Η καινοτομία αποτελεί την κινητήριο δύναμη της ανταγωνιστικότητας και της βιώσιμης ανάπτυξης. Χώρες με υψηλές επιδόσεις καινοτομίας αποδεικνύονται περισσότερο ανθεκτικές στην οικονομική κρίση. Οι μνημονιακές μεταρρυθμίσεις στην Κύπρο δεν κατάφεραν να βελτιώσουν τις επιδόσεις της χώρας μας σε δύο κρίσιμης σημασίας δείκτες: την ικανότητα για καινοτομία (capacity for innovation) και την αποδοτικότητα της καινοτομίας (innovation efficiency).
Στον Παγκόσμιο Πίνακα Ανταγωνιστικότητας 2015-2016 (World Economic Forum) η Κύπρος παραμένει πολύ χαμηλά στην παγκόσμια κατάταξη όσον αφορά τον δείκτη «ικανότητα για καινοτομία», αφού κατατάσσεται στην 90ή θέση. Επίσης, στον Παγκόσμιο Δείκτη Καινοτομίας 2015 (WIPO, Cornell University
Οι χαμηλές επιδόσεις στον πυλώνα της καινοτομικότητας επηρεάζουν αρνητικά όλους τους τομείς. Έρευνες Διεθνών Οργανισμών (Παγκόσμια Τράπεζα, Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, INSEAD) καταδεικνύουν τις πολύ χαμηλές επιδόσεις της Κύπρου και σε άλλους δείκτες-κλειδιά: γραφειοκρατία, διευκόλυνση των επιχειρήσεων, αξιοκρατία, ποιότητα επαγγελματικού μάνατζμεντ, αποτελεσματικότητα διοικητικών συμβουλίων, προσέλκυση ταλέντων, κ.ά.
Οι πιο πάνω έρευνες αποκαλύπτουν την παραδοξότητα των μνημονιακών μεταρρυθμίσεων στην Κύπρο τα τελευταία τρία χρόνια: οι επιδόσεις καινοτομίας, αντί να βελτιώνονται, βυθίζονται. Με την καινοτομικότητα στον πάτο της παγκόσμιας κατάταξης -και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, το ιδιωτικό χρέος και την ανεργία στο ζενίθ- η Κύπρος παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη απέναντι σε μια νέα κρίση.
Στην εποχή των δύσκολων και πολλαπλών προκλήσεων απαιτούνται νέες μορφές καινοτομίας και σύγχρονα εργαλεία στρατηγικής. Μετά από πολύχρονες έρευνες έχω αναπτύξει ένα νέο Μοντέλο Καινοτομίας, το οποίο δημιουργεί νέες ιδέες και τις μετατρέπει σε πολύτιμες καινοτομίες. Το νέο Σύστημα της Μετα-καινοτομίας αποτελεί μια μηχανή παραγωγής καινοτομιών πιο γρήγορα, πιο φθηνά και πιο έξυπνα, τόσο στις δημόσιες υπηρεσίες όσο και στις επιχειρήσεις.
Η Μετα-καινοτομία συνδυάζει ιδέες και από τους τέσσερεις τύπους καινοτομίας: καινοτομία προϊόντων, καινοτομία διεργασιών, οργανωσιακή καινοτομία και επικοινωνιακή καινοτομία. Ο συνδυασμός αυτός δημιουργεί ποικίλες πιθανότητες και διευρύνει τη δυνατότητα επιλογής - βοηθά τους Οργανισμούς να εξερευνούν σε βάθος και πλάτος τον χώρο πιθανοτήτων και τους συνδυασμούς καταστάσεων. Περισσότεροι συνδυασμοί σημαίνει περισσότερες δυνατότητες λύσης του προβλήματος, περισσότερες πιθανότητες ανακάλυψης των καινοτομικών γεγονότων.
Το αναπτυξιακό αυτό εργαλείο: α) Βελτιώνει την αποδοτικότητα και β) δημιουργεί νέα προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, νέες βιομηχανίες, νέες αγορές και νέες θέσεις εργασίας. Οι προοπτικές αξιοποίησης της Μετα-καινοτομίας για σκοπούς έρευνας, εκπαίδευσης και εμπορικής εκμετάλλευσης θα προσέλκυαν ξένες άμεσες επενδύσεις υψηλής έντασης καινοτομίας, απαραίτητη προϋπόθεση για οικονομική ανάκαμψη.
Η καθολική εφαρμογή της Μετα-καινοτομίας μπορεί να: 1. Ενισχύσει τους δυο βασικούς πυλώνες καινοτομίας στους οποίους υστερεί σημαντικά η Κύπρος: την ικανότητα για καινοτομία και την αποδοτικότητα της καινοτομίας (μετατροπή της καινοτομίας σε οικονομικό και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα). 2. Επιταχύνει την αναπτυξιακή μεταρρύθμιση. 3. Ενισχύσει την εθνική ανταγωνιστικότητα. 4. Καταστήσει την Κύπρο πιο ανθεκτική στις συνέπειες μιας νέας κρίσης.
Η πρώτη επίσημη παρουσίαση της Μετα-καινοτομίας έγινε σε επιστημονικό συνέδριο, που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Κύπρου τον Ιούνιο 2015. Το νέο αυτό Μοντέλο Καινοτομίας έχει εφαρμοστεί με επιτυχία σε πολλά και διαφορετικά περιβάλλοντα, τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό.
ΝΙΚΟΣ ΣΥΚΑΣ
Σύμβουλος Στρατηγικής & Καινοτομίας
Η παραδοξότητα του κυπριακού μνημονίου
