Γύρω από τους κυπριακούς υδρογονάνθρακες

Η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται περίπου στο μέσον των αναγκαίων διαδικασιών γι’ αξιοποίηση των δικών της Υ/Α. Γι’ αυτό απαιτείται, κυρίως, σύνεση και αποφασιστικότητα!

Η αξιοποίηση κοιτασμάτων υδρογονανθράκων (Υ/Α) έχει συνήθως πολύ θετικές επιπτώσεις στην εθνική οικονομία μιας χώρας, ταυτόχρονα δε ενισχύει τον γεω-στρατηγικό της ρόλο στο διεθνές πολιτικο-οικονομικό γίγνεσθαι και συμβάλλει στην αναβάθμιση του κύρους της στις διακρατικές σχέσεις. Οι Υ/Α είναι γενικά παραδεκτό ότι αποτελούν έναν φυσικό (γεωλογικό) πλούτο, ένα κληροδότημα, που όμως μέχρι ν’ αποδώσει χειροπιαστά οικονομικά αποτελέσματα χρειάζεται να περάσει από έναν μακρύ και δύσκολο δρόμο, συχνά με μεταβαλλόμενες και απρόβλεπτες εξελίξεις, οι διαστάσεις των οποίων δεν μπορούν εύκολα να εκτιμηθούν εκ των προτέρων.

Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι η βιομηχανία των Υ/Α υπόκειται στο διεθνές, συχνά απρόβλεπτο πολιτικό σκηνικό και οικονομικό - επιχειρηματικό περιβάλλον, το οποίο γίνεται καθ’ ημέραν περισσότερο απαιτητικό, ανταγωνιστικό αλλά και διαπλεκόμενο από σωρεία συμφερόντων. Επιπλέον, στη βιομηχανία αυτή προαπαιτείται ένα σταθερό και σύγχρονο ρυθμιστικό περιβάλλον, καθώς και μια ευνοϊκή φορολογία στις σχετικές επενδύσεις, έτσι ώστε να έχουν κίνητρο διεθνείς εταιρείες / επενδυτές για να προβούν στις ευρείας κλίμακας και ψηλού ρίσκου επενδύσεις τους.

Χρειάζεται δηλαδή ένα νομοθετικό πλαίσιο, που θα στηρίζεται στους κανόνες του ελεύθερου ανταγωνισμού. Μονοπωλιακές αντιλήψεις είναι καταδικασμένες ν’ αποτύχουν! Ταυτόχρονα χρειάζεται αυστηρή και αμερόληπτη εποπτεία των οργάνων του κράτους, καθώς και η λήψη αποφάσεων στον σωστό χρόνο, χωρίς αναβολές ή/και ατολμία. Η ορθή ή λανθασμένη επιλογή των αποφάσεων και η συνακόλουθη επιτυχία ή αποτυχία τους θα φανεί στην πράξη… «εκ του αποτελέσματος»! Οι όροι, επομένως, ότι οι Υ/Α μπορούν να είναι «ευλογία» ή «κατάρα» για ένα λαό, δεν είναι καθόλου εξωπραγματικοί. Τουναντίον, είναι καθ’ όλα ρεαλιστικοί και απεικονίζουν τα ακραία όρια μιας τέτοιας εξέλιξης. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν σχετικοί χειρισμοί και αποφάσεις, που λήφθηκαν στη Νορβηγία (επιτυχώς) και στη Νιγηρία (ανεπιτυχώς).

Η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται περίπου στο μέσον των αναγκαίων διαδικασιών γι’ αξιοποίηση των δικών της Υ/Α. Γι’ αυτό απαιτείται, κυρίως, σύνεση και αποφασιστικότητα! Ιδιαίτερα δε μελέτη και σωστή αξιολόγηση όλων των στοιχείων, που χρειάζονται για τη σωστή λήψη αποφάσεων. Αφού περάσαμε την φάση της «άκρατης ευφορίας», από το 2005-2012, με συνεχείς και έξαλλες δηλώσεις για το μέγεθος, την περιεκτικότητα και την οικονομικότητα των κοιτασμάτων και αφού παρ’ ολίγον να πιστέψουμε ότι θα γίνουμε εμίρηδες ή σεΐχηδες στο… κυπριακό Κατάρ, προσγειωθήκαμε σταδιακά σε λιγότερες ποσότητες και σε «συγκρατημένη αισιοδοξία»!

