Η διζωνικότητα, αυστηρώς ομιλούντες, εμφανίζεται γραπτώς πρώτη φορά στη δήλωση του Γ.Γ. του ΟΗΕ 9/8/80

Στο προηγούμενο άρθρο είχαμε καταλήξει, μέσα από έναν γενικότερο προβληματισμό περί ομόσπονδων μοντέλων διακυβέρνησης, στο ερώτημα πώς συμβιώνει με την έννοια της ομοσπονδίας η διζωνικότητα και δικοινοτικότητα, ιδιαίτερα αν συνυπολογίσει κανείς την ιδιομορφία και τη δυσμένεια των δικών μας δεδομένων. Σε αυτό το άρθρο θα επιχειρήσουμε να εξετάσουμε κάτω από ποια έννοια ακυρώνουν το ομοσπονδιακό μοντέλο που επιδιώκουμε να εφαρμόσουμε, γιατί, αν το ακυρώνουν, τότε έχουμε ένα πολύ σοβαρό κενό.

Η εισαγωγή της ομοσπονδίας γίνεται ως μορφή λύσης στις συμφωνίες κορυφής Μακαρίου-Ντεκτάς, μετά Κυπριανού-Ντεκτάς το 1978-79, εκεί δεν γίνεται καμία ρητή αναφορά στη διζωνικότητα, υπάρχει όμως περιγραφή της έννοιας των ζωνών ή των περιφερειών. Τώρα εμείς όλοι έχουμε αναλωθεί σε μια εσωτερική συζήτηση εδώ και δεκαετίες εάν ο Μακάριος με την αναφορά του στη διπεριφερειακή εννοούσε διζωνική ή τι ακριβώς ήταν η ορολογία που χρησιμοποιήθηκε.

Για να μην παρεξηγηθώ, διαφωνώ πολιτικά με την πιο πάνω διατύπωση/διαπίστωση, αν και σίγουρα έχει μια ιστορική, νομική, και οπωσδήποτε πολιτική σημασία, πότε δηλαδή εισήλθε ο όρος της διζωνικότητας και κάτω από ποιες συνθήκες, και το οποίο είναι ένα ενδιαφέρον θέμα, όμως σημασία έχει ότι τα μετέπειτα διαπραγματευτικά δρώμενα, τα κείμενα των Ηνωμένων Εθνών, οι συμφωνίες, το τελευταίο κοινό ανακοινωθέν της 11ης Φεβρουαρίου του 2014 και σωρεία εγγράφων, τα οποία εμείς (δυστυχώς) επικαλούμαστε, μιλούν πλέον για Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία.

Το σύνταγμα του ’60 στηρίζεται στον δικοινοτισμό και αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε, όπου προνοούσε Τούρκο αντιπρόεδρο, είχαμε αναλογίες 6 προς 2, 1 προς 4 αναλόγως. Άρα η έννοια του δικοινοτικού στοιχείου, που αφορά τη συνταγματική πτυχή, η δική μας πλευρά (θέλω να πιστεύω) πως το ερμηνεύει ως αποτελεσματική συμμετοχή των δύο κοινοτήτων στη διακυβέρνηση, καθώς η τουρκική αξίωση και ερμηνεία σήμερα είναι πως δικοινοτισμός σημαίνει ίση συμμετοχή και εκπροσώπηση σε όλα τα ομόσπονδα όργανα του κράτους (Υπουργικό, Γερουσία, Ανώτατο, κτλ.).

Ως προς το θέμα αυτό τα Ηνωμένα Έθνη μιλούν για πολιτική ισότητα, την οποία όμως πότε δεν καθόρισαν ως ίση αριθμητική συμμετοχή. Άρα τα Ηνωμένα Έθνη φαίνεται να είναι πιο κοντά στη δική μας ερμηνεία. Αν δηλαδή στα πλαίσια της Δ.Δ.Ο. όταν μιλούμε για δικοινοτισμό εννοούμε την αποτελεσματική συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων σε ομόσπονδο επίπεδο, και τονίζω τον όρο αποτελεσματική και όχι ίση συμμετοχή, τότε αυτό ίσως να μην είναι και τόσο προβληματικό, όσο είναι η διζωνικότητα.

