Αν ρίξει κανείς μια ματιά σε χώρες όπως της Μέσης Ανατολής, θα καταλάβει ότι εμείς έχουμε σχετικό επιστημονικό επίπεδο και επικρατούσες αντιλήψεις
Η ηγεσία, από τη στιγμή που ξεκίνησε να μελετάται εκτενώς, αποτελεί ένα ατέλειωτο κεφάλαιο από πλευράς βιβλιογραφίας και προσεγγίσεων. Παρ' όλ' αυτά, σε ορισμένα κοινωνικά υποσυστήματα, όπως η Κύπρος, μπορεί να τείνουν να επικρατούν μόνο ορισμένες από αυτές, συνάρτηση τόσο της επίδρασης των ηγετών γνώμης στον ακαδημαϊκό τομέα όσο και των αντιλήψεων του λαού, που πολλές φορές δεν εμπίπτουν σε ένα επιστημονικό πλαίσιο.
Αν ρίξει δε κανείς μια ματιά σε χώρες όπως της Μέσης Ανατολής, που τα προσωποπαγή καθεστώτα ακόμα έχουν οπαδούς και αυτοί ανάλογες αντιλήψεις γύρω από αυτό το φαινόμενο, θα καταλάβει ότι εμείς έχουμε σχετικό επιστημονικό επίπεδο και επικρατούσες αντιλήψεις. Αυτό όμως δεν είναι κάτι που πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Γιατί, σύμφωνα με τον ηγέτη γνώμης της κυπριακής ακαδημαϊκής νομενκλατούρας στον τομέα, κ. Πασιαρδή, η ηγεσία κινείται γύρω από τον ορισμό της άσκησης επιρροής.
Αυτήν την άποψη, όσο γνωρίζω, υιοθετούν αναμφισβήτητα πολλοί ακαδημαϊκοί και μελετητές κυπριακής ταυτότητας, κάτι όμως που, αν ανατρέξει κάποιος σε βιβλιογραφία θα βρει όχι το πιο αναμενόμενο. Κατ’ αρχήν γιατί ορισμοί της ηγεσίας με βάση την επιρροή ικανοποιούν και το παράδειγμα των προσωποπαγών καθεστώτων, αλλά κυρίως επειδή τέτοιο ορισμοί είναι απλουστευμένοι σε σημείο που καθίστανται προβληματικοί.
Την άποψη αυτή ενισχύει η θεώρηση του Simkins, ο οποίος σε ανάλυσή του για τα αναπτυσσόμενα (emerging) χαρακτηριστικά της αντίληψης της ηγεσίας παραθέτει κάποια, όπως ότι «οποιοσδήποτε μπορεί να γίνει ηγέτης». Αυτή η άποψη είναι πιο κοντά σε έναν ορισμό της ηγεσίας που λαμβάνει υπ' όψιν την ικανότητα κάποιου να αντιλαμβάνεται ένα όραμα που θα ακολουθήσουν άλλοι αυτόβουλα, κάτι που στερείται η προηγούμενη. Αν λοιπόν οι απόψεις των ακαδημαϊκών μας είναι κάτι που δείχνει σε ένα βαθμό τις αντιλήψεις της κοινωνίας, τότε έχουμε πρόβλημα στη δημόσια διοίκηση.
Γιατί αντίληψη μόνο μέσω επιρροής ακουμπά τα όρια της δικτατορικής και απ’ όσο γνωρίζω επιθυμούμε να ονομαζόμαστε δημοκρατική χώρα. Η ανάλυση από το σημείο εδώ και μετά είναι άλλο θέμα, όμως το κύριο συμπέρασμα είναι ότι ίσως πρέπει να προβληματιστούμε, αν ο ορισμός μας περί ηγεσίας (που ακαδημαϊκές έρευνες εξαίρουν συνεχώς τη σημασία της σε όλα τα περιβάλλοντα) έχει στοιχεία κάπως πρωτόγονα, ίσως τότε οι προεκτάσεις είναι σημαντικές και πρέπει να αναδιαμορφώσουμε τον τρόπο σκέψης μας για το θέμα, κάτι που υπόσχεται να φέρει ευνοϊκά επακόλουθα σε μεγάλη κλίμακα...
ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ
Εκπαιδευτικός
