Δημοσιεύτηκε πρόσφατα στον εγχώριο Τύπο άρθρο του Προέδρου του Κινήματος Οικολόγων - Περιβαλλοντιστών κ. Γιώργου Περδίκη, με τίτλο «Λιμουζίνες, πάλι!». Λέει, μεταξύ άλλων, ο κ. Γιώργος Περδίκης: «Πρόσφατα προκάλεσε ιδιαίτερα αλγεινή εντύπωση η είδηση ότι το κυπριακό δημόσιο ξόδευσε, εν μέσω οικονομικής κρίσης και ισοπεδωτικής λιτότητας, μισό εκατομμύριο ευρώ για αγορά είκοσι υπουργικών λιμουζινών… Τότε (1996) αυτά που λέγαμε για τα προκλητικά προνόμια των αξιωματούχων του κράτους πολύ λίγοι τα άκουγαν και πολύ λιγότεροι τα ενστερνίζονταν.

Ήταν οι καιροί της φρενίτιδας της 'ανάπτυξης', της μεγέθυνσης δεικτών (και χρεών), της σπατάλης, της χλιδής, της πολυτέλειας. Ήταν η εποχή που οι περισσότεροι Κύπριοι αγόραζαν αυτοκίνητο πιο μεγάλο και ακριβό από τον γείτονα, και έκτιζαν σπίτι πιο γυαλιστερό και 'φουσκωμένο' από της κουμπάρας. Ζούσαμε ένα συναγωνισμό σπατάλης, καταναλωτισμού και ματαιοδοξίας. Όπως λέει κι ένας γνωστός καθηγητής Οικονομίας, 'στην προ της κρίσης εποχή ανέβαινε κατακόρυφα και γοργά το βιοτικό επίπεδο των Κυπρίων, χωρίς να ανέβει δυστυχώς και το πολιτιστικό τους επίπεδο'».

Αυτές οι βαρυσήμαντες, πραγματικά, επισημάνσεις του κ. Γιώργου Περδίκη επικαιροποιούν το καίριο ερώτημα που ελάχιστοι αρθρογράφοι εγείραμε από τη δεκαετία του 1990, κατά πόσον υφίσταται ή όχι στην Κύπρο κοινωνική ανάπτυξη. Στις 10/01/1999 η εφημερίδα «Η Σημερινή» δημοσίευσε άρθρο μου με τίτλο «Η έννοια της κοινωνικής ανάπτυξης και του εκσυγχρονισμού», στο οποίο προσήγγισα το εν λόγω ερώτημα με επιστημονικούς όρους Κοινωνιολογίας. Η αναδημοσίευση ουσιώδους αποσπάσματός του, θα ανοίξει ξανά τον σχετικό διάλογο και προβληματισμό, επί ενός θέματος που άπτεται, σε τελική ανάλυση, αυτής τούτης της συλλογικής αξιοπρέπειάς μας: Υφίσταται ή όχι στη χώρα μας κοινωνική ανάπτυξη;

«Ο 'συμπότης' Βάσος Φτωχόπουλος (έτσι με αποκάλεσε στην εφημερίδα του όταν κατήλθα υποψήφιος στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές του 1996), γράφει στο τελευταίο φύλλο της εφημερίδας 'Ένωσις' μεταξύ άλλων και τα εξής: 'Όταν σκεφτόμουν την έκδοση της εφημερίδας ‘Ένωσης’ είχα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η κοινωνία μας ήταν τέτοια, που μόνο ίσως με τη σάτιρα και το βρισίδι θα μπορούσαμε να κάνουμε κάποια ζημιά στους πολλαπλούς ηγέτες και ηγετίσκους αυτού του τόπου.

Ήλπιζα ότι με αυτόν τον τρόπο ίσως κάτι να κολλούσε πάνω τους, ίσως από ντροπή ή κάποια βαθιά ριζωμένη ευαισθησία κάτι να άλλαζε στη συμπεριφορά τους. Τώρα δεν είμαι σίγουρος εάν η ‘Ένωσις’ έχει οποιονδήποτε ρόλο να παίξει σε μια κοινωνία που όχι μόνο οι ηγέτες συμπεριφέρονται σαν έκφυλοι Ρωμαίοι, όχι Ρωμιοί, και μάλιστα Ρωμαίοι χωρίς τα πολλά καλά τους, χωρίς Οράτιο, χωρίς ποιητές, παρά μονάχα κάποιους σπουδασμένους αλήτες, που οδηγούν αυτόν τον λαό στο τέλος του αιώνα στο ΤΕΛΟΣ του… Σήμερα η μισή Κύπρος ζει από την πορνεία, είτε από την πορνεία την κλασική είτε από την εκπόρνευση του τόπου και της ψυχής μας'.