Η διζωνικότητα, αυστηρώς ομιλούντες, εμφανίζεται γραπτώς πρώτη φορά στη δήλωση του Γενικού Γραμματέα 9/8/80 και από τότε δεν έχει φύγει από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Τι σημαίνει; Η τουρκική πλευρά ερμηνεύει τη διζωνικότητα ως την ύπαρξη δύο χωριστών ζωνών με εθνική ομοιογένεια και πλειοψηφία, δηλαδή είναι άκρως προβληματική. Η δική μας πλευρά διαχρονικά έλεγε ότι η διζωνικότητα έχει να κάνει με τον καθορισμό του πεδίου άσκησης διοίκησης των δύο πλευρών, ποιο κομμάτι δηλαδή της κυπριακής επικράτειας θα διοικεί η τουρκοκυπριακή κοινότητα και ποιο η ελληνοκυπριακή. Σε τούτο το πεδίο εμείς λέμε ότι κάθε μια από τις δύο κοινότητες θα έχει την ίδια δυνατότητα εξουσίας.

Ό,τι εξουσίες διοίκησης θα έχει το ένα κομμάτι του ομόσπονδου κράτους (ζώνες, περιφέρεις, κρατίδια, πολιτείες, κτλ, όπως θέλουμε ας τις ορίσουμε) εξ ορισμού θα έχει και το άλλο, αλλιώς γιατί να κάνουμε ομοσπονδία. Αυτό δεν είναι το πρόβλημα, το πρόβλημα είναι οι εγγυημένες πλειοψηφίες τις οποίες θέλει η άλλη πλευρά και τις οποίες εμείς απορρίπτουμε (και θέλω να πιστεύω και εύχομαι πως δεν θα τις αποδεχτούμε και δεν θα υποχωρήσουμε), διότι εμείς λέμε ότι η διζωνικότητα είναι περιγραφική του πεδίου πάνω στο οποίο θα ασκούν διοίκηση και μέσα από αυτό θα πρέπει αναντίρρητα οι πολίτες να έχουν τις 3 βασικές ελευθερίες, την ελευθερία διακίνησης, εγκατάστασης και περιουσίας για τις οποίες ακούμε πάρα πολύ συχνά και οι οποίες πηγάζουν πρώτιστα από το συνταγματικό δίκαιο και σε δεύτερο βαθμό από το διεθνές δίκαιο.

Είναι η δυνατότητα κάθε πολίτη να διακινείται ελεύθερα χωρίς περιορισμούς, γι' αυτό και εμείς πρέπει να επιμένουμε ότι η χρήση του όρου της διζωνικότητας (αφού δικοί μας και ξένοι ισχυρίζονται ότι δεν μπορούμε πλέον να απεμπολήσουμε τον συγκεκριμένο όρο) θα πρέπει απαραιτήτως, στο πλαίσιο του δικού μας ομοσπονδιακού μοντέλου, να εγγυάται αυτές τις 3 βασικές ελευθερίες.

Αν αυτό είναι στην προτεινόμενη λύση τότε παύει να είναι τόσο σοβαρό το θέμα της διζωνικότητας, εάν όμως πετύχει η άλλη πλευρά τη δική της ερμηνεία τότε η κατάσταση γίνεται πάρα πολύ προβληματική, οδηγώντας στην παγίωση των κατοχικών δεδομένων και κατ' επέκταση τον κυπριακό Ελληνισμό σε μια εξελικτική πορεία συρρίκνωσης και αφανισμού.
Συνέχεια στο επόμενο άρθρο…. «Δ.Δ.Ο. Νο.4».

ΔΩΡΟΣ ΠΑΦΙΤΗΣ
Α’ Αντιπρόεδρος Συμμαχίας Πολιτών