Από τον καιρό που μπήκα στην οικογένεια του ήρωα της αγχόνης Α. Παναγίδη, συνειδητοποίησα τα τραγικά λάθη αλλά και την ασύγγνωστη, ολιγωρία της πολιτείας απέναντι στις οικογένειες των ηρώων μας

Τις τελευταίες μέρες ακούσαμε τον Γραμματέα της νεολαίας του ΣΥΡΙΖΑ να δικαιολογεί τους ευνοιοκρατικούς διορισμούς των συγγενών του στα Υπουργεία, λέγοντας ότι τους δικαιούνται, γιατί οι δικοί του πολέμησαν στα βουνά, για να φέρουν τον κομμουνισμό στην Ελλάδα, άσχετα αν απέτυχαν. Γι' αυτό και νιώθουν ότι είναι η γενιά της ήττας, η γενιά που διαψεύστηκαν τα όνειρά της. Τους ξεγέλασαν καλύτερα, αφού και κάποιες στοιχειώδεις γνώσεις να έχεις από την πρόσφατη ιστορία, ξέρεις ότι με τη «συμφωνία των ποσοστών» που συνήψαν στη Μόσχα τον Οκτώβριο του 1944 ο Στάλιν και ο Τσόρτσιλ, η ΕΣΣΔ θα έλεγχε τις χώρες του εσωτερικού των Βαλκανίων, ενώ η Ελλάδα θα περιερχόταν υπό βρετανική επιρροή.

Με αφορμή, λοιπόν, τη δήλωση του νεαρού αυτού παιδιού, συνειρμικά σκέφτηκα τι έκανε η κυπριακή πολιτεία για τους πραγματικούς ήρωές της.
Καταρχάς, δηλώνω ότι σέβομαι και θαυμάζω όλους τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο που αγωνίζονται ανιδιοτελώς για την υλοποίηση των ιδανικών τους. Είναι αυτοί που μετά το τέλος των αγώνων τους περιθωριοποιούνται από όλους που διαγκωνίζονται στο μοίρασμα της εξουσίας. Παραδείγματα έχουμε πάμπολλα σε όλο τον Ελληνισμό, όπως μετά το τέλος της επανάστασης του 1821, αλλά κυρίως στην Κύπρο, όπου μετά το τέλος του απελευθερωτικού μας αγώνα της ΕΟΚΑ συνωθούνταν κατά εκατοντάδες οι καιροσκόποι στα δώματα της εξουσίας, για να εξαργυρώσουν την όποια αδιευκρίνιστη συμμετοχή τους, ενώ οι πραγματικοί αγωνιστές, οι ιδεαλιστές και ανυστερόβουλοι, που κυνηγούσαν στα βουνά και τα διάσελα του νησιού μας τον κατακτητή, υποφέροντας τα πάνδεινα, έμειναν στη σιωπή τους και την αξιοπρέπειά τους, ζώντας μέσα στην ένδεια και τις στερήσεις.

Όλοι αυτοί οι καρεκλοκένταυροι με τους παχυλότατους μισθούς, δεν σκέφτηκαν ποτέ ότι αυτός ο Αγώνας είχε και κάποιους που θυσίασαν ό,τι πολυτιμότερο είχαν, τη ζωή τους, για την ελευθερία της πατρίδας μας και την ένωσή της με τη Μάνα Ελλάδα. Δεν σκέφτηκαν ότι κάποιοι από αυτούς είχαν αφήσει πίσω τους και μικρά παιδιά που έμειναν απροστάτευτα, και δεν είχαν στον ήλιο μοίρα. Νόμιζαν πως με τα ψίχουλα της ελεημοσύνης που τους έδιναν, θα μεγάλωναν και θα πρόκοβαν. Τι τους ένοιαζε αυτούς; Αυτοί καλά διαμοίρασαν τα λάφυρα της εξουσίας μεταξύ τους κι έγιναν ζάμπλουτοι, επειδή νέμονταν τον πλούτο που απέκτησαν πάνω στα κόκαλα άλλων. Δεν φοβούνται το κρίμα; Δεν γνωρίζουν ότι «τα άδικα ουκ ευλογούνται», αλλά και «αμαρτίαι γονέων παιδεύουσι τέκνα;».