»Αυτά που γράφει ο 'συμπότης' Βάσος Φτωχόπουλος δεν είναι νεφελώδεις φιλολογίες και ηθικολογίες, αλλά εγείρουν θέμα σχετικό με τα επιστημονικά κριτήρια, επί τη βάσει των οποίων κρίνεται κατά πόσο μία χώρα είναι κοινωνικά ανεπτυγμένη ή όχι. Με άλλα λόγια, με επιστημονικούς όρους, είναι η χώρα μας κοινωνικά ανεπτυγμένη;
»Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Θεόδωρος Κουλουμπής, στο σύγγραμμά του 'Εξουσία και Δικαιοσύνη - Διεθνείς Σχέσεις' (εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 1995, μετάφραση Νικηφόρου Σταματάκη), στο κεφάλαιο υπό τον τίτλο 'Κοινωνική ανάπτυξη' (σελ. 469), ορίζει ως ακολούθως την έννοια της κοινωνικής ανάπτυξης:

Θα μπορούσε ίσως να υποθέσει κανείς ότι, με κάποια σιγουριά, πραγματικά ανεπτυγμένες κοινωνίες είναι εκείνες που οι υλικές και οι πνευματικές αξίες βρίσκονται σε μια σχετική ισορροπία. Πρόκειται για κοινωνίες στις οποίες αξίες όπως η ελευθερία, η φιλία, η ομορφιά, η αναψυχή, η μάθηση, η αγάπη, η κοινότητα, η οικογένεια, ο αυτοσεβασμός και η υγεία εκτιμούνται το ίδιο, αν όχι περισσότερο, με τα υλικά αγαθά, όπως τα μεγάλα σπίτια, οι μεγάλοι κήποι, τα εντυπωσιακά αυτοκίνητα, τα ταξίδια στο εξωτερικό, οι θερμίδες, το χαβιάρι, τα ινστιτούτα καλλονής και άλλες μορφές επιδεικτικής κατανάλωσης'…

»Ο φίλος Βάσος Φτωχόπουλος ουσιαστικά επισημαίνει τη βαθύτατη αναντιστοιχία που υφίσταται σήμερα στην Κύπρο, μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης αφενός και κοινωνικής ανάπτυξης αφετέρου. Αναμφίβολα από άποψη κοινωνικής ανάπτυξης οι 'σπουδασμένοι αλήτες', όπως τους αποκαλεί, έχουν υποβιβάσει αυτήν τη χώρα στο επίπεδο, με κάποια δόση ηθελημένης υπερβολής, των χωρών του Ίντι Αμίν Νταντά και του Μποκάσα. Πόσες φορές ακούει κανείς τους ηθικά, φιλοσοφικά, πολιτισμικά και πνευματικά άχρωμους, άοσμους και άγευστους επαγγελματίες τεχνοκράτες της εξουσίας (σε όλα τα επίπεδα εξουσίας), να αναφέρονται με χλευασμό στον τάδε που είναι 'κουλτουριάρης' (κουλτούρα = πνευματικός πολιτισμός). Οι εκτιμώντες και αξίες άλλες, εκτός από τις υλικές, είναι αντικείμενο χλευασμού!

»Οι μόνοι θεοί που λατρεύονται σήμερα εδώ είναι οι υλικές αξίες. Δηλαδή αυτές που μπορούν να αποτελούν αντικείμενο αγοραπωλησίας στο Χρηματιστήριο Αξιών Κύπρου, το οποίο αποτελεί τον 'νεοκυπριακό' Παρθενώνα! Έχουμε δηλαδή κοσμική ειδωλολατρία».

Η πραγματική κοινωνική ανάπτυξη που πρέπει να βρίσκεται σε αντιστοιχία με την οικονομική ανάπτυξη, για να είμαστε μια πραγματικά πολιτισμένη κοινωνία, προϋποθέτει και εξυπακούει την κατεδάφιση της κοσμικής ειδωλολατρίας. Ένας τέτοιος τιτάνιος, στην περίπτωσή μας, αγώνας, κατ’ ανάγκην εναπόκειται στην Ελληνορθόδοξη Εκκλησία μας. Κανένας απ’ όσους μας κυβέρνησαν μέχρι σήμερα, δεν είχε την πολιτική βούληση και τον στρατηγικό σχεδιασμό για δημιουργία κοινωνικής ανάπτυξης. Πρέπει να γίνει απολύτως κατανοητό ότι η ταχεία οικονομική ανάκαμψη δυσχεραίνεται τα μέγιστα από τη σχεδόν ανυπαρξία πραγματικής κοινωνικής ανάπτυξης.

ΝΙΚΟΣ Π. ΙΑΚΩΒΙΔΗΣ
Νομικός του Α.Π.Θ. και Διπλωματούχος στην Αγγλική Γλώσσα, στο Insurance Management και στο Journalism and Professional Writing, μέλος του Association of Insurance and Risk Managers in Industry and Commerce της Βρετανίας