Πόσο θα αντέξει η «Ενωμένη Ομόσπονδη Κύπρος»; Ένα χιλιοστό του δευτερολέπτου ή χίλια χρόνια; Είναι 0% ή 100% βιώσιμη; Για περισσότερες από τέσσερεις δεκαετίες η βιωσιμότητα παραμένει ο άγνωστος Χ στην εξίσωση της λύσης του Κυπριακού. Η μελέτη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας αφορά μόνο την οικονομική πτυχή της λύσης. Η αξιολόγηση της συνολικής βιωσιμότητας της λύσης πρέπει να λαμβάνει υπόψη όλες τις παραμέτρους: το άγνωστο, την αβεβαιότητα, το χαοτικό περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο, την αναξιοπιστία και την επιθετικότητα της Τουρκίας, τα θέματα ασφάλειας, την πολυπλοκότητα και τη μεταβατικότητα της λύσης κ.ά. Πόσο εύκολο θα είναι για την Τουρκία να τινάξει τη λύση στον αέρα εάν κάτι τέτοιο θα εξυπηρετούσε τους στρατηγικούς της στόχους;

Στο προσεχές μέλλον η αστάθεια και οι κίνδυνοι στην ευρύτερη περιοχή θα είναι εκατονταπλάσιοι από τις πιέσεις των προηγούμενων ετών. Υπάρχουν τα κατάλληλα διαγνωστικά εργαλεία για να αξιολογήσουμε και να συγκρίνουμε τη βιωσιμότητα της «Ενωμένης Ομόσπονδης Κύπρου» με την ανθεκτικότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας έναντι των ασύμμετρων απειλών τού αύριο; Πώς μπορεί να αξιολογηθεί και ενισχυθεί η συνολική βιωσιμότητα της λύσης κατά το στάδιο των διαπραγματεύσεων; Μπορεί να διασφαλιστεί ότι η λύση θα είναι μόνιμη και ότι η πιθανότητα -και το ρίσκο- της καταστροφής είναι μηδενική;

Σήμερα έχουμε στη διάθεσή μας δύο σύγχρονα εργαλεία στρατηγικής -το μοντέλο του Nassim Taleb «Antifragility» και τη μέθοδο «Superforecasting» του Philip Tetlock- τα οποία μπορούν να δώσουν απαντήσεις με μαθηματική ακρίβεια στα πιο πάνω ερωτήματα.

1. Ο κορυφαίος παγκοσμίως ειδικός στο Risk Management, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, N. Taleb, έχει αναπτύξει ένα νέο μοντέλο αξιολόγησης και ενίσχυσης της βιωσιμότητας κρατών και επιχειρήσεων. Σε όλους τους τομείς και τα πεδία εφαρμογής, ο N. Taleb εισηγείται τους κανόνες για μετάβαση από το εύθραυστο στο ανθεκτικό.

2. Η μέθοδος «Superforcasting» είναι αποτέλεσμα πολύχρονης έρευνας του Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβανία, Philip Tetlock. To «Superforecasting» είναι μια επιστημονική μέθοδος για την πρόβλεψη σημαντικών συμβάντων, που μπορούν να επηρεάσουν κράτη και επιχειρήσεις.

Η ακρίβεια στη μέτρηση της βιωσιμότητας της λύσης του Κυπριακού και στην πρόβλεψη γεγονότων πολιτικής, οικονομικής, γεωστρατηγικής και στρατιωτικής φύσης είναι καθοριστικής σημασίας. Όπως σημειώνει ο N. Taleb, στην εποχή των αρνητικών ασυμμετριών (μη-γραμμικών κίνδυνων) μια αλλαγή 1% στα συστήματα μπορεί να μειώσει την ευθραυστότητα «fragility» (ή να αυξήσει την ανθεκτικότητα «antifragility») κατά περίπου 99%. Σχεδόν τα πάντα σήμερα ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία. Σε τέτοιες περιπτώσεις παρατηρείται το φαινόμενο «winner-take-all effects». Εάν η λύση είναι εύθραυστη, η Τουρκία θα κερδίσει τα πάντα, ενώ η δική μας πλευρά θα τα χάσει όλα.

Σύμφωνα με τον N. Taleb, στα εύθραυστα συστήματα τα οφέλη είναι μικρά και ορατά, ενώ οι παρενέργειες μπορεί να είναι εξαιρετικά δυσμενείς και να μη φαίνονται. Το μοντέλο «Antifragility» και η μέθοδος «Superforecasting» εφαρμόζονται από εθνικές κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμούς και επιχειρήσεις σε όλον τον κόσμο. Μια προκαταρκτική μελέτη που έχω κάνει για αξιολόγηση της συνολικής βιωσιμότητας της λύσης του Κυπριακού με βάση τα καινοτόμα αυτά εργαλεία είναι αρκούντως διαφωτιστική. Εισηγούμαι την άμεση αξιοποίηση των Καθηγητών Nassim Taleb και Philip Tetlock από την κυπριακή Πολιτεία.

ΝΙΚΟΣ Γ. ΣΥΚΑ
Σύμβουλος Στρατηγικής & Καινοτομίας