Η «νέα εποχή» της ηγεσίας του σχολείου, προκειμένου να προχωρήσει με σταθερά βήματα, πρέπει να είναι σε θέση να καταργήσει πολλά χαρακτηριστικά και νοοτροπίες που σχετίζονται με την κουλτούρα του, και που εξακολουθούν να παραμένουν στο επίκεντρο του συστήματος. Πολλά από αυτά προέρχονται από κακομελετημένες αντιλήψεις για την ηγεσία, όπως ήδη έχει «τεκμηριωθεί» από χρόνια εμπειρίας.

Συχνά εκδηλώνονται πολλές περιπτώσεις στο εκπαιδευτικό περιβάλλον στις οποίες οι Κύπριοι εξακολουθούν να αναφέρονται, για να καταλάβουν την ηγεσία σε πιο παραδοσιακές μορφές, όπως «ένα άτομο, μία φωνή».

Αυτή η ιδέα είναι σε άμεση αντίθεση με τις παραδοχές της κατανεμημένης ηγεσίας (distributed leadership), που έχει τη μεγαλύτερη επιρροή στην εκπαιδευτική ηγεσία (Gronn 1998), υπό την έννοια ότι συνεπάγεται πως οι ηγέτες δεν είναι μοναδικές πηγές της αλλαγής και του οράματος της οργανωτικής δομής.

Η ιδέα τού «ένα άτομο, ένας ηγέτης» έρχεται για να περιορίσει την εφαρμογή μιας πιο δημοκρατικής ηγεσίας απ' ό,τι έχει ταυτοποιηθεί ως η κατάλληλη σε σχέση με την πραγματικότητα. Πολλοί εκπαιδευτικοί πασχίζουν με την ανάδειξη του «ενός εκπαιδευτικού ηγέτη», όπως ο ακαδημαϊκός Πασιαρδής, αγνοώντας ότι ένα μεγάλο ποσοστό των πολιτικών που εμπνέει είναι συλλογικό έργο των ερευνητών σε όλο τον κόσμο. Αυτό θέτει το τοπίο για τους φορείς χάραξης πολιτικής.

Όσον αφορά την οικοδόμηση μιας νέας κουλτούρας, η δημοκρατική ηγεσία εστιάζει στον ηγέτη που ξεπερνά τον εγωκεντρισμό, με έμφαση στο «είμαστε» από το «είσαι υπό μου», κάνοντας ερωτήσεις όπως τι θα μπορούσε να γίνει για να βελτιωθούν οι λειτουργικές προϋποθέσεις για το επόμενο έτος. Το πραγματικό έργο του ηγέτη διαμορφώνεται μέσα από τέτοιες αρχές, που δεν είναι ασυμβίβαστες με τις δημοκρατικές αξίες.

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ
Εκπαιδευτικός