Σύμφωνα με το Γραφείο Απογραφών των ΗΠΑ, ο συνολικός πληθυσμός του πλανήτη πριν από 2.000 χρόνια υπολογίζεται ότι ήταν 200 εκατομύρια, πριν από 100 χρόνια 1.6 δισεκατομμύρια, ενώ σήμερα έχει ξεπεράσει τα 7 δισεκατομμύρια. Ο ΟΗΕ προβλέπει ότι το 2040 ο πληθυσμός της Γης θα ξεπεράσει τα 9 δισεκατομμύρια. Το ερώτημα που γεννιέται είναι απλό: μπορούν οι διαθέσιμοι πόροι του πλανήτη -οι οποίοι συνεχώς μειώνονται- να υποστηρίξουν έναν τόσο μεγάλο πληθυσμό;
Το πιο σημαντικό ερώτημα για μας είναι: η Κύπρος παράγει το φαγητό της; Η αλήθεια είναι ότι δεν είχα ασχοληθεί ποτέ στο παρελθόν με τα θέματα επάρκειας τροφίμων, διότι η εξειδίκευσή μου σε θέματα ενέργειας με έστρεφε περισσότερο σε επιστημονικές αναζητήσεις σχετικές με την επάρκεια καυσίμων παρά για την επάρκεια τροφής. Αυτό μέχρι την ημέρα που ένας συνάδελφός μου υπέδειξε το αυτονόητο, ότι δηλαδή αυτά τα δύο είναι συνδεδεμένα και επιπλέον για ένα απομονωμένο νησί η επάρκεια τροφίμων είναι εξίσου σημαντική.
Το ζήτημα έχει απασχολήσει πολλά κράτη. Η Σαουδική Αραβία, αναγνωρίζοντας τη σημαντικότητα της επάρκειας τροφίμων, επένδυσε τεράστια ποσά για να μπορεί να παράγει σιτηρά μέσα στην έρημο, φτιάχνοντας ειδικά συστήματα άρδευσης. Επίσης νιώθοντας τον κίνδυνο ανεπάρκειας τροφίμων ενοικίασε εκτάσεις γόνιμης γης σε χώρες όπου υπάρχει πολιτισμική οικειότητα (Πακιστάν), με στόχο την παραγωγή τροφίμων. Στο γειτονικό μας Ισραήλ το ζήτημα αυτό θεωρείται στρατηγικής σημασίας. Η οικοδομική δραστηριότητα σε γόνιμη γη απαγορεύεται. Μια απλή σύγκριση με την Κύπρο είναι απογοητευτική. Στην Κύπρο φροντίσαμε να επιτρέπουμε το κτίσιμο πάνω στη γόνιμη γη, στη γη που θα μας έθρεφε. Πάνω απ’ όλα είναι το προσωπικό μας συμφέρον.
Το κράτος όμως με τον στρατηγικό σχεδιασμό και τα στρατηγικά αποθέματα πού είναι; Τι έκανε; Υπάρχει στρατηγικό σχέδιο; Υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα; Στρατηγικό απόθεμα είναι το απόθεμα ενός πόρου που κατακρατείται από συνήθη χρήση, στο πλαίσιο συγκεκριμένης στρατηγικής της Κυβέρνησης, για την απόκτηση ικανότητας αντιμετώπισης έκτακτων/ απρόβλεπτων καταστάσεων, όπως για παράδειγμα η εισβολή του 1974, η έκρηξη στο Μαρί, capital controls κ.λπ. Οι πόροι που αποτελούν αντικείμενο στρατηγικού αποθέματος είναι μεταξύ άλλων ο χρυσός, τα τρόφιμα (σιτηρά) και οι σπόροι, οι υδρογονάνθρακες, τα εμβόλια συγκεκριμένων μεταδιδόμενων ασθενειών.