Εν πάση περιπτώσει, οι ελπίδες για κάτι «καλό» υπάρχουν, οι γεωλογικές συνθήκες δεν μας εγκατέλειψαν, τα βήματά μας όμως πρέπει να γίνουν προσεκτικά και συντονισμένα, ώστε να προχωρήσουμε απαντώντας (στον βαθμό που μας αφορούν) σε κρίσιμα και σύνθετα ερωτήματα με στόχο να φτάσουμε σύντομα αίσια στα επιθυμητά (και λογικά) οικονομικά αποτελέσματα. Τα ερωτήματα αυτά είναι τα εξής:

1. Πότε και πώς θ’ αρχίσει επιτέλους η αξιοποίηση του κοιτάσματος Αφροδίτη (τεμάχιο 12) της κυπριακής ΑΟΖ; Οι υπολογιζόμενες ποσότητές του σε φυσικό αέριο (4,5 tcf - trillion cubic feet) θα διοχετευθούν με αγωγό ή μέσω τερματικού υγροποίησης προς Κύπρο ή και Ισραήλ; Σε συνδυασμό ή όχι με την αξιοποίηση των παρακείμενων μεγάλων κοιτασμάτων Leviathan (22 tcf) και Tamar (10 tcf) της ΑΟΖ Ισραήλ; Βρισκόμαστε πλησίον της σύναψης των αναγκαίων εμπορικών συμφωνιών με την κυβέρνηση του Ισραήλ και τις εμπλεκόμενες εταιρείες; Πώς εμπλέκεται (και) η τροφοδοσία της Ιορδανίας;

2. Υπάρχει περίπτωση (αντί του πιο πάνω σεναρίου) το κοίτασμα Αφροδίτη ν’ αξιοποιηθεί σε συνδυασμό με το τεράστιο κοίτασμα Zohr (30 tcf) της αιγυπτιακής ΑΟΖ, π.χ. με διοχέτευση του φυσικού αερίου τους μέσω υποθαλάσσιου αγωγού στο Διυλιστήριο Ιτκού της Αιγύπτου;

3. Πώς και πότε σκοπεύει η εταιρεία TOTAL να προχωρήσει στην έρευνά της στα τεμάχια 10 και 11 της κυπριακής ΑΟΖ; Με γεωφυσικές/σεισμικές διασκοπήσεις ή και γεωτρήσεις; Υπέβαλε πλάνα εργασίας και δεσμευτικές τεχνο-οικονομικές προτάσεις με σαφή χρονοδιαγράμματα στο Υπουργείο Ενέργειας; Είναι συμβατά με τις πρόνοιες του συμβολαίου της; Το ίδιο ερώτημα ισχύει και για την πρόσφατη ανανέωση παραμονής της ENI -KOGAS.

4. Πότε προγραμματίζει η κυπριακή Κυβέρνηση να προκηρύξει τον 3ο γύρο αδειοδότησης των υπολοίπων, ελεύθερων θαλασσοτεμαχίων (υπ’ αρ. 1, 4, 5, 6, 7, 8 και 13); Θα ληφθεί υπ’ όψιν (και) η κατρακύλα των τιμών των Υ/Α στη διεθνή αγορά, που αναμένεται να συνεχισθεί κατά τα επόμενα 2-3 χρόνια;

5. Πότε θα κλείσει η συμφωνία οριοθέτησης των ΑΟΖ Κύπρου - Λιβάνου, που ενδέχεται να επηρεάζει κοινά κοιτάσματα στη λεκάνη της Λεβαντίνης και κατά μήκος των ανατολικών ορίων των τεμαχίων 3,13, 9 (και μερικώς του 12) της κυπριακής ΑΟΖ;

6. Οι τριμερείς συναντήσεις και συμφωνίες (;) των ηγετών Κύπρου - Ελλάδας - Αιγύπτου και Κύπρου - Ελλάδας - Ισραήλ πόσο σταθερές/δεσμευτικές μπορούν να είναι έναντι των απειλών της Τουρκίας;

