στα προφανή συμφέροντα) και «ιδεαλισμού» (που συνδέεται με τους διεθνείς κανόνες και αρχές που εξορίζει ο «πολιτικός ρεαλισμός»), αρκούσε για την παραγωγή μίας μελέτης που υπογραμμίζει, μεταξύ άλλων, ότι η Σοβιετική Ένωση και η Ρωσική Ομοσπονδία έχουν κατεξοχήν συμπαρασταθεί στα δίκαια και τα δικαιώματα του κυπριακού Ελληνισμού, ο οποίος θυματοποιείται κατ’ εξακολούθησιν από το Λονδίνο, την Ουάσινγκτον και την Τουρκία, αλλά και από τη Γενική Γραμματεία του ΟΗΕ.
Ένα κύριο μέλημα του βιβλίου είναι να υπενθυμίσει τη σταθερή και πολυδιάστατη πολιτική και διπλωματική υποστήριξη της Κύπρου από τη Μόσχα τα τελευταία 60 χρόνια. Επιπρόσθετα, προβάλλει τις εμπορικές, οικονομικές, τουριστικές και πολιτιστικές σχέσεις τους, όπως και εκείνες στην ενέργεια και την ασφάλεια. Και δεδομένων των πρόσφατων δραματικών προκλήσεων στον λαβύρινθο της ανατολικής Μεσογείου, η μελέτη καλύπτει τις αναδυόμενες συμμαχίες Κύπρου-Ελλάδας-Αιγύπτου-Ισραήλ και αποκαλύπτει -για το διεθνές αναγνωστικό κοινό- τις παράνομες και ανήθικες συνέπειες της ουσιαστικής εγκατάλειψης της Κύπρου από τους Δυτικούς «στρατηγικούς εταίρους» στη γεωπολιτική βουλιμία της Τουρκίας, υπό την ηγεσία του δίδυμου Ερντογάν-Νταβούτογλου, και υπό τα μονίμως θεατρικά χαμόγελα του Έσπεν Μπαρθ Έιντε.
Μία σειρά από ειδικότερα θέματα αντιμετωπίζονται για την ενημέρωση του αγγλόφωνου κοινού, όπως η πραγματική φύση του Κυπριακού ως διεθνούς προβλήματος εισβολής και κατοχής, το απαράδεκτο περιεχόμενο του σχεδίου Ανάν, οι πολλαπλές πηγές της ελληνο-ρωσικής συμπάθειας και φιλίας και οι τρέχουσες (2013-2015) απόπειρες χειραγώγησης των Ελληνοκυπρίων στην κατεύθυνση μίας -καθ’ όλες τις ενδείξεις- «τοξικής» συμφωνίας που θα ισοδυναμεί με την οριστική διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Επιπλέον, στη βάση μιας τολμηρής ανάλυσης της πολιτικής κουλτούρας της τουρκικής ελίτ, της προβληματικής προσωπικότητας του Ερντογάν και της μεγαλομανούς εξωτερικής πολιτικής του Αχμέτ Νταβούτογλου, το βιβλίο προέβλεψε ότι, παρά τον θερμό ρωσο-τουρκικό «υλιστικό εναγκαλισμό» των τελευταίων χρόνων, τίποτα δεν εγγυάτο συνεχή άνθιση στις σχέσεις τους. Αντίθετα, αν αποφύγουμε παιδαριώδη λάθη, το μέλλον των ρωσο-κυπριακών σχέσεων προδιαγράφεται εξόχως θετικό, δεδομένων τόσο των αμοιβαίων συμφερόντων όσο και των ιστορικών, θρησκευτικών, πολιτικών, πολιτιστικών και «πνευματικών» δεσμών των δύο λαών, που ο «πολιτικός ρεαλισμός» είχε αγνοήσει. Η μελέτη κυκλοφόρησε διεθνώς στις 12 Φεβρουαρίου. Μέχρι να μεταφραστεί στα Ελληνικά, μπορεί να αναζητηθεί ηλεκτρονικά ως εξής: Costas Melakopides, «Russia-Cyprus Relations: A Pragmatic Idealist Perspective» (London and New York: Palgrave, 2016).