Το αρχικό ερώτημα (παράγουμε το φαγητό μας;) αποτέλεσε αντικείμενο έρευνάς μας, που εστίασε στον υπολογισμό του ποσοστού επάρκειας τροφίμων στην Κύπρο. Η έρευνα αποδείχθηκε πολύ δύσκολη λόγω έλλειψης πληροφοριών και επομένως στοιχειοθετήθηκε στη βάση υποθέσεων. Το συμπέρασμα είναι ότι πέραν του 60% της τροφής μας εισάγεται. Αυτό το ποσοστό σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές συγκυρίες στην περιοχή μας (εμπόλεμες συρράξεις) καθιστούν το όλο σκηνικό επικίνδυνο. Είναι άμεση ανάγκη να μειωθεί η τροφική εξάρτησή μας από τις εισαγωγές.
Ένα άλλο εξίσου σημαντικό και εξαιρετικά επικίνδυνο εύρημα της έρευνάς μας, είναι ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των σπόρων που χρησιμοποιούνται στη γεωργία είναι γενετικά μεταλλαγμένοι. Το χειρότερο από όλα είναι ότι αυτοί οι σπόροι είναι στείροι, δηλαδή δεν αναπαράγονται. Οι αρχέτυποι σπόροι εξαφανίστηκαν ή τείνουν να εξαφανιστούν. Δηλαδή είμαστε εξαρτημένοι από αυτούς που μας πουλούν τους σπόρους.
Είναι αδιανόητο να βλέπουμε στα ράφια των υπεραγορών ντομάτες και πιπεριές από την Ολλανδία, ρόδια από το Ισραήλ, λεμόνια από την Αργεντινή, μπανάνες από τον Ισημερινό, τη στιγμή που μπορούμε να τα παράξουμε. Η Κύπρος έπρεπε κυρίως να εξάγει και όχι να εισάγει. Για να γίνει όμως αυτό, χρειάζεται η ουσιαστική παρέμβαση-βοήθεια του κράτους, έργα υποδομής, τεχνογνωσία. Η Πνοή Λαού πιστεύει ότι το κράτος πρέπει να εστιάσει στην επίλυση των προβλημάτων του πρωτογενή τομέα της οικονομίας (σήμερα αποτελεί μόνο το 2.1% του ΑΕΠ), δίνοντας τα κατάλληλα κίνητρα για την ανάπτυξή του.
Βασικός στόχος του κράτους θα πρέπει να είναι η επιμόρφωση και εκπαίδευση άνεργων νέων στις αγροκαλλιέργειες και η παροχή κινήτρων, ώστε να ασχοληθούν με τον πρωτογενή τομέα (π.χ. παραχώρηση κρατικής ή άλλης μη χρησιμοποιούμενης σήμερα γης για καλλιέργεια και ανάπτυξη της παραγωγής αγροτικών προϊόντων που σήμερα εισάγουμε). Μια τέτοια προσπάθεια θα συνέβαλλε θετικά και στη μείωση της ανεργίας που μαστίζει τις νεαρές ηλικίες.
Το κράτος θα πρέπει να απαλλαγεί από τις γραφειοκρατικές αγκυλώσεις και την έλλειψη συντονισμού που στραγγαλίζουν τις επιχειρηματικές πρωτοβουλίες στον κλάδο της αγροτοκαλλιέργειας και να αξιοποιήσει την ευκαιρία που ανακύπτει με την αύξηση της ζήτησης σε παγκόσμιο επίπεδο για προϊόντα που παράγει ο τόπος μας και έχουμε υποτιμήσει. Είναι υποχρέωσή μας απέναντι στις γενιές που θα έρθουν να διασφαλίσουμε την επάρκεια τροφίμων για την Κύπρο μας. Απλώς πρέπει να αναρωτηθούμε αν θα αφήσουμε αυτό το τόσο σημαντικό ζήτημα να το διαχειριστούν οι «ικανότατοι» πολιτικοί που διαχειρίστηκαν τις τύχες του τόπου μας τις τελευταίες δεκαετίες;
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΗΣ
Πρόεδρος Πνοής Λαού
