Το Σύστημα της Μετα-καινοτομίας μπορεί να αποτελέσει έναν νέο άξονα ενδυνάμωσης των τριμερών συνεργασιών που αναπτύσσει η Κύπρος με γειτονικές χώρες αυτήν την περίοδο
Μια σημαντική παράλειψη του κυπριακού μνημονίου είναι η απουσία σύγχρονων εργαλείων και μεθόδων, πρώτον για την παραγωγή νέων καινοτομιών και δεύτερον για τη μετατροπή της καινοτομίας σε οικονομικό και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Οι χαμηλές καινοτομικές επιδόσεις της χώρας μας καταδεικνύονται μέσα από διεθνείς έρευνες.
Στον Παγκόσμιο Πίνακα Ανταγωνιστικότητας 2015-2016 (World Economic Forum) η Κύπρος παραμένει πολύ χαμηλά όσον αφορά τον δείκτη «ικανότητα για καινοτομία», αφού κατατάσσεται στην 90ή θέση. Επίσης, στον Παγκόσμιο Δείκτη Καινοτομίας 2015 (WIPO, Cornell University and INSEAD), στον πυλώνα «αποδοτικότητα της καινοτομίας» (μετατροπή των εισροών καινοτομίας σε εκροές καινοτομίας), η Κύπρος και πάλι κατατάσσεται στην 90ή θέση.
Σύμφωνα με τον Πίνακα αποτελεσμάτων της ΕΕ για την Καινοτομία το 2015, η Κύπρος και η Εσθονία είναι οι μόνες χώρες οι οποίες υποβαθμίστηκαν. Ο «τιτανικός» της καινοτομικότητας έχει παρασύρει μαζί του στον βυθό πολλούς δείκτες-κλειδιά. Έρευνες Διεθνών Οργανισμών (Παγκόσμια Τράπεζα, Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, INSEAD) καταδεικνύουν τις χαμηλές επιδόσεις της Κύπρου, όσον αφορά την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας, την αξιοκρατία, την ποιότητα επαγγελματικού μάνατζμεντ, την αποτελεσματικότητα διοικητικών συμβουλίων, την προσέλκυση ταλέντων κ.ά.
Με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας της Παγκόσμιας Τράπεζας Doing Business Report 2016, η Κύπρος είναι ουραγός στο «επιχειρείν». Με την καινοτομικότητα στο ναδίρ -και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, το ιδιωτικό χρέος και την ανεργία στο ζενίθ- η Κύπρος παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη απέναντι σε μια νέα παγκόσμια ύφεση. Δεν νοείται μεταρρύθμιση και ανάπτυξη χωρίς καινοτομία. Χώρες με υψηλές επιδόσεις καινοτομίας αποδεικνύονται περισσότερο ανθεκτικές στην οικονομική κρίση.
Στην εποχή των δύσκολων και πολλαπλών προκλήσεων απαιτούνται νέες μορφές καινοτομίας και σύγχρονα εργαλεία στρατηγικής. Έπειτα από πολύχρονες έρευνες έχω αναπτύξει ένα νέο Μοντέλο Καινοτομίας, το οποίο μετατρέπει τις δημιουργικές ιδέες σε πολύτιμες καινοτομίες. Η Μετα-καινοτομία αποτελεί μια μηχανή παραγωγής νέων καινοτομιών πιο γρήγορα, πιο φθηνά και πιο έξυπνα τόσο στις δημόσιες υπηρεσίες όσο και στις επιχειρήσεις.
Η νέα αυτή μέθοδος συνδυάζει ιδέες και από τους τέσσερεις τύπους καινοτομίας: καινοτομία προϊόντων, καινοτομία διεργασιών, οργανωσιακή καινοτομία και επικοινωνιακή καινοτομία. Ο συνδυασμός αυτός δημιουργεί ποικίλες πιθανότητες και διευρύνει τη δυνατότητα επιλογής - βοηθά τους Οργανισμούς να εξερευνούν σε βάθος και πλάτος τον χώρο πιθανοτήτων και τους συνδυασμούς καταστάσεων. Το Σύστημα της Μετα-καινοτομίας δομεί τον ζητούμενο-στόχο με διαφορετικούς τρόπους. Περισσότεροι συνδυασμοί και συσχετισμοί σημαίνει περισσότερες προσεγγίσεις και δυνατότητες επίλυσης του προβλήματος, περισσότερες πιθανότητες ανακάλυψης των καινοτομικών γεγονότων (νέες προσεγγίσεις, νέες ευκαιρίες, νέα προϊόντα και υπηρεσίες, καινοτόμες λύσεις κλπ).
Το αναπτυξιακό αυτό εργαλείο: α) Βελτιώνει την αποδοτικότητα και β) δημιουργεί νέα προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, νέες βιομηχανίες, νέες αγορές και νέες θέσεις εργασίας. Οι προοπτικές αξιοποίησης της Μετα-καινοτομίας για σκοπούς έρευνας, εκπαίδευσης και εμπορικής εκμετάλλευσης, θα προσέλκυαν ξένες άμεσες επενδύσεις υψηλής έντασης καινοτομίας, απαραίτητη προϋπόθεση για οικονομική ανάκαμψη.
Η καθολική εφαρμογή της Μετα-καινοτομίας θα βελτίωνε την εθνική ανταγωνιστικότητα ενισχύοντας δυο κεντρικούς πυλώνες, στους οποίους υστερεί σημαντικά η Κύπρος: την ικανότητα για καινοτομία και την αποδοτικότητα της καινοτομίας. Το Σύστημα της Μετα-καινοτομίας μπορεί να αποτελέσει έναν νέο άξονα ενδυνάμωσης των τριμερών συνεργασιών που αναπτύσσει η Κύπρος με γειτονικές χώρες αυτήν την περίοδο.
ΝΙΚΟΣ Γ. ΣΥΚΑΣ
Σύμβουλος Στρατηγικής & Καινοτομίας
