Δεν είναι γελοίο για ένα νησί με πληθυσμό σχεδόν ενός εκατομμυρίου κατοίκων να έχει τρεις Κυβερνήσεις; Ξέρετε, υπάρχουν πολλές χιλιάδες πόλεις στον κόσμο με κατοίκους πολλών εθνικοτήτων, που έχουν πληθυσμό ενός εκατομμυρίου. Δεν διοικούνται, όμως, από τρεις κυβερνήσεις. Απλώς έχουν ένα-δυο Δήμους με Δημάρχους και δημοτικούς συμβούλους. Στην Κύπρο (που συμβαίνουν όλα τα παράξενα, μέχρι και κούρεμα των καταθέσεων), διάφορες πολιτικές και οικονομικές δυνάμεις και καταστάσεις μας έχουν κομματιάσει σε βαθμό που να θεωρούμε πως είναι αδύνατο να ζήσουμε με μόνο μια κυβέρνηση. Αδύνατο δεν είναι, αγαπητοί μου, δύσκολο είναι, και τούτο επειδή απουσιάζει η δέουσα εμπιστοσύνη. Χρειάζεται να ανέχεται ο ένας τον άλλον, χρειάζεται να τον εκτιμά, χρειάζεται και να τον σέβεται. Είμαστε όλοι παιδιά του ιδίου Θεού! Αυτές είναι οι αρχές που θα έπρεπε να πρωτοστατήσουν στις διαπραγματεύσεις. Εμείς, πήραμε τη ζωή μας λάθος και καταλήξαμε σε κάτι πρωτάκουστο, στη "διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία". Αλήθεια, γιατί δεν ζητούμε να μπούμε στο Βιβλίο Γκίνες;
Με φοβίζει πάρα πολύ η φράση "διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία". Εμπεριέχει πολλές φυλετικές διακρίσεις και παγίδες. Διερωτώμαι εάν ξεπερνιούνται. Διερωτώμαι εάν ένα τέτοιο κράτος θα μπορέσει να λειτουργήσει φυσιολογικά, όσο έντιμες και καλοπροαίρετες και να είναι οι αρχικές προθέσεις του λαού. Πιστεύω πως, μοιραία, θα υπάρξουν παρεξηγήσεις και προστριβές που, ενδεχομένως, θα επεκταθούν σε δικοινοτικά σοβαρά προβλήματα. Και τότε, εάν δεν γίνουν αμέσως διορθωτικές συνταγματικές τροποποιήσεις (κάτι που, για διάφορους λόγους, θα είναι πολύ δύσκολο), θα οδηγηθούμε σε εκρηκτικές καταστάσεις. Και μετά; "Σάσ' τα τζιαι γύρασιν"!
Για να μη μείνουμε απάτριδες αν κάτι πάει στραβά, οι πολιτικοί μας αναζητούν σανίδα σωτηρίας. Σωστά επιμένουν πως το νέο καθεστώς θα πρέπει να λογίζεται ως μετεξέλιξη της Κ.Δ. και όχι παρθενογένεση. Οι λέξεις ή φράσεις που θα χρησιμοποιηθούν στο κείμενο ή ακόμη και στα λογικά του συμπεράσματα, πρέπει να είναι καθαρά διατυπωμένες, ώστε να μην επιδέχονται άλλην ερμηνεία. Πρέπει π.χ. να αναφέρουν πως η νέα συμφωνία αφορά τροποποιήσεις του παρόντος συντάγματος. Δυστυχώς, αυτό δεν το βλέπουμε πουθενά. Η αναφορά σε δύο κρατίδια, που επιθυμούν να γίνουν ομοσπονδία, υποστηρίζει το αντίθετο ή, τουλάχιστον, θολώνει τα νερά. Τρέμω τις ασάφειες. Οπωσδήποτε, είναι ανάγκη να προστεθεί «κάτι» σημαντικό για να μειωθούν. Μπορεί κάλλιστα η σημαία της Κ.Δ. (ένα πολύ δυνατό σύμβολο) να συνεχίσει να κυματίζει ως η σημαία του ομόσπονδου κράτους. Δημιουργήθηκε το 1960 με κοινή απόφαση των δύο κοινοτήτων και σκόπιμα φέρει ουδέτερα χρώματα. Η δε απεικόνιση της Κύπρου με χρυσό χρώμα, συμβολίζει την ποθητή ευημερία, και οι κλάδοι ελαίας, την ειρήνη. Θα ήταν επίσης πολύ βοηθητικό εάν το όνομα "Κυπριακή Δημοκρατία" διατηρηθεί, έστω και για λίγο.
Στενά συνδεδεμένη με το υπό διαπραγμάτευση πολίτευμα, είναι η αίσθηση ασφάλειας των πολιτών με εγγυήσεις κρατών. Τέτοιες εγγυήσεις είναι αναχρονιστικές και απαράδεκτες και δεν γίνονται πλέον αποδεκτές, τουλάχιστον από τους Ε/κ. Η Ελλάδα και η Βρετανία έχουν δείξει τη θέλησή τους για να τις τερματίσουν αλλά η Τουρκία κρατά κλειστά τα χαρτιά της. Τούτο είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό και επικίνδυνο. Αν είχαμε συζητήσει το θέμα στην αρχή των διαπραγματεύσεων, θα γνωρίζαμε πού πηγαίνουμε. Τώρα, όμως, να είσθε σίγουροι πως η Τουρκία θα μας εκβιάζει.
Την πατήσαμε, αδελφοί! Γι' αυτό και ο κύριος Έιντε ψάχνει για βοηθητικό τρόπο προσέγγισης, ψάχνει για κάποιο υποκατάστατο. Η εισήγησή μου είναι να προσαρμόσουμε, όσο μπορούμε περισσότερο, το νέο μας σύνταγμα με αυτό του Καναδά. Ιδιαίτερα η πρόνοια, όπου μόνιμος Αρχηγός του Κράτους είναι η Βασίλισσα της Βρετανίας, θα μας παρέχει, σαν θεσμός, την ασφάλειά μας. Αν μελετήσουμε προσεκτικά και με λεπτομέρεια την εισήγηση, ίσως πεισθούμε πως, εάν την υιοθετήσουμε, θα απαλλαγούμε από την Τουρκία, θα ζούμε δημοκρατικά και θα κοιμόμαστε τα βράδια με ασφάλεια.
Μα τι λέω ο τρελός; Πέστε μου, παρακαλώ, μήπως παραμιλώ;
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ
Πολιτικός Επιστήμονας και Νομικός.
