Ο κυπριακός λαός απαιτεί να γνωρίζει τις λεπτομέρειες των διαπραγματεύσεων

Ακούμε συχνά ότι επιζητούμε μια λύση, σύμφωνα με τις αρχές και τις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τέτοιες αόριστες αναφορές προσωπικά με κάνουν και ανησυχώ, διότι ποιες είναι οι αρχές και οι αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Αυτές καταγράφονται ρητά στο άρθρο 2 της συνθήκης εγκαθίδρυσης της Ένωσης και είναι: η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η ελευθερία, η δημοκρατία, η ισότητα, το κράτος δικαίου, ο σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα. Σημαντικά μεν, αόριστα δε, απλές διακηρύξεις. Αυτές οι αξίες δεν είναι το ίδιο με το κεκτημένο που είναι οι τέσσερεις βασικές ελευθερίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (η ελεύθερη διακίνηση αγαθών, κεφαλαίων, προσώπων και εγκατάστασης), για τις οποίες μιλήσαμε σε προηγούμενο άρθρο.

Η δική μας απαίτηση θα πρέπει να είναι λύση με βάση τις αρχές και τις αξίες, οι οποίες είναι ρητά καταγεγραμμένες στο άρθρο 2 της συνθήκης και το σύνολο του κεκτημένου, διότι αν συναινέσουμε μόνο στη συμμόρφωση με τις αξίες, κανένα δικαστήριο δεν μπορεί να τις εφαρμόσει με τρόπο πρακτικό. Άρα είναι, πιστεύω, μια μη ηθελημένη χρήση λανθασμένης ορολογίας. Η τουρκική πλευρά θέλει μόνιμες παρεκκλίσεις από το κεκτημένο. Το οποίο κεκτημένο τι είναι; Είναι όλοι οι δεσμευτικοί κανόνες δικαίου που παράγονται και παρήχθησαν σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχουν πραγματική ουσία, η οποία δεν είναι διακηρύξεις, αλλά μπορεί να προστατευθεί από ένα δικαστήριο.

Τώρα όσον αφορά στις μόνιμες παρεκκλίσεις που ζητά η Τουρκία (ειδικότερα όσον αφορά την ελεύθερη διακίνηση και εγκατάσταση), πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί. Τι σημαίνει μόνιμη παρέκκλιση; Μόνιμη παρέκκλιση δεν είναι κάτι το οποίο έχουν σοφιστεί τώρα για την περίπτωσή μας. Η συνθήκη στο άρθρο 355 καταγράφει πολλές περιπτώσεις παρεκκλίσεων. Οι αγγλικές βάσεις είναι ένα παράδειγμα, διάφορες πρώην αποικίες των Άγγλων, των Ολλανδών, των Γάλλων, υπερπόντιες περιοχές οι οποίες είναι κάτω στην Καραϊβική, που έχουν ένα ειδικό καθεστώς.

Η Τουρκία δε ζητά κάτι τέτοιο, η Τουρκία ζητά μόνιμες παρεκκλίσεις, όπως αυτές που έχουμε στη Μάλτα, στη Δανία και σε μία περιοχή της Φινλανδίας, στα νησιά Άλαντ (ειδικά στην τελευταία περίπτωση). Η Μάλτα με την ένταξή της ζήτησε και πήρε μόνιμη παρέκκλιση, που απαγορεύει σε οποιοδήποτε κοινοτικό να αποκτήσει δεύτερη οικία ή εξοχικό στη Μάλτα, αν δεν έζησε εκεί τουλάχιστον πέντε χρόνια προηγουμένως. Κίνητρο για την απόφαση αυτή ήταν το μικρό μέγεθος, τόσο του νησιού όσο και του πληθυσμού και η αποφυγή αλλοίωσης του δημογραφικού χάρτη.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνώρισε αυτή την ιδιαιτερότητα, η πρόνοια όμως είναι πολύ ξεκάθαρη: απαγορεύεται η απόκτηση δεύτερης κατοικίας για όλους τους κοινοτικούς, συμπεριλαμβανομένων και των Μαλτέζων. Ούτε ο Μαλτέζος μπορεί να πάει να αγοράσει κατοικία αν είναι, για παράδειγμα, μόνιμος κάτοικος Αγγλίας. Άρα η παρέκκλιση γίνεται με τρόπο που δεν κάνει δυσμενή διάκριση και αποτελεί πολύ ιδιαίτερη περίπτωση.

