Πέρασαν αρκετοί ήδη αρκετοί μήνες από την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για λύση του Κυπριακού. Η ανάδειξη του Μουσταφά Ακιντζί στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας δημιούργησε προσδοκίες και συγκρατημένη αισιοδοξία, για μια διαφορετική, πιο θετική προσέγγιση στις προσπάθειες για λύση του Κυπριακού. Οι διαχρονικές του θέσεις υπέρ της λύσης αλλά και οι αρχικές του δηλώσεις και λογομαχίες με τους Ερντογάν και Νταβούτογλου, έτειναν να επιβεβαιώσουν τις αρχικές προσδοκίες. Χωρίς ωστόσο να έχουμε αυταπάτες για τον καθοριστικό ρόλο της Τουρκίας για την προοπτική επιτυχούς κατάληξης των συνομιλιών. Ωστόσο, οι τελευταίες άκρως απογοητευτικές δηλώσεις του αποτελούν στην πραγματικότητα μονότονη επανάληψη δηλώσεων, προσεγγίσεων και θέσεων προηγούμενων ηγετών της τουρκοκυπριακής κοινότητας.

Πρώτον, ενώ είχε λεχθεί ότι ο Μουσταφά Ακιντζί είχε αποδεχθεί την εφαρμογή των τεσσάρων βασικών ελευθεριών, εγκατάστασης, διακίνησης, δικαιώματος περιουσίας και άσκησης επαγγέλματος, με δηλώσεις του το διαψεύδει κατηγορηματικά. Διότι βέβαια «η πλειοψηφία πληθυσμού και γης» που διεκδικεί, αναιρεί και ακυρώνει την εφαρμογή τους.

Δεύτερον, η άρνηση αποδοχής του ευρωπαϊκού κεκτημένου χωρίς μόνιμες παρεκκλίσεις, ανατρέπει την προοπτική θετικής εξέλιξης των διαπραγματεύσεων, αφού κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό, όχι μόνο από την ελληνοκυπριακή πλευρά αλλά και από την Ε.Ε. Ούτως ή άλλως, το πρωτόκολλο 10 της Συνθήκης Προσχώρησης ρητά απέκλεισε το ενδεχόμενο η λύση του Κυπριακού να αποτελέσει πρωτογενές δίκαιο.

Τρίτον, οι αναφορές Νταβούτογλου αλλά και Ακιντζί για «ιδρυτικά μέρη», που θα δημιουργήσουν τον νέο συνεταιρισμό.

Με βάση τα νέα αυτά δεδομένα είναι αναμενόμενο ότι οι συνομιλίες, που είχαν επανεκκινήσει σε ένα κλίμα συγκρατημένης αισιοδοξίας, οδηγούνται σε ένα νέο περιβάλλον με βέβαιη τη σκλήρυνση της τουρκικής πλευράς.

Ως εκ τούτου, η καλλιέργεια υψηλών και υπερβολικών προσδοκιών και κλίματος ευφορίας δεν δικαιολογείται. Κάτι τέτοιο άλλωστε είναι άκρως ζημιογόνο, αφού δημιουργείται η εντύπωση στον διεθνή και τον ευρωπαϊκό παράγοντα ότι δήθεν υπήρξε μεταβολή της πάγιας τουρκικής αδιαλλαξίας.

Είναι γι’ αυτό που αντί εξάντλησης σε εσωτερικές πολιτικές συζητήσεις, θα πρέπει να προχωρήσουμε σε κινητοποίηση διεθνώς και εντός Ε.Ε., για να ασκηθούν πιέσεις και για να αξιοποιηθούν δυνατότητες επιρροών πάνω στην Τουρκία. Να αναλάβουμε πρωτοβουλίες για το κορυφαίο θέμα της ασφάλειας. Λύση με εγγυήσεις και εγγυητές είναι αδιανόητη. Οι εγγυήσεις υπήρξαν η πηγή κακοδαιμονίας για την Κύπρο. Θα πρέπει οριστικά να καταργηθούν και να μπουν στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.

Η συμμετοχή στον ΟΗΕ και την Ε.Ε. είναι επαρκές εγγυητικό πλαίσιο. Η στάση της Ρωσικής Ομοσπονδίας, όπως αυτή διατυπώθηκε από τον Ρώσο Υπουργό Εξωτερικών κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο, δείχνει τον δρόμο. Τόσο η εφαρμογή της λύσης όσο και η εγγύηση για την ανεξαρτησία, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, θα πρέπει να αναληφθούν από το Συμβούλιο Ασφαλείας, αφού υπαχθούν κάτω από το κεφάλαιο 7.

Θα πρέπει ακόμα η Ε.Ε. να αναλάβει τις ευθύνες της απέναντι στο πρόβλημα της στρατιωτικής κατοχής μιας χώρας - μέλους της από μια άλλη χώρα που ζητά να ενταχθεί στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Η ενεργός επικουρική συνδρομή της Ε.Ε. στις προσπάθειες για λύση είναι θεμελιακή της υποχρέωση. Για να είναι η λύση όχι απλώς λειτουργική και βιώσιμη, αλλά και πλήρως συμβατή με τις αρχές, τις αξίες και τους κανόνες λειτουργίας που ισχύουν στην Ευρώπη.

Για το θέμα της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας η θέση μας πρέπει να είναι σαφής. Κανένα κεφάλαιο δεν πρόκειται να ανοίξει, εκτός αν η Τουρκία εκπληρώσει τις κυπρογενείς της υποχρεώσεις. Αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας, εφαρμογή του Πρωτοκόλλου της Άγκυρας και συνεργασία για λύση του Κυπριακού στη βάση του ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας και των αρχών και των αξιών της Ε.Ε.

Σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία των κυπριακών εξελίξεων αποτελεί υπέρτατο χρέος και ιστορική ευθύνη η διαμόρφωση συνθηκών μιας ελάχιστης εθνικής συνεννόησης στη διαχείριση του Κυπριακού. Το Κυπριακό πρέπει να αποτελεί πεδίο ενότητας και όχι αντιπαραθέσεων. Η μορφή λύσης έχει καθοριστεί με την ομόφωνη απόφαση του Εθνικού Συμβουλίου του Σεπτεμβρίου του 2009. Να αποτελέσει θεμέλιο ευρύτατης πολιτικής και λαϊκής ενότητας. Είναι ώρα ευθύνης για όλους και η συνείδηση αυτής της ευθύνης αποτελεί εθνικό χρέος.

Επείγει ταυτόχρονα η αξιοποίηση των νέων γεωστρατηγικών, γεωπολιτικών και γεωοικονομικών δεδομένων που έχουν διαμορφωθεί στην περιοχή μας και ανέτρεψαν παγιωμένες ισορροπίες δεκαετιών. Η παταγώδης αποτυχία της τουρκικής πολιτικής στη Συρία και την Αίγυπτο, οι βαθύτατα τραυματισμένες της σχέσεις με το Ισραήλ, η συνεργασία Κύπρου - Ισραήλ - Ελλάδας και οι άριστες σχέσεις που διατηρεί η Κύπρος με τον Αραβικό Κόσμο, σε συνδυασμό με το συγκριτικό πλεονέκτημα των φυσικών μας πόρων στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας, συνιστούν το νέο πεδίο πάνω στο οποίο μπορεί και πρέπει να οικοδομείται η εθνική μας στρατηγική.

ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Λ. ΟΜΗΡΟΥ
Πρόεδρος Βουλής των Αντιπροσώπων