Πάγια θέση όλων των περιβαλλοντικών οργανώσεων είναι ότι η Xερσόνησος του Ακάμα, αυτό το διαμάντι της Κύπρου αλλά και της Ανατολικής Μεσογείου, πέραν των απαράμιλλων φυσικών της αρετών, βρίθει αξιόλογων φυσικών, ιστορικών και αρχαιολογικών μνημείων και χώρων και σαν τέτοια πρέπει να βρίσκεται στην ανώτατη βαθμίδα προστασίας. Επομένως η περιοχή Natura 2000 όπως και οι εκεί κοινότητες θα πρέπει να αντιμετωπίζονται σαν μια συνολική προστατευόμενη οντότητα για το καλό όλων και όχι σπασμωδικά και με τρόπο που να αφήνει ερωτηματικά και ασάφειες για το μέλλον της. Τούτο μπορεί να γίνει μόνον όταν υπάρχει τέτοιο όραμα και όταν λαμβάνονται πολιτικές αποφάσεις με αυστηρά επιστημονικά κριτήρια.

Η τελευταία απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, σχετικά με το χρονίζον θέμα Ακάμα, περιέχει μεν κάποια θετικά στοιχεία και θετικό λεκτικό, όπως αυτά που αναφέρονται στην προστασία του περιβάλλοντος μέσα στο δάσος, ταυτόχρονα όμως και σοβαρότατα αρνητικά στοιχεία συγκεκαλυμμένα με θετικό λεκτικό, που δεν μπορεί εύκολα κάποιος, που δεν κατέχει το θέμα, να τα εντοπίσει. Αυτά τα στοιχεία, που πολύ πιθανόν να επισωρεύσουν ανεπανόρθωτα δεινά για την περιοχή, όπως και κυρώσεις με υπέρογκα πρόστιμα από την Ε.Ε. γιατί παραβιάζονται ευρωπαϊκές οδηγίες, θα προσπαθήσουμε να αποκαλύψουμε και να θίξουμε παρακάτω, προκειμένου να ενημερωθούν κατάλληλα τόσο οι αξιωματούχοι του κράτους όσο και ο απλός πολίτης.

1. Θέμα ιδιωτικών αποζημιώσεων περιουσιών εντός Νatura 2000
Kατ' αρχήν είναι, κατά την άποψή μας, λάθος να εξισώνονται οι ιδιωτικές περιουσίες που έχουν όποια αναπτυξιακά δικαιώματα (συντελεστής δόμησης) με αυτές που, εκ των πραγμάτων, δεν έχουν, όπως είναι οι γεωργικές. Ο Γενικός Ελεγκτής κακίζει μόνο τυχόν επιλεκτικές αποζημιώσεις ή χαριστική αύξηση συντελεστή δόμησης τεμαχίων σε γεωργική γη προς μεγαλοκτηματίες ή μη, για σκοπούς αποζημίωσης, και όχι τις αποζημιώσεις προς όσους οι ιδιοκτησίες τους έχουν αναπτυξιακά δικαιώματα. Οι ιδιοκτήτες ιδιωτικής γεωργικής γης ουδόλως θα πρέπει να αποξενωθούν από τις περιουσίες τους, οι οποίες θα αναβαθμιστούν με την εφαρμογή ενός διαχειριστικού σχεδίου λόγω της συμπερίληψής τους στην περιοχή Νatura 2000. Οι ιδιοκτήτες εξακολουθούν να κατέχουν τη γεωργική τους γη, την οποία θα αξιοποιούν καλύτερα απ' ό,τι μέχρι τώρα, γιατί τα προϊόντα τους θα φέρουν τη σφραγίδα (το «branding») του Εθνικού Πάρκου Ακάμα και μπορούν να τυγχάνουν επιπρόσθετων επιχορηγήσεων.

Δύσκολα μπορούμε να πιστέψουμε ότι το κράτος δεν μπορεί να αποζημιώσει τους ιδιοκτήτες τεμαχίων γης που τυχόν έχουν αναπτυξιακά δικαιώματα. Οι όποιες αποζημιώσεις δεν είναι κατ’ ανάγκην χρηματικές. Το κράτος έχει στη διάθεσή του και πολλά άλλα πολεοδομικά, κτηματολογικά και άλλα εργαλεία για τον σκοπό αυτό. Είναι δυνατόν, τη στιγμή που το κράτος παραχωρεί δωρεάν σε ιδιώτες συντελεστές δόμησης αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων για τη δημιουργία γκολφ-αναπτύξεων μαρίνων και εμπορικών κέντρων (mall), να μην μπορεί να αποζημιώσει με τον ίδιο τρόπο και τους ιδιοκτήτες γης στον Ακάμα;

Πέραν τούτου υπάρχει και η δεύτερη δυνατότητα ρύθμισης με τη μεταφορά αναπτυξιακών δικαιωμάτων, όπως επίσης και η τρίτη, της ανταλλαγής με τη διαθέσιμη εκτεταμένη κρατική γη εντός υφιστάμενων πολεοδομικών ζωνών ανάπτυξης στην υπόλοιπη περιοχή της Χερσονήσου Ακάμα. Ο Υπουργός ανέφερε ότι δεν υπάρχει αυτή η τελευταία δυνατότητα, έχοντας υπόψη την περίπτωση να ανταλλάξει όλες τις ιδιωτικές περιουσίες. Τέτοια περίπτωση όμως δεν υπάρχει, διότι τα τεμάχια με αναπτυξιακά δικαιώματα αντιπροσωπεύουν ελάχιστο ποσοστό του συνόλου. Οι αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου, που δεν έχουν μέχρι τώρα εφαρμοστεί, μπορούν να επισκοπηθούν μόνο εφόσον προηγουμένως έχει καθοριστεί και τεκμηριωθεί με επιστημονικά κριτήρια, από τις υπηρεσίες του κράτους, π.χ. Κτηματολόγιο, ο επιδιωκόμενος σκοπός και κάτι που δεν έχει γίνει στην παρούσα περίπτωση.

2. Μη συμπερίληψη των ιδιωτικών περιουσιών
Η απόφαση αναφέρει ότι οι ιδιωτικές περιουσίες εντός Νatura θα ρυθμιστούν με πολεοδομικούς σχεδιασμούς στο πλαίσιο ετοιμασίας νέου Τοπικού Σχεδίου (Τμήμα Πολεοδομίας), τη στιγμή που ήδη αυτές οι περιουσίες είναι ενταγμένες σε πολεοδομική ζώνη προστασίας της φύσης από το 1989. Αυτό αφήνει σωρεία αμφιβολιών όσον αφορά τις προθέσεις του Υπουργικού Συμβουλίου και ορατό τον κίνδυνο να προκαθοριστεί αρνητικά το μέλλον της μοναδικής αυτής περιοχής. Τέτοιες ρυθμίσεις αφήνουν παράθυρα για την άλωση της περιοχής από την καιροφυλακτούσα οικοδομική ανάπτυξη. Τούτο συνέβη πολλάκις στο παρελθόν, με αποτέλεσμα το φυσικό περιβάλλον του τόπου μας να πληγεί ανεπανόρθωτα, εκτός βέβαια από την περιοχή του Ακάμα και ελπίζουμε πως τώρα δεν είναι η δική της σειρά!

Οι περιουσίες αυτές κατά το πλείστον ευρίσκονται σε στρατηγικά σημεία της περιοχής, σε υψώματα στην καρδιά της Χερσονήσου και μερικές στα παράλια. Δηλαδή, εκτός από την ανεπανόρθωτη καταστροφή του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, θα υπάρξει και οπτική ρύπανση, αφού ο διακινούμενος φυσιολάτρης επισκέπτης του Ακάμα θα έχει, σχεδόν συνέχεια, στο οπτικό του πεδίο τις όποιες αναπτύξεις επιτραπούν σε αυτές τις περιουσίες! Για να ικανοποιηθεί δε και το δημόσιο αίσθημα, ο Υπουργός αναφέρει ότι αυτό δεν σημαίνει ότι κατ' ανάγκην θα επιτραπεί και οικοδομική ανάπτυξη σε αυτές τις περιοχές. Είναι όμως σε όλους γνωστό σε ποιες πιέσεις βρίσκεται συνήθως το Τμήμα Πολεοδομίας. Σημειώνεται, χαρακτηριστικά, ότι ο προηγούμενος Πρόεδρος του Πολεοδομικού Συμβούλιου οδηγήθηκε σε παραίτηση!

3. Αναπτύξεις εντός Νatura 2000
Το σχετικό άρθρο 6, παράγραφος 4 της οδηγίας σχετικά με αναπτύξεις εντός Νatura αναφέρει ότι, «οι όποιες αναπτύξεις θα πρέπει να έχουν ως αντικείμενό τους την προστασία της περιοχής και την κάλυψη των άμεσων αναγκών υγείας και διακίνησης των επισκεπτών. Αν υπάρξει αναγκαιότητα για άλλα είδη αναπτύξεων, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι αυτά θα εξυπηρετήσουν το δημόσιο συμφέρον και μόνο». Με κανέναν τρόπο δεν πρέπει να επιτραπεί εντός της Νatura 2000 οποιαδήποτε οικοδομική ανάπτυξη για διανυκτέρευση, δηλ. ξενοδοχεία, εξοχικά ή οικιστικοί θύλακες. Αυτό θα σημαίνει την ταφόπλακα της αυθεντικότητας αυτής της περιοχής και μετατροπής της σε αντίγραφο των άλλων κατεστραμμένων περιοχών της Κύπρου.

