Πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στο Παρίσι η μεγαλύτερη σύνοδος αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, στο πλαίσιο της Διάσκεψης των Συμβαλλομένων Μερών του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές αλλαγές. Η φετινή διάσκεψη είναι η 21η σύνοδος από την ημερομηνία που τέθηκε σε ισχύ η Σύμβαση-Πλαίσιο του ΟΗΕ για την Αλλαγή του Κλίματος (UNFCCC - United Nations Framework - Convention on Climate Change), το 1994 μετά τη Συνδιάσκεψη του Ρίο ντε Τζανέιρο στη Βραζιλία, που έλαβε χώρα το 1992.

Η Σύμβαση-Πλαίσιο στηρίζεται στην κοινή πεποίθηση ότι οι ανθρώπινες δραστηριότητες συμβάλλουν στην αλλαγή του κλίματος, γεγονός που μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις για ολόκληρη την ανθρωπότητα. 195 κράτη και ένας περιφερειακός οργανισμός αποτελούν τα Μέλη στη Σύμβαση. Η Κυπριακή Δημοκρατία υπέγραψε τη Σύμβαση-Πλαίσιο στις 12 Ιουνίου 1992 και την κύρωσε στις 15 Οκτωβρίου το 1997, ενώ τέθηκε σε ισχύ στην εσωτερική έννομή της τάξη στις 13 Ιανουαρίου 1998.

Η 21η ετήσια διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών (COP = Conference of Parties) θεωρείται ως η πιο σημαντική, αφού οι αλλαγές στο κλίμα είναι πλέον ραγδαίες και απαιτείται κοινή προσπάθεια εκ μέρους όλων των κρατών για την αναστροφή των αρνητικών συνεπειών στο περιβάλλον λόγω των κλιματικών αλλαγών, που οφείλονται στον ανθρώπινο παράγοντα. Κεντρικός στόχος της Σύσκεψης είναι η οριστικοποίηση μιας συμφωνίας για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και τη μείωση της παγκόσμιας υπερθέρμανσης. Οι εκπομπές αυτές οφείλονται πρωτίστως στην καύση ορυκτών καυσίμων και αυτό αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη πρόκληση για τη σύνοδο στο Παρίσι, αφού τα κράτη θα πρέπει να δεσμευτούν στο να χρησιμοποιούν περισσότερο τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Η Σύμβαση - Πλαίσιο του ΟΗΕ για τις κλιματικές αλλαγές στόχευε στη σταθεροποίηση των συγκεντρώσεων των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, αλλά δεν καθόριζε εξ υπαρχής ένα συγκεκριμένο όριο συγκεντρώσεων. Το πρωτόκολλο του Κιότο, που υιοθετήθηκε στην 3η Διάσκεψη των Μερών (COP3) στην Ιαπωνία, έθεσε νομικά δεσμευτικούς στόχους για τις εκπομπές αερίων, που αφορούσαν όμως αποκλειστικά στις πλούσιες χώρες, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής δεν το επικύρωσαν, με αποτέλεσμα να προκληθούν ιδιαίτερες ελλείψεις στην εφαρμογή των υποχρεώσεων για τη μείωση των ρύπων, αφού ούτε η Κίνα δεν συμπεριλαμβανόταν στις χώρες που θα έπρεπε να περιορίσουν την εκπομπή των ζημιογόνων ρύπων.

Επιπρόσθετα, η προσπάθεια των χωρών να επιτύχουν μια οικουμενικά αποδεκτή συμφωνία για την κλιματική αλλαγή το 2009 στην COP15 στην Κοπεγχάγη έληξε άδοξα, χωρίς να υπάρξει δεσμευτική συμφωνία.

Η διάσκεψη στο Παρίσι στοχεύει στη συνομολόγηση συμφωνίας για τον περιορισμό της παγκόσμιας αύξησης της θερμοκρασίας κάτω από 2 βαθμούς Κελσίου. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η αύξηση της θερμοκρασίας πέραν των 2 βαθμών θα έχει ιδιαίτερα σοβαρές συνέπειες για το περιβάλλον αλλά και για τον άνθρωπο, ενώ για να επιτευχθεί ο περιορισμός της αύξησης της θερμοκρασίας θα πρέπει να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 40-70% μέχρι το 2050, ενώ το αργότερο μέχρι το τέλος του 21ου αιώνα θα πρέπει να φτάσουν στο μηδέν. Οι αρχηγοί κρατών και οι κυβερνήσεις τους θα πρέπει να συμφωνήσουν στο Παρίσι για το τι μέλλει γενέσθαι σε σχέση με τις πιο πάνω προκλήσεις, λαμβάνοντας υπ' όψιν την κοινή πορεία της ανθρωπότητας στον πλανήτη μας.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΤ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law Bristol, Ph.D in Law - International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας