Όπως είναι αρκούντως γνωστόν, το θέμα της επιστροφής της πόλης της Αμμοχώστου στους νόμιμους κατοίκους της ήταν κυρίαρχο σε όλες τις φάσεις των διαπραγματεύσεων για την επίλυση του Κυπριακού. Πότε διατυπωνόταν σαφώς μέσα στα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και πότε αποτελούσε το κυριότερο των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης για την προώθηση των συνομιλιών για την οριστική επίλυση του κυπριακού προβλήματος. Για την ιστορία θυμίζω απλώς αποσπάσματα από τα ψηφίσματα του ΟΗΕ:
· Ψήφισμα 550/1984: «...θεωρεί απόπειρες για εποικισμό οποιουδήποτε τμήματος του Βαρωσίου από άτομα άλλα εκτός από τους κατοίκους τους ως απαράδεκτες και ζητά τη μεταβίβαση αυτής της περιοχής στη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών».
· Ψήφισμα 789/1992: «…με σκοπό την εφαρμογή του ψηφίσματος 550/1984 η περιοχή που σήμερα βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Ειρηνευτικής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών να επεκταθεί και να περιλάβει τα Βαρώσια».
Τόσον ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Εξωτερικών κ. Αλέξανδρος Ζήνων όσο και ο ίδιος ο Υπουργός Εξωτερικών, σε απάντηση στην επιστολή μου με ημερομηνία 7/1/2014, διευκρίνιζαν ότι το ψήφισμα 550/1984 δεν αφορά μόνο την περιφραγμένη περιοχή της πόλης, αλλά και ολόκληρη την έκταση των Βαρωσίων. Αργότερα εφευρέθηκε η μέθοδος των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, τα οποία προέβλεπαν την επιστροφή της περιφραγμένης πόλης αρχικά και μόνο για τη διευκόλυνση των συνομιλιών, χωρίς να απεμπολείται το δικαίωμα αλλά και η διεκδίκηση για επιστροφή όλης της πόλης στους νόμιμους κατοίκους της, όπως ήταν πριν από την κατάληψή της από τουρκικά στρατεύματα κατοχής.
Κατά την τελευταία φάση των διαπραγματεύσεων, η τουρκοκυπριακή πλευρά αρνήθηκε επίμονα να συζητήσει την επιστροφή του περιφραγμένου τμήματος της πόλης ως ΜΟΕ, αντιπροτείνοντας ότι το θέμα της Αμμοχώστου θα συζητηθεί στο κεφάλαιο του εδαφικού και μέσα στο πλαίσιο της συνολικής επίλυσης του Κυπριακού (ενημέρωση συνομιλητή Ανδρέα Μαυρογιάννη σε αντιπροσώπους του Δημοτικού Συμβουλίου στις 4 Αυγούστου 2015, στην οποία συμμετείχα και εγώ προσωπικά). Ο πρόεδρος του Κυβερνώντος Κόμματος, του ΔΗΣΥ, κ. Αβέρωφ Νεοφύτου δήλωσε, μετά την συνάντησή του με τον Δήμαρχο Μόρφου στις 5/2/2016, ότι «…δεν θεωρεί πως μπορούμε να έχουμε συμφωνία για το Κυπριακό χωρίς την κατεχόμενη Μόρφου υπό Ελληνοκυπριακή Διοίκηση…»
Εγείρονται λοιπόν δύο φυσιολογικά ερωτήματα:
1ον: Γιατί ο Πρόεδρος του ΔΗΣΥ αναφέρθηκε ειδικά για την περιοχή της Μόρφου; Μήπως έχουμε ξεγράψει τις αξιώσεις μας από τις υπόλοιπες κατεχόμενες περιοχές μας;
2ον: Γιατί παρέλειψε να αναφερθεί ονομαστικά στο θέμα της επιστροφής της Αμμοχώστου; Μήπως τη θεωρεί δεδομένη ή ξεγραμμένη;
3ον: Εάν θεωρεί ως απαραίτητη προϋπόθεση ή δεδομένη την επιστροφή της πόλης, ποια πόλη εννοεί;
Την περιφραγμένη, που αποτελεί το 16,73% της συνολικής έκτασής της, ή το σύνολο της πόλης όπως ίσχυε μέχρι τις 15/8/1974, ημέρα της κατάληψής της από τις δυνάμεις της τουρκικής εισβολής;
Προσωπικά, μου προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία το γεγονός ότι το θέμα της Αμμοχώστου έχει μετατοπιστεί από το τραπέζι των συνομιλιών στα σαλόνια των Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων(!) όπως διαφάνηκε μέσα από πρόσφατο δημοσίευμα της εφημερίδας «Ο Φιλελεύθερος». Σύμφωνα με το δημοσίευμα αυτό, στελέχη του εμποροβιομηχανικού κόσμου της Αμμοχώστου επεξεργάζονται σχέδιο για τη δημιουργία της «έξυπνης πόλης», η οποία θα ανοικοδομηθεί με βάση νέα πρότυπα και νέες τεχνολογικές αντιλήψεις. Μόνο που κανένας δεν ένιωσε την ανάγκη να διευκρινίσει τι θα γίνει η υπόλοιπη πόλη, που σήμερα κατοικείται παράνομα από Τουρκοκυπρίους και εποίκους, και που αποτελεί το υπόλοιπο 83%.
Η απεικόνιση της παταγώδους αποτυχίας μας να διευκρινίσουμε, αλλά και να προωθήσουμε σωστά τις πρόνοιες του ψηφίσματος 550 (1984), παρουσιάζεται ανάγλυφα στο πρόσφατο προσχέδιο του Ευρωκοινοβουλίου, που επιχειρεί το ξεπάγωμα πέντε τουρκικών κεφαλαίων και που διατυπώνει την εισήγηση. «…καλεί την Τουρκία να αρχίσει την αποχώρηση των στρατευμάτων της από την Κύπρο και να μεταβιβάσει την περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου στα Ηνωμένα Έθνη, σύμφωνα με το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ 550 (1984)».
Η υπόθεση της Αμμοχώστου είναι λοιπόν μια ιστορία διαχρονικών λαθών, παραλείψεων, παρερμηνειών και ασαφειών της δικής μας πλευράς που ίσως οδηγήσει, στην καλύτερη περίπτωση, στην επιστροφή του 1/5 της πόλης και μάλιστα κάτω από συνεταιριστικό καθεστώς, όπως επεξεργάζονται οι… εμποροβιομήχανοι της Αμμοχώστου και μερικοί άλλοι εκπρόσωποι τής ούτω καλούμενης κοινωνίας των πολιτών, με τη σιωπηρή ανοχή των Πολιτειακών και Πολιτικών Αρχόντων.
ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΟΡΦΙΤΗΣ
Δημοτικός Σύμβουλος Αμμοχώστου Ευρωπαϊκού Κόμματος