4. Το Διαχειριστικό Σχέδιο
Αντί να επικυρωθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο το Διαχειριστικό Σχέδιο, που είναι αποτέλεσμα διεπιστημονικής μελέτης, δημόσιας ακρόασης και διαβούλευσης, αυτό, όχι μόνο δεν έγινε αλλά, με τη συγκεκριμένη πολιτική του απόφαση, παραγνωρίζονται και βασικές του πρόνοιες. Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι δεν έχουν εξεταστεί (ή, δεν έχουν καν ληφθεί υπόψη), οι πολύ αναλυτικές απόψεις που υποβλήθηκαν από τις περιβαλλοντικές και επιστημονικές οργανώσεις και άλλους ενδιαφερόμενους, στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης. Αυτό αντιβαίνει στις πρόνοιες της συνθήκης του Άαρχους για τη διαφάνεια, τη συμμετοχή και την πρόσβαση του κοινού στη διαφώτιση για θέματα που αφορούν το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής.

5. Σύσταση της Διαχειριστικής Επιτροπής
Μας ξενίζει επίσης το γεγονός ότι δεν προωθείται από τώρα η σύσταση της Διαχειριστικής Επιτροπής Ακάμα όπως προβλέπει και το Διαχειριστικό Σχέδιο. Το ερώτημα είναι πώς θα μπορέσουν, χωρίς Διαχειριστική Επιτροπή, να τροχοδρομηθούν αποτελεσματικά, έστω και με καθυστέρηση δεκαετιών, τα όσα θετικά αναφέρει η απόφαση για προστασία της φύσης μέσα στο Δάσος Ακάμα και τις ακτές του;

6. Ανακήρυξη Χερσονήσου του Ακάμα σε Πάρκο Βιόσφαιρας
Υπενθυμίζουμε (για όσους το ξεχνούν) ότι η ανακήρυξη της Χερσονήσου του Ακάμα σε Πάρκο Βιόσφαιρας της UNESCO (UNESCO Biosphere Reserve) ήταν μέρος του Σχεδίου Δράσης της Κυπριακής Δημοκρατίας που είχε ετοιμαστεί για την εισδοχή της Κύπρου στην Ε.Ε. Καλούμε το κράτος να αναθεωρήσει την απόφασή του για διαφορετική μεταχείριση των ιδιωτικών τεμαχίων στην περιοχή Natura 2000 και να δηλώσει καθαρά ότι δεν θα επιτραπεί η δημιουργία χώρων διανυκτέρευσης εντός της περιοχής Νatura 2000 και ότι θα προωθήσει την ενιαία αντιμετώπιση της Χερσονήσου του Ακάμα με τη δημιουργία Πάρκου Βιόσφαιρας, που θα περιλαμβάνει ολόκληρη την περιοχή με τις εκεί κοινότητες.

7. Πολιτικές αποφάσεις χωρίς επιστημονικά κριτήρια και όραμα
Διαφαίνεται ότι η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου πάρθηκε λόγω έξωθεν πιέσεων συμφερόντων, που δεν έχουν να κάνουν με το καλώς νοούμενο συμφέρον της περιοχής, και με βάση πολιτικές σκοπιμότητες και όχι επιστημονικά κριτήρια. Η έλλειψη ενός γενικού οράματος για την περιοχή είναι έκδηλη.

8. Παραβίαση ευρωπαϊκών οδηγιών και κανονισμών
Εφιστούμε την προσοχή στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τους Υπουργούς ότι, με την παρούσα απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου και την (αν δεν αποτραπεί) υλοποίησή της, παραβιάζονται οι πιο κάτω νόμοι της Δημοκρατίας αλλά και ευρωπαϊκές πρόνοιες και οδηγίες:

* Άρθρο 6 της οδηγίας 92/43/ΕOK (21 Μαΐου 1992) για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων και της άγριας χλωρίδας και πανίδας.
* Άρθρο 15 του νόμου της Κυπριακής Δημοκρατίας για προστασία και διαχείριση Φύσης και Άγριας Ζωής του 2003 (Νο. 153(1)/2003), νόμος που ευθυγραμμίστηκε με το Κοινοτικό Κεκτημένο.
* Σύσταση Νο.63(1997) για προστασία της Χερσονήσου του Ακάμα και συγκεκριμένα των παραλιών φωλεοποίησης των χελωνών Καρέτα και Μύδας, που υιοθετήθηκε από τη Συνθήκη της Βέρνης στις 5 Δεκ. 1997.

Οικολογική Παρέμβαση - Φίλοι του Ακάμα, Οργάνωση για το Περιβάλλον και τον Πολιτισμό