Έχουν απομείνει 3 μήνες μέχρι το τέλος του Μακροοικονομικού Προγράμματος Προσαρμογής και ενώ έχει ολοκληρωθεί η 8η, και μάλλον τελευταία, αξιολόγηση από την ΤΡΟΙΚΑ επιχειρούμε μίαν προκαταρκτική αξιολόγηση των όσων έχουν προκύψει από αυτό.

Η αξιολόγηση επιχειρείται σε 2 επίπεδα. Πρώτον, στη σύγκριση των βασικών αριθμητικών δεικτών κατά την αρχή και το τέλος του Μνημονίου. Δεύτερον, στον βαθμό υλοποίησης σημαντικών διαρθρωτικών αλλαγών που είχαν προγραμματιστεί.

Οι αριθμητικοί δείκτες συνθέτουν μία ξεκάθαρη εικόνα.

Ένας εκ των πλέον σημαντικών δεικτών αξιολόγησης της μακροπρόθεσμης ευρωστίας οποιασδήποτε οικονομίας είναι αυτός της ανταγωνιστικότητας. Στην ετήσια έκθεση αξιολόγησης των ανά το παγκόσμιο οικονομιών για την περίοδο 2015-2016, το World Economic Forum κατατάσσει την κυπριακή οικονομία στην 65η θέση. Ο αντίστοιχος δείκτης για την προηγούμενη χρονιά 2014-2015 κατέταξε την Κύπρο στην 58η θέση, ενώ το 2010-2011 η Κύπρος βρισκόταν στη 40ή θέση. Εμφανέστατα, η κυπριακή οικονομία παρόλα τα υποτιθέμενα μέτρα προσαρμογής και εξυγίανσης υποχώρησε ανταγωνιστικά σε σχέση με τις υπόλοιπες οικονομίες του πλανήτη. Οι βασικοί λόγοι της συνεχιζόμενης διολίσθησης, σύμφωνα με το World Economic Forum, ήταν οι χρηματοδοτικοί περιορισμοί, η γραφειοκρατία του δημόσιου τομέα και η διαφθορά.

Οι άλλοι σημαντικοί δείκτες της οικονομίας, όπως αυτοί παρουσιάζονται από τη Eurostat και τον OECD, παρατίθενται πιο κάτω: 2012 2015

ΑΕΠ σε τρέχουσες τιμές (€’ δις) 19,5 17,4

Μεταβολή ΑΕΠ (%) -2,4% 0,5 %

Δημοσιονομικό ισοζύγιο ως ποσοστό του ΑΕΠ (%) -5,8% -0,9% Δημόσιο χρέος (€’ δις) 15,4 18,8

Δημόσιος δανεισμός ως ποσοστό του ΑΕΠ (%) 79,5% 106,3%

Μη εξυπηρετούμενα δάνεια (€’ δις) 19,5 27,4

Μη εξυπηρετούμενα δάνεια ως ποσοστό των χορηγήσεων (%) 27,4% 47,%

Απόδοση κρατικών ομολόγων (%) 12,0% 4,3%

Μη εξυπηρετούμενα δάνεια (€’ δις) 19,5 27,4

Μη εξυπηρετούμενα δάνεια ως ποσοστό των χορηγήσεων (%) 27,4% 47,%

Καταθέσεις (€’ δις) 70,2 47,1

Καταθέσεις Κυπρίων (€’ δις) 26,4 22,2

Χρέος Δημοσίου προς Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων (€’ δις) 7,0 0,0

Ανεργία (%) 9,0% 16,0%

Ώρες εργοδότησης ετησίως (εκ.) 705 630 Θέσεις εργασίας (‘000) 376 349

% πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχιας και κοινωνικού αποκλεισμού 24,0% 27,4% Αριθμός πολιτών κάτω από το όριο της φτώχιας (‘000) 122 234

Δείκτης εισοδηματικής ανισότητας Gini 31,0 35,0

Δανεισμός νοικοκυριών ως ποσοστό του ΑΕΠ (€’ δις ) 23,9 21,2

Δανεισμός νοικοκυριών ως % εσόδων νοικοκυριών 184% 203%

Ο πιο πάνω πίνακας είναι συνταρακτικός. Καταδεικνύει ξεκάθαρα τη σημαντική επιδείνωση των πλείστων σημαντικών δεικτών. Οι μόνοι δείκτες που βελτιώθηκαν κατά την περίοδο του Μνημονίου είναι αυτοί της ετήσιας μεταβολής του ΑΕΠ και της απόδοσης των κρατικών ομολόγων.

