Όλοι γνωρίζουμε πως, και στις μέρες μας, ανάμεσα στους νέους και στους μεγαλύτερους αναπτύσσεται μια «εχθρική» και καθόλου φιλική σχέση. Επικρατεί σύγκρουση ανάμεσά τους, το λεγόμενο «χάσμα γενεών».

Πολλοί είναι οι παράγοντες πρόκλησής του, όπως η εξέλιξη της τεχνολογίας, το δημοκρατικό περιβάλλον στο οποίο ζουν οι νέοι, η ηθικολογία που διακατέχει τους μεγάλους και πολλοί άλλοι. Είναι αδιαμφισβήτητα ένα φαινόμενο το οποίο υπήρχε, υπάρχει και θα συνεχίσει να υπάρχει και στο μέλλον. Είναι φυσιολογικό. Παρ’ όλ’ αυτά υπάρχουν αρκετοί τρόποι με τους οποίους η κάθε γενιά μπορεί να συμβάλει ξεχωριστά, με τον δικό της τρόπο, στη γεφύρωση του εν λόγω προβλήματος.

Τα αίτια πρόκλησης του χάσματος είναι πολλά. Αρχικά, οι νέοι μεγαλώνουν σε δημοκρατικό περιβάλλον και απολαμβάνουν περισσότερες ελευθερίες σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές. Οι νέοι σήμερα έχουν το δικαίωμα να εκφράσουν ελεύθερα τις απόψεις και τις γνώμες τους, όσον αφορά οικογενειακά καθώς και σχολικά ζητήματα, σε αντίθεση με τις γενιές των προηγούμενων δεκαετιών, όπου οι νέοι δεν ήταν ελεύθεροι να εκφράσουν τις σκέψεις τους. Αυτό αποτελούσε συνέπεια των αυστηρότερων παιδαγωγικών μεθόδων που επικρατούσαν σε σχολείο και οικογένεια. Οι νέοι της σύγχρονης εποχής δεν δέχονται «επιβολές» από τους μεγαλύτερους, αφού αντιδρούν, κι αιτιολογούν τη στάση τους αυτή θέτοντας επιχειρήματα. Οι έφηβοι του σήμερα έχουν την ελευθερία στις εξόδους με φίλους, στην ενδυμασία, καθώς και στην επαγγελματική κατάρτιση και αποκατάσταση. Καταληκτικά, η σημερινή νεολαία έχει δικαιώματα που οι νέοι παλαιότερων χρόνων δεν είχαν, καθώς και υποχρεώσεις.

Επιπρόσθετα, οι νέοι σήμερα είναι γεμάτοι ζωντάνια και ενθουσιασμό, ενώ οι μεγαλύτεροι νιώθουν βιολογική κόπωση και δεν μπορούν να προσαρμοστούν στα σημερινά δεδομένα. Οι έφηβοι διακατέχονται από φρεσκάδα και ζωντάνια και είναι καινοτόμοι και ονειροπόλοι, αφού σκέφτονται με αισιοδοξία το μέλλον τους. Αντίθετα, οι μεγάλοι έχουν χάσει τον ενθουσιασμό και ζωντάνια τους για τη ζωή και οι δυνάμεις τους έχουν εξασθενίσει με το πέρασμα του χρόνου. Ακόμη, δεν θέτουν στόχους στη ζωή τους, όπως οι νέοι. Μένουν προσκολλημένοι στην παράδοση, νοσταλγώντας το παρελθόν τους και δύσκολα μπορούν να κατανοήσουν την εξέλιξη της τεχνολογίας και να συμβιβαστούν μ’ αυτήν. Εν αντιθέσει, οι νέοι ξέρουν να χρησιμοποιούν την τεχνολογία και την αξιοποιούν σε θέματα που τους αφορούν. Συμπεραίνοντας, οι έφηβοι είναι ριζοσπάστες και οραματιστές, ενώ οι μεγαλύτεροι διακατέχονται από δυσπιστία και συντηρητικότητα.