Πολλές φορές διερωτώμαι. Καλά, πόσοι ήρωες είχαν παιδιά, και δεν μπορούσε η κυπριακή πολιτεία να τα συντρέξει; Ελάχιστοι. Οι πιο πολλοί ήρωες ήταν αμούστακα παλληκαρόπουλα. Κι όμως! Άφησαν αυτά τα παιδιά να φυτοζωούν και να δυστυχούν, ξεχνώντας τα όσα μας παραγγέλλει ο Θουκυδίδης στον Επιτάφιο του Περικλέους για το χρέος της πολιτείας προς τις συζύγους και τα παιδιά των ηρώων. Θα μου πείτε: γυρεύεις ψύλλους στ' άχυρα. Ποιος νοιάζεται για τα αρχαία κείμενα, όταν μπροστά του υπάρχει η πίτα της εξουσίας;

Εδώ, όμως, έγκειται η ουσία του προβλήματος. Στην έλλειψη πραγματικής, ουσιαστικής, ανθρωπιστικής παιδείας. Πού πήγε, όμως, και η χριστιανική ηθική; Η ενσυναίσθηση; Η ανθρωπιά, η αλληλεγγύη, η ευγνωμοσύνη, αξίες διαιώνιες με τις οποίες πορεύτηκε το έθνος μας στη δισχιλιετή ιστορία του;

Από τον καιρό που μπήκα στην οικογένεια του ήρωα της αγχόνης Ανδρέα Παναγίδη, του μοναδικού από τους απαγχονισθέντες που είχε παιδιά, συνειδητοποίησα τα τραγικά λάθη αλλά και την ασύγγνωστη, για να μην πω εγκληματική, ολιγωρία αυτής της πολιτείας και των ταγών της απέναντι στις οικογένειες των ηρώων μας. Ένα μόνο παράδειγμα θα αναφέρω. Μετά την εισβολή και την καταστροφή του νησιού μας, όλοι βρήκαμε δουλειές στην Κύπρο, εκτός από τον σύζυγό μου, με δύο πτυχία, γιατί ο πατέρας του δεν είχε διασυνδέσεις, και από τα Φυλακισμένα Μνήματα δεν μπορούσε να βοηθήσει, ενώ η μητέρα του, πρότυπο αξιοπρέπειας, δεν παρακάλεσε ποτέ κανέναν. Δεν επέτρεψε στον εαυτό της να εξευτελιστεί, για να μη χάσει σαν τους ήρωες του Καβάφη την αξιοπρέπειά της.

Ο Θεός τον βοήθησε και βρήκε δουλειά αξιοκρατικά, με εξετάσεις, στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας. Κι η μητέρα του έφυγε νωρίς με τον καημό του γιου που δεν αξιώθηκε να έχει κοντά της. Κάποιες απόπειρες που έκανε αργότερα να βρει δουλειά εδώ και να γυρίσει πίσω, σκόνταφταν στην έλλειψη αγγλικού πτυχίου. Μα ο πατέρας του αγωνίστηκε για να φύγουν οι Άγγλοι από το νησί μας! Πού να ήξεραν οι ήρωές μας ότι η αγγλοκρατία ζει και βασιλεύει ακόμη!

Παρόμοιες είναι οι ιστορίες και των άλλων παιδιών των αγωνιστών. Όλα μεγάλωσαν με χίλιες δυο στερήσεις και βίωσαν εξευτελισμούς, αλλά ήταν περήφανα για τους ήρωες πατεράδες τους. Κανένα δεν ζήτησε ανταπόδοση για τους αγώνες και τις θυσίες του πατέρα του. Η κυπριακή πολιτεία από μόνη της έπρεπε να κάνει το χρέος της. Και δεν το έκανε. Φάνηκε κατώτερη των περιστάσεων. Αμνήμων. Αχάριστη. Μικρή. Πολύ μικρή! Κρίμα!
Εύχομαι να μπορέσει να επανορθώσει, έστω και τώρα. Δεν είναι τόσο αργά. Άμα θέλει, μπορεί. Η Ιστορία παρακολουθεί και καταγράφει.

ΖΗΝΑ ΛΥΣΑΝΔΡΟΥ ΠΑΝΑΓΙΔΗ
Φιλολόγου, Msc(ΗΠΑ)