Τα νησιά Άλαντ, τα οποία ευαγγελίζεται και επικαλείται η τουρκική πλευρά, είναι κάποια πολύ μικρά νησάκια που ανήκουν στη Φινλανδία, παραδόξως όμως ιστορικά μιλούν τη σουηδική γλώσσα, είναι όμως Φινλανδοί πολίτες. Όταν εντάχθηκε η Φινλανδία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πήραν μόνιμη παρέκκλιση τα νησιά Άλαντ, ως κομμάτι της Φινλανδίας, να μην ισχύουν οι τέσσερεις βασικές ελευθερίες στη δική τους επικράτεια και η Ευρωπαϊκή Ένωση το δέχτηκε.

Αυτό λένε οι Τούρκοι ότι πρέπει να γίνει και στη δική μας περίπτωση, στο τουρκοκυπριακό κρατίδιο ή πολιτεία, πράγμα το οποίο δεν μπορεί να γίνει δεκτό, γιατί τα νησιά Άλαντ αποτελούν το 0,5% του φινλανδικού εδάφους και το 0,5% του πληθυσμού. Συνεπώς, σε σύγκριση με τη δική μας περίπτωση δεν υπάρχει απολύτως καμία σχέση, διότι εδώ μιλάμε για περίπου 30% με 40% εδαφικής και 20% με 30% πληθυσμιακής αναλογίας.

Άρα δεν είναι δυνατόν να έχουμε ένα κράτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του οποίου σημαντικό μέρος της επικράτειας (σχεδόν 50%) να εξαιρείται από το ευρωπαϊκό δίκαιο και ο πρώτος που δεν θα το δεχθεί είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία όμως θέτει μια προϋπόθεση, να μην το δεχτούμε εμείς. Εάν οι δύο πλευρές συμφωνήσουν σε κάτι τέτοιο, είναι πάρα πολύ πιθανόν να προσπαθήσουν να ενσωματώσουν μια τέτοια ρύθμιση, αν και είναι εκ των προτέρων πάρα πολύ δύσκολο και για τους ίδιους να το δεχτούν, διότι θα έχουμε ένα κράτος που θα είναι με το ένα πόδι εντός και το άλλο εκτός της Ένωσης.

Ένας καταληκτικός προβληματισμός, όσον αφορά στις μόνιμες παρεκκλίσεις, τις οποίες εμείς δεν θέλουμε - πρέπει όμως να είμαστε πολύ προσεκτικοί στους χειρισμούς μας με το συγκεκριμένο θέμα, γιατί ισορροπούμε, κατά την άποψή μου, σε ένα τεντωμένο σχοινί. Ας υποθέσουμε ότι ύστερα από κάποια χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση καθιστά ως κράτος-μέλος της την Τουρκία, μήπως θα ήταν φρόνιμο σε αυτό το στάδιο να ζητήσουμε μία μόνιμη παρέκκλιση, η οποία να απαγορεύει στα 70 εκατομμύρια Τούρκους να μετακινηθούν και να εγκατασταθούν στο έδαφος της Ομόσπονδης Κυπριακής Δημοκρατίας;

Αν αυτό είναι κάτι που θέλουμε να επιδιώξουμε, τότε μιλάμε για μόνιμη παρέκκλιση. Άρα όταν μιλάμε για μόνιμες παρεκκλίσεις πρέπει να είμαστε πάντα πολύ προσεκτικοί, μήπως μας φανεί και χρήσιμη αυτή η έννοια σε κάποια μελλοντική χρονική στιγμή. Ο κυπριακός λαός απαιτεί να γνωρίζει τις λεπτομέρειες των διαπραγματεύσεων, έχει και την ωριμότητα και τη σοβαρότητα να κατανοήσει και να καθοδηγήσει την ηγεσία του ως προς το τι είναι έτοιμος να αποδεχτεί.
Συνέχεια στο επόμενο άρθρο…. «Δ.Δ.Ο. Ας το ψάξουμε λίγο… Νο. 9»

ΔΩΡΟΣ ΠΑΦΙΤΗΣ
Α’ Αντιπρόεδρος Συμμαχίας Πολιτών