Τέλος, η επιθυμία των μεγάλων να καθοδηγούν τους νέους προκαλεί την αντίδρασή τους. Οι ενήλικες νιώθουν έντονα την ανάγκη να επιβάλουν τις αξίες και τις αρχές στους νέους με τις οποίες αυτοί μεγάλωσαν στην ηλικία τους, πιστεύοντας ότι αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος διαπαιδαγώγησης και ανατροφής τους. Τότε είναι που οι νέοι αρχίζουν να αντιδρούν και να αμφισβητούν απόψεις και στάσεις των μεγάλων και ζητούν την ανεξαρτησία και ελευθερία τους. Οι ενήλικες είναι υπερπροστατευτικοί με τους νέους και τους «συμβουλεύουν» σε κάθε απόφαση που ετοιμάζονται να πάρουν σε θέματα που τους προβληματίζουν. Οι έφηβοι, σαφώς δεν το αντιλαμβάνονται αυτό και αρχίζουν να διαφωνούν και να συγκρούονται με τους μεγάλους. Οι ενήλικες λειτουργούν ως «αυθεντίες» και παρουσιάζονται αλάθητοι στους νέους, κάτι που τους ενοχλεί αφάνταστα.

Παρ’ όλα τα αίτια που προκαλούν τη σύγκρουση των δύο γενεών, υπάρχουν αρκετοί τρόποι άμβλυνσης του φαινομένου αυτού.

Κατ' αρχάς, οι μεγάλοι πρέπει να συζητούν με τους νέους, να τους προσεγγίζουν ήπια και να υπάρχει αμοιβαίος σεβασμός ανάμεσά τους. Οι ενήλικες, ακούγοντας τα προβλήματα και τις ανησυχίες των νέων, δείχνουν ότι σέβονται και λαμβάνουν υπόψη τη γνώμη και άποψή τους, χωρίς να την υποβαθμίζουν και ότι ακόμη νοιάζονται πραγματικά γι' αυτούς. Έτσι, επικρατεί ο γόνιμος και εποικοδομητικός διάλογος, ο οποίος οδηγεί πολλές φορές στην επίλυση διαφορών και προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι δυο γενιές. Μ' αυτόν τον τρόπο οι μεγάλοι παύουν να φέρονται ως «αυθεντίες», εγκαταλείπουν την ηθικολογία και τον διδακτισμό και αρχίζουν να γίνονται διαλλακτικοί και συνεργάσιμοι. Σταματούν να επιβάλλουν αρχές και ιδανικά με τα οποία αυτοί μεγάλωσαν, και ως αποτέλεσμα οι νέοι αρχίζουν να σέβονται την άποψη των μεγάλων, αναγνωρίζουν τις εμπειρίες τους και περιορίζουν την αντιδραστική τους στάση.

Επιπλέον, οι ενήλικες πρέπει να σταματήσουν να υπερπροστατεύουν τους νέους και να υπάρξει αμοιβαία εμπιστοσύνη. Οι μεγάλοι, σταματώντας να εγκλωβίζουν τους νέους και ξεκινώντας να τους ενθαρρύνουν να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες και υποχρεώσεις στη ζωή τους, αποδεικνύουν σ’ αυτούς τη βαθιά εμπιστοσύνη που τους έχουν σε κύρια ζητήματα. Συνέπεια της κατάστασης αυτής είναι ότι οι νέοι μαθαίνουν να φέρονται με υπευθυνότητα, αφού, λόγου χάρη λαμβάνουν μέτρα για την υλοποίηση ενός θέματος. Αρχίζουν να αποβάλλουν την παθητικότητα και την αδιαφορία, αφού πλέον δραστηριοποιούνται και αντιμετωπίζουν, με σοβαρότητα και ωριμότητα, διάφορα θέματα που τους απασχολούν.

Συνοψίζοντας, ο ένας το μακρύ του και ο άλλος το κοντό του… (μπορεί να πει κανείς). Πέραν όμως του αστείου, το «χάσμα γενεών» είναι συχνές φαινόμενο, αφού κυριαρχεί στον πλανήτη εδώ και πολλά χρόνια και κανένας δεν μπορεί να το αποφύγει. Είναι φυσιολογικό και παράλληλα αρκετά επικίνδυνο, τόσο για το άτομο όσο και για την κοινωνία στην οποία ζεί. Παρ’ όλα τα αίτια τα οποία επιφέρουν το «χάσμα», υπάρχουν τρόποι με τους οποίους μπορούμε να αμβλύνουμε το φαινόμενο αυτό, αν όλοι δράσουμε σωστά και άμεσα.

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ
Μαθητής Α' Λυκείου