Ζούμε σε μια περιοχή όπου οι άνθρωποι και ο ανθρωπισμός θυσιάζονται καθημερινά κάτω από την πίεση εθνικιστικών και θρησκευτικών διαιρέσεων και αντιπαραθέσεων που προκαλούν τρoμερά δεινά στο γειτονικό μας κράτος ανατολικά. Πριν από μερικές δεκαετίες η Κύπρος δεν ήταν εξαίρεση. Βιώσαμε κι εμείς αυτά που βιώνουν τώρα οι γειτονικές μας κοινωνίες: αλληλοσκοτωμούς, βίαιες συγκρούσεις, μίση και αντιπαραθέσεις μεταξύ της μουσουλμανικής (ή τουρκικής) και της χριστιανικής (ή ελληνικής) κοινότητας, και προσφυγιά με χιλιάδες νεκρούς, χήρες και ορφανά.

Προσωρινά τα ξεπεράσαμε, φαίνεται, όλα αυτά και ζουν τώρα οι δύο εθνικο-θρησκευτικές κοινότητές μας με σπάνια φαινόμενα σύγκρουσης και βίας. Δεν θα μπω στον πειρασμό να ασχοληθώ με το πώς καταφέραμε αυτή την προσωρινή ηρεμία, γιατί η Τουρκία λέει πως αυτή την έφερε, με την εισβολή της και τον γεωγραφικό διαχωρισμό που μας επέβαλε - και σίγουρα δεν θέλω να υπεισέλθω σε μια τέτοια συζήτηση. Καλύτερα να πάμε σε μια πιο πρόσφατη παρέμβαση της Τουρκίας, όπου ο πρωθυπουργός της βλέπει, λέει, το μέλλον της χώρας μας μετά την επανένωση ως ένα «ωραίο παράδειγμα» για την περιοχή μας με την ειρηνική συμβίωση και συνύπαρξη των δύο μεγαλύτερων θρησκευτικών κοινοτήτων μας: της μουσουλμανικής και της χριστιανικής.

Η πρόκληση του Τούρκου πρωθυπουργού είναι ενώπιον όλων εμάς των Κυπρίων και οφείλουμε να συμμεριστούμε τον οραματισμού του αντί να παραμείνουμε στα στερεότυπα, υποδεικνύοντάς του πως η Τουρκία είναι η κατοχική δύναμη και ας τερματίσει την κατοχή, για να μας αφήσει να γίνουμε το «ωραίο παράδειγμα». Γιατί έχει και εκείνος την στερεότυπη απάντηση:

«Συμφωνήστε οι δύο κοινότητες την επανένωση της χώρας σας και τότε εμείς φεύγουμε». Όχι, δεν είναι προς το συμφέρον της χώρας μας να παραμείνουμε στα στερεότυπα και να διαιωνίζουμε έτσι, με τη στασιμότητα που προκαλούν, την κατοχή και τη διχοτόμηση που μας ταλανίζει για μισόν αιώνα. Να πάρουμε καλύτερα την πρόκληση στα χέρια μας και να δείξουμε το ταχύτερο δυνατόν πως, ΝΑΙ, εμείς μπορούμε να γίνουμε το «ωραίο παράδειγμα» για την περιοχή μας και το θέλουμε όσο το δυνατόν πιο σύντομα, γιατί θα λύσει και τα οικονομικά μας προβλήματα, αφού σίγουρα θα ελκύσει πολλές εταιρείες να κάνουν έδρα τους την Κύπρο.

Υπάρχουν δύο τρόποι να το κάνουμε : α) να συμφωνήσουμε άρον-άρον την επανένωση στις διακοινοτικές διαπραγματεύσεις που διεξάγονται μεταξύ των δύο κοινοτήτων, με την ελπίδα πως η ειρηνική συμβίωση και συνεργασία θα έλθουν μόνες τους και β) να αρχίσουμε άμεσα και έμπρακτα την εφαρμογή θεσμών και δομών που οικοδομούν την ειρηνική συμβίωση και συνύπαρξη,

Σε ό,τι αφορά τον πρώτο τρόπο α), επισημαίνονται δύο μειονεκτήματα. Πρώτον, υπάρχουν ενδείξεις και γίνονται προβλέψεις ότι έχουμε ακόμα πολύ δρόμο να διανύσουμε μέχρι την κατάληξη των διαπραγματεύσεων σε συμφωνία για επανένωση, και είναι άγνωστο αν η συμφωνία θα εγκριθεί στο δημοψήφισμα, ενόψει της έξαρσης της απορριπτικής εκστρατείας που διαφαίνεται τελευταία. Δεύτερον, δεν έχει διασφαλισθεί ότι το νέο κράτος θα είναι βιώσιμο, ώστε να αποφευχθεί η εμπειρία του 1960 και να μην καταλήξουμε σε ένα καταθλιπτικό παράδειγμα για την περιοχή μας, αντί του ωραίου που οραματιζόμαστε.

