Οι εξελίξεις αυτές δεν θεωρούνται ότι επηρεάζουν τις διαδικασίες που δρομολογούνται στο πλαίσιο των τριμερών συνεργασιών που έχει συνάψει η Κύπρος με την Ελλάδα και το Ισραήλ, και με την Ελλάδα και την Αίγυπτο

Το Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο με έδρα τη Γενεύη, στο πλαίσιο διαιτησίας σε σχέση με τη διαφορά μεταξύ αιγυπτιακών και ισραηλινών εταιρειών για τη διακοπή προμήθειας φυσικού αερίου από την Αίγυπτο στο Ισραήλ το 2011, εξέδωσε απόφαση όπως δυο αιγυπτιακές εταιρείες πληρώσουν στην κρατική Ισραηλινή Εταιρεία Ηλεκτρισμού (IEC) το ποσό του 1.76 δισεκατομμυρίου δολαρίων συν τόκους και στην εταιρεία EMG το ποσό των 228 εκατομμυρίων δολαρίων.

Η απόφαση της διαιτησίας έγινε γνωστή στις 6 Δεκεμβρίου 2015, όταν δηλώθηκε από την IEC στο χρηματιστήριο του Τελ Αβίβ. Η απόφαση της διαιτησίας λήφθηκε από τρεις νομικούς κεκλεισμένων των θυρών και χωρίς να μπορεί να δημοσιευτεί, όμως αποτελεί γεγονός ότι η IEC θα ξεκινήσει τώρα τη διαδικασία είσπραξης των ποσών που της έχουν κατοχυρωθεί στη βάση της απόφασης, από τις κρατικές αιγυπτιακές εταιρείες EGPC και EGAS.

Το ιστορικό της υπόθεσης ξεκίνησε το 2011, όταν, κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων και των γεγονότων που οδήγησαν στην κατάρρευση του καθεστώτος του Χόσνι Μουμπάρακ στην Αίγυπτο, παρουσιάστηκαν σοβαρές διακοπές στην παροχή φυσικού αερίου από την Αίγυπτο προς το Ισραήλ και τελικά η Αίγυπτος ακύρωσε την 20 έτους διάρκειας συμφωνία με το Ισραήλ, για την παροχή φυσικού αερίου μέσω αγωγού που περνούσε από το βόρειο Σινά, ο οποίος είχε δεχθεί επανειλημμένως τρομοκρατικά πλήγματα.

Εκείνη την περίοδο, η IEC αναγκάστηκε να προμηθεύεται φυσικό αέριο από άλλες πηγές που ήταν πολύ ακριβότερες, με αποτέλεσμα να ζημιώσει την περίοδο 2011 έως 2013, οπόταν άρχισε η παραγωγή από το γηγενές κοίτασμα Ταμάρ του Ισραήλ, σύμφωνα με την απαίτησή της ενώπιον του διαιτητικού σώματος του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου, περίπου 2.6-3.9 δισεκατομμύρια ευρώ.

Η απόφαση της διαιτησίας εκτιμάται ότι καλύπτει το 19% του αιτήματος της EMG ύψους 1.5 δις δολάρια που έκτισε και λειτουργούσε τον αγωγό από το 2008 έως το 2011 και το 40% του αιτήματος της IEC. Οι αιγυπτιακές εταιρείας ανακοίνωσαν ότι θα προσβάλουν την απόφαση εντός των επόμενων έξι εβδομάδων, ενώ τους έχει ζητηθεί όπως αναστείλουν τις συνομιλίες με το Ισραήλ για την προμήθεια φυσικού αερίου.

Σημειώνεται ότι οι κοινοπραξίες που κατέχουν τα δικαιώματα εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων του Ταμάρ και του Λεβιάθαν στο Ισραήλ βρίσκονταν σε συνομιλίες με την Αίγυπτο για την προμήθεια φυσικού αερίου, ενώ τον Μάρτιο του 2015 υπογράφτηκε συμφωνία μεταξύ της κοινοπραξίας που ελέγχει το Ταμάρ και της ιδιωτικής αιγυπτιακής εταιρείας International Dolphinus Holdings, για την προμήθεια 5 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου ελάχιστης αξίας 1.2 δις δολαρίων σε βάθος τριών ετών.

Οι εξελίξεις αυτές δεν θεωρούνται ότι επηρεάζουν τις διαδικασίες που δρομολογούνται στο πλαίσιο των τριμερών συνεργασιών που έχει συνάψει η Κύπρος με την Ελλάδα και το Ισραήλ, και με την Ελλάδα και την Αίγυπτο, ούτε θα επηρεάσουν τη συνέχιση των διαδικασιών για την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου της Κύπρου. Επίσης, δεν φαίνεται να επηρεάζουν τις διαδικασίες για την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου του Ισραήλ, αφού οι αιγυπτιακές εταιρείες EGAS και EGPC δεν φαίνεται να είναι μέρος στις διαπραγματεύσεις για την υγροποίηση ισραηλινού φυσικού αερίου στην Αίγυπτο.

Η απόφαση της διαιτησίας εκτιμάται ότι δεν θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στις εμπορικές διαπραγματεύσεις του Ισραήλ με την Αίγυπτο και δεν έχει έντονο πολιτικό ή διπλωματικό αντίκτυπο στις σχέσεις μεταξύ Ισραήλ και Αιγύπτου, αφού οι προοπτικές και για τις δύο χώρες είναι πολύ μεγαλύτερες από τη συνέχιση της συνεργασίας τους, παρά με τη διακοπή της.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΤ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law Bristol, Ph.D in Law - International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας