Κάθε είδους αλλαγή προκαλεί ανησυχία. Ιδιαίτερα όταν αυτή είναι ουσιώδης και αφορά τις συνθήκες ζωής ενός ατόμου ή μιας ομάδας. Και αυτό είναι φυσικό. Αν αναλογιστεί κανείς πως η συνήθεια παρέχει μιας μορφής ασφάλεια στο άτομο, η μεταβολή απαιτεί προσαρμογή σε νέα δεδομένα, τα οποία δεν είναι επαρκώς προβλέψιμα. Τα πιο πάνω ισχύουν σε όλες τις φάσεις της ζωής, από την οποία δεν εξαιρείται ασφαλώς η -κατά τη διάρκεια της πρώτης εφηβείας- αλλαγή βαθμίδας εκπαίδευσης από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο. Αισθήματα ανασφάλειας, άγχους και αγωνίας κατακλύζουν τους μαθητές της τελευταίας τάξης των δημοτικών σχολείων για αρκετό χρονικό διάστημα.

Η ανάλυση των λόγων αυτής της συμπεριφοράς κρίνεται σκόπιμη. Εν πρώτοις, η αλλαγή περιβάλλοντος χώρου θεωρείται από τον μαθητή δύσκολη. Τα γνώριμα όρια του Δημοτικού, με τα οποία είχε εξοικειωθεί, θα πρέπει να εγκαταλειφθούν. Η νέα σχολική μονάδα θα έχει τελείως διαφορετικές γεωγραφικές συντεταγμένες που θα πρέπει να γίνουν αποδεκτές. Συνήθως οι μεγάλοι χώροι του Γυμνασίου προκαλούν φόβο. Επιπρόσθετα, η απώλεια φίλων και συμμαθητών θίγει ευαίσθητες χορδές της παιδικής ψυχής.

Ο παλιός συμμαθητής εγκαταλείπεται, η ομάδα της τάξης διαλύεται. Στο Γυμνάσιο ο μαθητής θα πρέπει να έλθει σε επαφή με παιδιά από διάφορα σχολεία και να δημιουργήσει σχέσεις φιλίας μαζί τους. Και αυτό δεν είναι εύκολο. Πρόσθετα προβλήματα δημιουργεί το γεγονός ότι το νέο περιβάλλον του σχολείου περιλαμβάνει ηλικιακά μεγαλύτερους μαθητές, των οποίων η στάση έναντι των μικρότερων είναι άδηλη. Θα είναι επιθετικοί έναντί τους ή αδιάφοροι; Θα τους αποδεχθούν ή θα τους αγνοήσουν;

Στο ίδιο επίπεδο της ανασφάλειας κινείται και η λογική του τρόπου οργάνωσης του Γυμνασίου. Στο σχολείο ο μαθητής είχε συνηθίσει τον ένα δάσκαλο. Τώρα θα πρέπει να εξοικειωθεί με το δεδομένο του καθηγητή κατά μάθημα. Πολλοί καθηγητές συνεπάγεται πολλές και διαφορετικές υποχρεώσεις. Και αυτό δεν είναι απλό. Με βάση τα πιο πριν, η μετάβαση στο Γυμνάσιο συνεπάγεται και ενασχόληση με μαθήματα για τα οποία δεν υπήρξε ανάλογη προπαίδεια. Για παράδειγμα Γαλλικά, Αρχαία Ελληνικά κ.ά.

Η διεύθυνση σχολείου δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θα πρέπει να προετοιμάζεται έγκαιρα για την υποδοχή των παιδιών αυτών, προκειμένου οι αιτίες έντασης και άγχους να μειώνονται όσο πιο πολύ γίνεται. Μια καλή πρακτική που ακολουθείται σε διάφορες σχολικές μονάδες είναι η καλή συνεργασία μεταξύ Γυμνασίου και Δημοτικού της ίδιας περιοχής. Στο πλαίσιο αυτό τα παιδιά της τελευταίας τάξης προσκαλούνται σε διάφορες εκδηλώσεις του Γυμνασίου, όπως π.χ. σχολικές γιορτές, ελεύθερες δραστηριότητες κ.ά. Παράλληλα και ο διευθυντής σχολικής μονάδας ή άλλος εκπρόσωπός του μπορεί να επισκεφθεί το Δημοτικό και να μιλήσει σε παιδιά της ΣΤ΄ τάξης.

Πρόσθετα, μια στοχευόμενη επίσκεψη παιδιών του Δημοτικού στο Γυμνάσιο και παρακολούθηση μαθημάτων θα μπορούσε να ενεργήσει θετικά στην ψυχολογία των μαθητών, προτού καν εγγραφούν στο Γυμνάσιο. Η επίσκεψη αυτή μπορεί να συνδυασθεί με τη συμπλήρωση ενός ερωτηματολογίου αναφορικά με το τι προσδοκά να συναντήσει ο μαθητής στο Γυμνάσιο. Τα ευρήματα θα ήταν καλό να τίθενται στην κρίση του καθηγητικού συλλόγου από τον Ιούνιο ή τον Σεπτέμβρη, προκειμένου να γίνονται οι ανάλογες ρυθμίσεις, όπου είναι εφικτό, για το καλώς νοούμενο συμφέρον των μαθητών. Μια άλλη καλή πρακτική θα ήταν και μια τελετή υποδοχής των μαθητών της Α΄ τάξης από την πρώτη μέρα προσέλευσης στο σχολείο.

Πιο συγκεκριμένα, μετά την εκφώνηση των ονομάτων των μαθητών της Β' και Γ' Γυμνασίου (σε περίπτωση ανακατανομής των τμημάτων τους) και τη μετάβαση των μαθητών αυτών στις αίθουσές τους, τα πρωτάκια θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν σε ένα ζεστό χώρο, να προσφωνηθούν από τελειόφοιτο μαθητή και στη συνέχεια να συστηθούν οι διδάσκοντες τού κάθε μαθήματος ξεχωριστά, και να προσφερθούν κεραστικά και αναμνηστικά δώρα από τον Σύνδεσμο Γονέων.

Αυτό, πιστεύω, ότι θα σπάσει τον πάγο. Ζήτημα εγείρεται αναφορικά με τη συγκρότηση τμημάτων Α' τάξης, γνωστού όντος ότι τα τμήματα θα πρέπει να είναι μεικτής ικανότητας. Και αυτό γιατί δεν είναι από πριν επακριβώς γνωστά τα δεδομένα της ικανότητας -σε γνωστικό επίπεδο- των παιδιών των Δημοτικών. Το πρόβλημα θα λυθεί με την εισαγωγή εξετάσεων από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο, που συζητείται ήδη από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού.

Συμπερασματικά? όλες οι προαναφερθείσες πρακτικές, καθώς και άλλες που υιοθετούνται από διάφορα σχολεία θα πρέπει να θεσμοθετηθούν επίσημα μέσω εγκυκλίων από το καθ’ ύλην αρμόδιο Υπουργείο, με σαφή χρονοδιαγράμματα υλοποίησής τους, ώστε να υπάρχει μια κοινή πολιτική στην υποδοχή και εξοικείωση των παιδιών με τα νέα περιβάλλοντα μάθησης, δεδομένο που θα λειτουργεί βοηθητικά στην αποτελεσματική λειτουργία της σχολικής μονάδας ως συνόλου.

ΑΛΕΞΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ
Διευθυντής στο Γυμνάσιο Αγίου Στυλιανού Στροβόλου