Γι' αυτό είναι καλύτερα να ξεκινήσουμε με τον δεύτερο από τους δύο πιο πάνω τρόπους, αλλά να υποδείξω (όπως πάντα κάνω) πως οι δύο διαδικασίες είναι αλληλένδετες και συμπληρώνουν η μια την άλλη εποικοδομητικά. Παράλληλα, δηλαδή με την επεξεργασία των λεπτομερειών της εφαρμογής της επανένωσης, που αποφασίσαμε, να ξεκινήσει η έμπρακτη συνεργασία με την τ/κ συνιστώσα πολιτεία σε τομείς καθημερινής συμβίωσης, ώστε να διαμορφωθεί το κατάλληλο κλίμα και να αναπτυχθεί η απαιτούμενη κοινωνικο-πολιτική κουλτούρα, η οποία θα διασφαλίσει και τη βιωσιμότητα του ομοσπονδιακού κράτους που πάμε να στήσουμε.

Νοείται ότι η έμπρακτη συνεργασία θα είναι πέραν των περιβόητων ΜΟΕ (άνοιγμα οδοφραγμάτων και αναποτελεσματικές προσπάθειες τηλεφωνικής επανένωσης) και θα προχωρήσει σε πρωτοβουλίες με αποδοχή της ομόσπονδης κρατικής υπόστασης της τ/κ κοινότητας, στο πλαίσιο μιας ρεαλιστικής αντίληψης των σημερινών πραγματικοτήτων. Μια καλή αρχή έγινε με την εξαγγελία διορισμού δικοινοτικής τεχνικής επιτροπής για την παιδεία, ώστε να συντονιστούν τα δύο εκπαιδευτικά μας συστήματα, για να συμβάλουν στην καλλιέργεια της κουλτούρας επανένωσης.

Να επισπευσθεί η λειτουργία της Επιτροπής αυτής και να διοριστούν και άλλες παρόμοιες, με όρους εντολής και προδιαγραφές λειτουργικών διαδικασιών για:
(α) τη διαχείριση του ορυκτού πλούτου στην ΑΟΖ της χώρας μας
(β) τη διαχείριση και ανάπτυξη των υδάτων
(γ) τη διαχείριση και επέκταση της λειτουργίας της ΣΥΤΑ σε όλη τη χώρα
(δ) τη διαχείριση και επέκταση της λειτουργίας του ΓΕΣΥ και στην τουρκοκυπριακή κοινότητα.

Στις επιτροπές αυτές πρέπει να συμμετέχουν εμπειρογνώμονες και λειτουργοί από τα αρμόδια τμήματα και υπηρεσίες και των δύο κοινοτήτων και να υπάρχει ειλημμένη υποχρέωση υλοποίησης των συστάσεών τους, που δεν επηρεάζουν αρνητικά τη λειτουργία διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας που έχει συμφωνηθεί.

Έχω πλήρη επίγνωση των δυσκολιών που τυχόν θα αναφύονται για την επίτευξη συμφωνίας για τη σύσταση και τον τρόπο λειτουργίας των επιτροπών, όπως τις εισηγούμαι. Ωστόσο, πιστεύω πως αυτές οι δυσκολίες θα παρακαμφθούν, αν υπάρχει πραγματική και ειλικρινής βούληση και το απαραίτητο θάρρος των ηγετών μας για γρήγορη επανένωση.

Θέλει αρετήν και τόλμην ο στόχος και το όραμα να γίνουμε «το ωραίο παράδειγμα» για την περιοχή μας. Και είναι υποχρέωσή μας προς τα παιδιά μας και τις μελλοντικές γενιές των Κυπρίων να επιδείξουμε αυτή την τόλμη.

TAKHΣ KONHΣ
Kοινωνικός ψυχολόγος