Θα ήθελα να εκφράσω τον θαυμασμό και την ευγνωμοσύνη μου για δύο πνευματικούς ανθρώπους, που έφεραν στο φως ένα σπάνιο εκδοτικό έργο, που με συγκίνησε βαθύτατα. Ο πρώτος είναι ο αείμνηστος Γεώργιος Τσατσάνης, διακεκριμένος νομικός και ιστοριοδίφης, από τα Κράβαρα Ναυπακτίας, και ο δεύτερος είναι ο Νικόλαος Ασημακόπουλος Διευθυντής των εκδόσεων «Βεργίνα», πολιτικός επιστήμων, ιστοριοδίφης, δημιουργός της σπάνιας ιστορικής συλλογής των απομνημονευμάτων των ηρώων του 1821.

Ο Γεώργιος Τσατσάνης, προσπαθώντας να βρει ιστορικά στοιχεία για τον προ-προ-πάππο του που είχε λάβει μέρος στην έξοδο του Μεσολογγίου, ανακάλυψε ότι στο τμήμα ιστορικών χειρογράφων της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος ευρίσκοντο, σχεδόν ανέγγιχτα για 180 χρόνια, όλα τα βιογραφικά των εξοδιτών του Μεσολογγίου και της Δυτικής Ρούμελης, σε χιλιάδες φακέλους. Ο κάθε φάκελος ήταν αριθμημένος, είχε αριθμό Μητρώου και ήταν υπογεγραμμένος από πολλούς ντόπιους οπλαρχηγούς, που επιβεβαίωναν τη στρατιωτική δράση του κάθε αγωνιστή. Τα βιογραφικά αυτά τα είχαν στείλει οι επιζήσαντες της εξόδου, αλλά και οι χήρες των σκοτωμένων αγωνιστών, στην επιτροπή (Αγώνων και Θυσιών) που είχε συσταθεί από τον Βασιλέα Όθωνα, προκειμένου να κατατάξει τους αγωνιστές στο νέο στράτευμα και τους μεγαλύτερους σε ηλικία να τους ανταμείψει ανάλογα με τις υπηρεσίες που είχαν προσφέρει κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821. Επίσης να δώσει και πενιχρές συντάξεις στις χήρες των σκοτωμένων.

Ο Γ. Τσατσάνης άρχισε να αντιγράφει τους φακέλους το 1991 και τελείωσε μετά από 12 χρόνια, το 2003 σε ηλικία 89 ετών. Πήρε, λοιπόν, όλο αυτόν τον τεράστιο αριθμό χειρογράφων και τα πήγε στους μεγαλύτερους Έλληνες εκδότες, προκειμένου να εκδοθούν. Δυστυχώς όλοι τα απέρριψαν, διότι η έκδοση αξιολογήθηκε ως αντιεμπορική και όμως ο εκδότης βρέθηκε. Ο δημιουργός των εκδόσεων «Βεργίνα» Νικ. Ασημακόπουλος απεφάσισε αμέσως την έκδοση του έργου, χωρίς να υπολογιστεί το κόστος. Γιατί, λόγω της πληθώρας των χειρογράφων ήταν δύσκολο να υπολογιστεί ο συνολικός αριθμός των σελίδων. Χρειάστηκαν δύο χρόνια για να ολοκληρωθεί η έκδοση και το 2005, λίγες μέρες πριν τυπωθεί, ο Γεώργιος Τσατσάνης πέθανε.

Είχε προλάβει όμως, να δει σελιδοποιημένο το τρίτομο έργο και να γράψει και τον πρόλογο. Αιωνία του η μνήμη. Τόσο πολύ με συγκίνησε η έκδοση αυτή, που αποφάσισα το κάθε βιογραφικό των εξοδιτών του Μεσολογγίου να το κάνω ποίημα, σε ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο. Έκανα 6,5 χρόνια να το τελειώσω μαζί με το γενικότερο ιστορικό μοτίβο. Βγήκαν 55.555 στίχοι σε 1.500 σελίδες. Ελπίζω τα ποιήματα αυτά των εξοδιτών να έχουν την ίδια τύχη και απήχηση στις ψυχές των Ελλήνων, όπως είχε το ποίημα του Διγενή Ακρίτα, που αν και γράφτηκε πριν από εκατοντάδες χρόνια, φλογίζει μέχρι σήμερα τις καρδιές των Ελλήνων.