Πέραν των πιο πάνω αριθμητικών δεδομένων, κατά την 3ετία που πέρασε επισυνέβησαν τα ακόλουθα:

v Το τραπεζικό σύστημα πέρασε σε ξένα χέρια, αφού ο μετοχικός έλεγχος σχεδόν όλων των εμπορικών τραπεζών μεταφέρθηκε σε αλλοδαπούς, με πολύ χαμηλό κόστος. Μόνη εξαίρεση ο Συνεργατισμός, ο οποίος κρατικοποιήθηκε. Ο Συνεργατισμός χρειάστηκε εσχάτως εκ νέου κεφαλαιοποίηση, ενώ η Τράπεζα Κύπρου πιθανόν να ακολουθήσει.

v Μεγάλο ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων κινδυνεύει να περάσει στα χέρια αρπακτικών ταμείων, με πιθανό αποτέλεσμα σημαντικό μέρος της ακίνητης περιουσίας στην ελεύθερη Κύπρο να καταλήξει σε αλλοδαπούς.

v Το Εθνικό Σχέδιο Υγείας δεν προχώρησε και ο τομέας της δημόσιας υγείας μπήκε σε τροχιά αποσύνθεσης.

v Το θεσμικό πλαίσιο για διαχείριση των υδρογονανθράκων ξεχάστηκε και τον τεράστιο αυτόν κρατικό πλούτο τον διαχειρίζεται μία μικρή ομάδα του πολιτικού προσωπικού της χώρας.

v Η μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα παρέμεινε στα χαρτιά, λόγω ανικανότητας και έλλειψης πολιτικής βούλησης.

v Οι αποκρατικοποιήσεις των ημικρατικών οργανισμών δεν προχώρησαν και φαίνεται ότι μπήκαν στο ράφι για ψηφοθηρικούς σκοπούς.

v Οι πελατειακές σχέσεις συνεχίστηκαν με αμείωτο ρυθμό. Έγιναν διορισμοί, ανατέθηκαν έργα και λήφθηκαν αποφάσεις για εξυπηρέτηση προσωπικών και κομματικών συμφερόντων αντί του δημοσίου συμφέροντος.

v Οι καταγγελίες για υποθέσεις διαφθοράς αυξήθηκαν δραματικά και η κωλυσιεργία στη εξιχνίασή τους συνεχίζεται. Οι στατιστικές του μη κερδοσκοπικού οργανισμού ΠΝΟΗ διαφάνειας (www.diafania.org) είναι
συγκλονιστικές.

v Η μαζική απαξίωση των πολιτικών και του πολιτικού συστήματος από τους πολίτες εντάθηκε.

v Η αποδόμηση των Θεσμών και του Κράτους ξεπέρασε κάθε προηγούμενο.

Από τα πιο πάνω τεκμαίρεται ότι τα αποτελέσματα του 3ετούς Μακροοικονομικού Προγράμματος Προσαρμογής ήταν καταστροφικά, αφού οδήγησαν στην:

Α Αποδόμηση του κοινωνικού ιστού.
Β Φτωχοποίηση μεγάλης μερίδας του πληθυσμού.
Γ Απονεύρωση και αποξένωση του τραπεζικού συστήματος.

Με βάση τα πιο πάνω, οι οποιεσδήποτε θριαμβολογίες για τη δήθεν επιτυχημένη υλοποίηση των στόχων του Μνημονίου είναι εντελώς άστοχες και παραπλανητικές.

Μέσα από την οικονομική κρίση που προκάλεσαν πρωτίστως οι ερασιτεχνικοί χειρισμοί της διακυβέρνησης Χριστόφια και οι καταστροφικές αποφάσεις του Eurogroup και της κυβέρνησης Αναστασιάδη, η κυπριακή οικονομία έδειξε για ακόμη μία φορά τον δυναμισμό και την αντοχή της σε μεγάλης ισχύος κραδασμούς, περιορίζοντας τη συρρίκνωσή της πέραν όλων των προβλέψεων.

Την 3ετία που μας πέρασε, οι συντελεστές ισχύος της Κυπριακής Δημοκρατίας ενισχύθηκαν σημαντικά από τα γεωπολιτικά δεδομένα και το θείο δώρο των υδρογονανθράκων. Οι δύο αυτοί συντελεστές μαζί με τους άλλους που βρίσκονται εδώ και δεκαετίες στο πολιτικό οπλοστάσιο της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως η διεθνώς αναγνωρισμένη κρατική οντότητα, η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση και οι πολύ καλές διεθνείς σχέσεις, δημιουργούν εξαίρετες προοπτικές για οικονομική και κοινωνική ευημερία αλλά και δίκαιη, βιώσιμη και μόνιμη επίλυση του κυπριακού προβλήματος.

Το μέλλον της κυπριακής οικονομίας αλλά και του Κράτους μας γενικότερα εξαρτάται από αυτούς που θα το διαχειριστούν. Είναι αδύνατον αυτοί που οδήγησαν τον τόπο στην καταστροφή και την εξαθλίωση να μπορέσουν να τον ανορθώσουν. Αυτοί που μπορούν είναι οι νέοι, ικανοί, αδιάφθοροι και φιλοπάτριδες πολίτες.

AΘΩΣ ΚΟΙΡΑΝΙΔΗΣ
Οικονομολόγος, Λογιστής, Σύμβουλος Επιχειρήσεων,
Πολιτικός Γραμματέας ΠΝΟΗΣ ΛΑΟΥ