7. Υπάρχει περίπτωση να δεχθεί η κυπριακή κυβέρνηση, είτε τώρα είτε μετά από λύση του Κυπριακού, διοχέτευση κυπριακών Υ/Α προς την Ε.Ε. μέσω τουρκικού εδάφους και, κατ’ επέκτασιν, «ομηροποίηση/υποθήκευσή» τους στον έλεγχο και τις ορέξεις των Τούρκων; Υπάρχει περίπτωση να ενδώσουμε σε πιέσεις ή υποδείξεις τρίτων, π.χ. Βρετανίας και ΗΠΑ ή/και του Ισραήλ εν’ όψει της πιθανής επανασυμφιλίωσής του με την Τουρκία;

8. Είναι τεχνο-οικονομικά εφικτή η διοχέτευση κυπριακών Υ/Α (και άλλων, π.χ. του Ισραήλ και της Αιγύπτου) προς την Ε.Ε. με υποθαλάσσιο αγωγό μέσω Κρήτης; Η χρηματοδοτούμενη από την Ε.Ε. μελέτη πότε προβλέπεται να περατωθεί;

9. Πού βρίσκεται η προσπάθεια ένταξης των κυπριακών Υ/Α στους ενεργειακούς πόρους της Ε.Ε., ιδίως τώρα που διαμορφώνεται στις Βρυξέλλες η νέα Ενιαία Ενεργειακή Πολιτική, ώστε η μεν Ε.Ε. ν’ απεξαρτητοποιηθεί σταδιακά από το ρωσικό φυσικό αέριο, η δε Κυπριακή Δημοκρατία από τους εκβιασμούς και τις απειλές της Τουρκίας;

10. Υπάρχει περίπτωση οι κυπριακοί Υ/Α να περιέλθουν στη δίνη της διεξαγόμενης διαπραγμάτευσης για λύση του Κυπριακού έχοντας υπ’ όψιν τις συχνές - πυκνές δηλώσεις του κ. Ακιντζί και των αξιωματούχων της Άγκυρας; Είμαστε διατεθειμένοι να μην απεμπολήσουμε ένα τέτοιο στρατηγικό πλεονέκτημα πριν από τη λύση του Κυπριακού;

11. Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η δημιουργία Ταμείου Υδρογονανθράκων; Πού «στάλωσε» και γιατί;

12. Γνωρίζει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, πότε και τι θα πράξει η Ελλάδα για οριοθέτηση της δικής της ΑΟΖ ανατολικά της Κρήτης - Ρόδου - Καστελόριζου;
Όλα τα πιο πάνω ερωτήματα είναι γεγονός, ότι δεν είναι εύκολα. Τουναντίον, είναι δύσκολα, πολυσύνθετα και, γι’ αυτό, περίπλοκα. Επιπλέον, διότι αφορούν αποφάσεις και άλλων συμβαλλομένων! Τα πλείστα εξ αυτών χρειάζονται προσεκτική ανάλυση - μελέτη των (τεχνο-οικονομικών και πολιτικών) παραμέτρων, που τα συνθέτουν.

Χρειάζεται, επίσης, από κυπριακής πλευράς, ν’ αναζητηθούν εναλλακτικές λύσεις, καθώς και εκτίμηση των συνεπειών των αποφάσεων σε βραχυ-μεσοπρόθεσμο βάθος χρόνου, ενδεχομένως και με την στήριξη ειδικών συμβούλων. Οι τελικές αποφάσεις, που θα ληφθούν στα θέματα/πτυχές που αφορούν την Κυπριακή Δημοκρατία, πρέπει να είναι βέβαιο ότι θα έχουν περάσει μέσα από μια σοβαρή πολυπαραγοντική προσέγγιση.

Πρέπει βέβαια να συζητηθούν και στο Εθνικό Συμβούλιο και να τύχουν της μεγαλύτερης δυνατής κομματικής συναίνεσης, μακριά από ιδεολογικές αγκυλώσεις και μικροκομματικές σκοπιμότητες! Και, κυρίως, εχέμυθα, διότι οι Τούρκοι πάντοτε καραδοκούν! Δεν χωρούν λάθη, ούτε βέβαια αδράνεια - ατολμία στη λήψη των αναγκαίων αποφάσεων, που μας αφορούν…

ΠΟΛΥΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ
Πρώην Διευθυντής του Τμήματος Γεωολογικής Επισκόπησης, Σύμβουλος Ενέργειας του Κ.Σ. ΕΔΕΚ.