Εν μέσω οικονομικών κλυδωνισμών έπεσε αίφνης η εισήγηση: Ο κ. Αβέρωφ Νεοφύτου κατέθεσε πρόταση αύξησης, όπως το περιέγραψε, του εκλογικού μέτρου. Είναι όμως καιρός για τέτοια, ενώ ακόμη επιχειρείται η ναυαγιαίρεση της οικονομίας; Όταν στον ορίζοντα αχνοφαίνεται η προοπτική της λύσης του Κυπριακού (ή της κατάλυσής του ανάλογα με την οπτική γωνία του καθενός). Μάλιστα, αν πιστέψουμε Έιντε και Αναστασιάδη, φτάνουμε και δεν φτάνουμε στις επόμενες βουλευτικές εκλογές.

Και όμως είναι καιρός. Ο κ. Νεοφύτου υπερασπίζεται την πρότασή του, επικαλούμενος επιτακτική την ανάγκη πολιτικής σταθερότητας. Το υπονοούμενο είναι ότι υφιστάμενα μικρά κόμματα, όπως οι Οικολόγοι ή το ΕυρωΚο, συνιστούν απειλή κατά της ευστάθειας του συστήματος. Και όχι μόνο αυτοί. Είναι ακόμη και η επίφοβη προοπτική ένταξης στη νέα Βουλή του ’16 μικρών ανεξέλεγκτων σχηματισμών, οι οποίοι ενδέχεται να δυναμιτίσουν τη διακομματική συνεννόηση. Δίκαιο έχει να ανησυχεί ο κ. Αβέρωφ Νεοφύτου. Πράγματι μπορεί να δυναμιτιστεί η διακομματική συνεννόηση και η πολιτική ισορροπία.

Είναι όμως ευεργετικό το σημερινό σημείο ισορροπίας; Εισηγούμαι πως η σημερινή πολιτική ισορροπία, η σημερινή πνιγερή κατάσταση για να είμαστε πιο ακριβείς, είναι αυτή που κατέστρεψε θεσμούς και οικονομία. Η διαχρονική περιχαράκωση των υφιστάμενων κομματικών δυνάμεων είναι αυτή που οδήγησε στη διαφθορά και τον τόπο στην καταστροφή. Εξέθρεψε επανάπαυση και κλιμάκωσε την ανοχή. Τα κόμματα γιγαντώθηκαν, μετατράπηκαν σε ριζωμένους ευρωδίαιτους οργανισμούς διακίνησης συμφερόντων, οι οποίοι επιμένουν να ρουφούν ένα σημαντικό μέρος του δημόσιου πλούτου, προκειμένου να επιβιώνουν.

Η ιδεολογία πού πάει; Πουθενά. Ούτε αυτή, ούτε το εθνικό όραμα. Ούτε το αρκτικό όνειρο βελτίωσης της μοίρας των πολιτών. Έχουμε καταλήξει σε μια δημοκρατία που έχει τόσο συρρικνωθεί, που δεν έχει χώρο ούτε για κριτική, ούτε για αμφισβήτηση, ούτε βεβαίως για πιθανά νέα σχήματα που μπορεί να χαλάσουν την πιάτσα. Ούτε βεβαίως για νευρώδεις πολίτες υπάρχει χώρος. Είναι ενδιαφέρον ότι τις ίδιες συνθήκες ανταγωνισμού που προκρίνει για την οικονομία ο κ. Νεοφύτου, τις βδελύσσεται για την πολιτική. Ελεύθερη απρόσκοπτη αγορά στην οικονομία. Όχι όμως στην πολιτική. Εδώ εγείρονται τείχη, φραγμοί εισόδου. Τέτοιο είναι το εκλογικό μέτρο.

Κατά καιρούς απευθύνουν οι πολιτικοί κάλεσμα στους πολίτες για να εμπλακούν στη δημοκρατική διαδικασία. Αυτό που εννοούν είναι να έρθουν μεν, αλλά όχι καβάλα σε νέα σχήματα. Ας επιλέξουν από τα υφιστάμενα. Αυτά έχουν όλους τους απαραίτητους κλάδους: κλάδο διορισμού στο Δημόσιο, κλάδο επηρεασμού προσφορών του Δημοσίου, κλάδο τραπεζικών σχέσεων, κλάδο εγκατάστασης φοιτητών, κλάδο εξασφάλισης περίθαλψης, ακόμα και κλάδο συνοικεσίων. Τι τα θέλουν οι πολίτες τα νέα σχήματα, που απλώς προσφέρουν νωπό πολιτικό όραμα;

Πώς αντιδρούν οι πολίτες σε αυτά; Δεν ξέρω αν οσμίζονται την απόπειρα μαντρίσματος. Πάντως από τις δημοσκοπήσεις συνάγεται μια έντονη δυσφορία. Το ζήτημα είναι να μορφοποιηθεί αυτή η δυσφορία σε συγκεκριμένη πολιτική πράξη. Και η εισαγωγή εκλογικού μέτρου είναι ακριβώς μια προσπάθεια διασκέδασης μιας τέτοιας πολιτικής μορφοποίησης.

Κάποιες οργανώσεις που ασχολούνται με τα της Δημοκρατίας δυστυχώς έδωσαν στήριξη στα περί «ανάγκης σταθερότητας του πολιτικού συστήματος». Η Διαφάνεια Τώρα μίλησε για μέτρο μέχρι 3%. Ωσάν το 3% να είναι το μαγικό κόσκινο που συγκρατεί τα κατακάθια και αφήνει να περάσουν μόνο οι υγιείς πολιτικές δυνάμεις. Ξεχνούμε όλοι ότι για να μπει στη Βουλή οποιαδήποτε πολιτική δύναμη, σημαίνει ότι έχει συγκεντρώσει ιερές ψήφους πολιτών. Δεν πέρασε λαθραία πάνω από τον μαντρότοιχο της Βουλής.

Οργανωμένα σύνολα επανέφεραν την πρότασή τους για οριζόντια ψηφοφορία. Ενδιαφέρουσα πρόταση. Και στον βαθμό που σπάζει τον κομματικό αρχηγισμό, θεμιτή. Αυτό όμως δεν είναι απάντηση στην καθιέρωση εκλογικού μέτρου, που από μόνη της αποτελεί πλήγμα κατά της Δημοκρατίας. Σίγουρα η οριζόντια είναι ένας τρόπος αποδυνάμωσης του κάθετου κομματικού ελέγχου. Ας πάμε όμως σε κάτι πιο ριζοσπαστικό. Ας ψηφίζουν οι πολίτες εξ αρχής πρόσωπα. Χωρίς περιορισμό. Ας μην περνούν μέσα από κομματικούς σχηματισμούς. Έτσι και οι πολιτικοί θα ανακτήσουν αίσθηση αυτοσεβασμού και προσωπικής ευθύνης. Κάτι τέτοιο δεν αποκλείει τα κόμματα. Τα ίδια τα πρόσωπα μπορούν να είναι, στον βαθμό που επιθυμούν, οργανωμένα σε κόμματα. Αυτός είναι ένας σίγουρος τρόπος διάλυσης του κομματικού κατεστημένου.

Πάντως όποιο τεχνητό πρόσκομμα και αν εγερθεί, κάποια στιγμή η έκρηξη θα γίνει. Οι πολίτες θα εξεγερθούν. Διότι σε καμία κοινωνία δεν γίνεται ανεκτό επί μακρόν μία τάξη ολιγαρχική, όπως έχουν καταντήσει τα κόμματα, να υποκλέπτει ένα συνεχώς ογκούμενο κομμάτι του δημόσιου πλούτου.