Πρότυπο ήθους και επίδοσης ως μαθητής και αργότερα ως φοιτητής της Γεωπονικής, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ο Κυριάκος Μάτσης, μοίραζε τη ζωή του στην Επιστήμη και στη διαφώτιση για τα δίκαια του εθνικοαπελευθερωτικού, αντιαποικιακού κυπριακού Αγώνα. «Τόνιζε τον πόνο των σκλάβων» και «διακήρυττε ότι ο πολιτισμός ενός λαού ιστορικού πρέπει να τύχει σεβασμού και να αποδοθεί εις αυτόν η ελευθερία του». Με αυτά τα ιδανικά να στριφογυρίζουν στο μυαλό του αδιαλείπτως, ο εκ Παλαιχωρίου ορμώμενος Κυριάκος Μάτσης επέλεξε συνειδητά να πεθάνει όρθιος παρά να ζει γονατιστός, ενσαρκώνοντας την εικόνα του ιδεατού αγωνιστή της Ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σε όλες τις διαστάσεις της.

Όσα και να πει κανείς για τον βίο και την πολιτεία του Κυριάκου Μάτση είναι λίγα για ν' αποτυπώσουν το μεγαλείο της θυσίας και της προσφοράς του στην ιδιαίτερη πατρίδα Κύπρο. Η απεριόριστη αγάπη του για τον άνθρωπο και την ατομική ελευθερία τον οδηγούν σε μια έντονη κριτική στάση έναντι του κομμουνισμού και του κομματικού εκφραστή του στην Κύπρο, που απαρνιόταν την ιδέα της πατρίδας, που καταργούσε την ατομική ελευθερία και μετέτρεπε τον άνθρωπο σε μηχάνημα έτοιμο να εκτελεί τις άνωθεν διαταγές.

Μίλησε για τα ανθρώπινα δικαιώματα μεσούντος του δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, έξι χρόνια πριν από την έγκριση από τον ΟΗΕ της Παγκόσμιας Διακήρυξης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων όντας μαθητής του γυμνασίου, πιστοποιώντας με τον καλύτερο τρόπο τη διορατικότητα και τη σοφία που τον διεκατείχαν από τη νεαρή του ηλικία.

Με τον βίο και την πολιτεία του, ο Μάτσης απέδειξε πέραν πάσης αμφιβολίας ότι ήταν ένας αγνός ιδεολόγος, ένας γνήσιος ανθρωπιστής, ένας πραγματικός πατριώτης. Με ένα όνειρο έζησε, με έναν πόθο σκοτώθηκε, να δει την αγαπημένη του Κύπρο ενωμένη με τον μητρικό κορμό. Ο πόθος του για απελευθέρωση από τον αγγλικό ζυγό εκδηλώθηκε έντονα κατά τη διάρκεια της φοιτητικής του δράσης στη Θεσσαλονίκη. Σε αυτούς που του αντιπρότασσαν το επιχείρημα ότι η Ελλάδα είναι φτωχή και καταστρεμμένη, ενώ η Αγγλία είναι μια πλούσια αυτοκρατορία, απαντούσε με πάθος: «Προτιμούμε τα ράκη της μητρός Ελλάδος, παρά την πορφύραν της μητρυιάς».

Με την περάτωση των σπουδών του, η εμπλοκή του στη διαφώτιση του αγροτικού κινήματος ήταν ενεργός και η μεταλαμπάδευση της επιστημονικής του γνώσης στους Κύπριους αγρότες ήταν θαυμαστή. Εργάσθηκε με ζήλο για την άνοδο της κυπριακής αγροτιάς και εργατιάς. Περιόδευε στα γύρω χωριά κάνοντας διαλέξεις και διδάσκοντας τους γεωργούς τις σύγχρονες καλλιεργητικές μεθόδους. Η δράση του στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ και τα έργα του στον καθημερινό στίβο αντικατοπτρίζουν το στίγμα και το μέτρο των εθνικών μας προσανατολισμών και των κοινωνικών μας αναζητήσεων.

Ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή της ηθικής παρακμής, της πνευματικής πενίας, της οικονομικής χρεοκοπίας και της λαϊκής εξαθλίωσης, ο βίος και η πολιτεία του Κυριάκου Μάτση αποτελεί μοναδικό φάρο για την κοινωνική ανασυγκρότηση και εθνική μας αναγέννηση.

Η σκληρά δοκιμαζόμενη Κύπρος, η δεινοπαθούσα Ελλάδα και ο Ελληνισμός ολόκληρος, μπορούν να προσβλέπουν σε καλύτερες μέρες αν η σκέψη και το έργο του Κυριάκου Μάτση γίνει βίωμα και οδηγός της κυπριακής και ελληνικής νεότητας. Είναι δε βαθύτατη η πεποίθησή μου ότι ο βίος και η πολιτεία του Κυριάκου Μάτση θα πρέπει να διδάσκεται στα ελληνικά σχολεία ως πρότυπο μάθημα για τη γαλούχηση και τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών μας. Πενήντα επτά χρόνια από τη θυσία του, αναζητούνται οι νέοι Μάτσηδες, που θα βγάλουν την Κύπρο από το κοινωνικό, εθνικό και οικονομικό βούρκο, με κορωνίδα το κολοσσιαίο «Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα αλλά περί αρετής».

ΞΕΝΗΣ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ
Δημοσιογράφος, πρόεδρος Ινστιτούτου Ελληνικού Πολιτισμού