Με την επικράτηση του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΚΔΑ) στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου μπορεί ο Τούρκος Πρόεδρος να μην έχει τα απαιτούμενα δύο τρίτα των ψήφων στη Βουλή για να προωθήσει τις αλλαγές που θα του δώσουν μεγαλύτερες εκτελεστικές εξουσίες. Ωστόσο ο Ταγίπ Ερντογάν, που θεωρεί δημιούργημά του τη σημερινή Τουρκία, δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τον στόχο αυτό και η σκιά του αναμένεται να γίνει βαρύτερη στο πολιτικό σκηνικό στο εσωτερικό και στο εξωτερικό.

Η εκλογική αυτή επιτυχία του κόμματός του για τον Ερντογάν αποτελεί δικαίωση των μεθοδεύσεων και της πολιτικής του συμπεριφοράς και ενδεχομένως να τον καταστήσει ακόμη πιο αυθαίρετο και αυταρχικό. Ταυτόχρονα του προσφέρει κάποια μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση να συνεχίσει να επιδιώκει τη συνταγματική ρύθμιση των επιδιώξεών του. Εάν όμως αυτό δεν καταστεί εφικτό, το βάρος της σκιάς της προσωπικότητάς του και η ανάμειξή του στα πολιτικά πράγματα της χώρας, καθώς και στη διαμόρφωση και άσκηση της πολιτικής στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, θα συνεχίσει να αποτελεί ντε-φάκτο γεγονός.

Υπό το πρίσμα των εξελίξεων η ανάλυσή μας στις 12 Ιουνίου 2015 για το εκλογικό αποτέλεσμα της 7ης Ιουνίου στην Τουρκία και για τις επιπτώσεις στην εξωτερική πολιτική και στο Κυπριακό συνεχίζει να υφίσταται: «…Σημαντικά ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, όπως η δράση του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και του Λεβάντε, η κατάσταση στη Συρία και το Ιράκ, ο ρόλος του Ιράν και άλλα θέματα όπως και οι σχέσεις με Αίγυπτο, Ισραήλ, Σαουδική Αραβία, Ρωσία, Ευρωπαϊκή Ένωση, ΝΑΤΟ και ΗΠΑ θα συνεχίσουν να προβάλλουν ως πρόκληση για τη χώρα. Σ’ αυτά θα μπορούσε να περιληφθεί και το Κυπριακό. Για πλείστα όμως από τα θέματα αυτά ο απολογισμός της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας δεν είναι θετικός και αρκετά φέρουν τη σφραγίδα των αντιλήψεων και σκοπιμοτήτων του Ερντογάν, χωρίς βέβαια να αγνοείται η σημασία της γεωγραφίας και άλλων παραγόντων που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της τουρκικής στάσης επί των γεγονότων αυτών.

»Δεν είναι δυνατόν ο Μεχμέτ Νταβούτογλου να μην αντιλαμβάνεται ότι για να αλλάξουν κάποια αρνητικά δεδομένα στις εξωτερικές σχέσεις της Τουρκίας, χρειάζονται διαφορετικές προσεγγίσεις και συμπεριφορά. Όμως, το κατά πόσον αυτό μπορεί να επιτευχθεί, καθώς και το πώς και σε ποιο βαθμό θα επηρεασθεί η τουρκική εξωτερική πολιτική, θα εξαρτηθεί, τόσο από τις διεργασίες, τις αντιπαραθέσεις ή συνεργασίες στο εσωτερικό, όσο και από τις πεποιθήσεις, ρόλους και συμβιβασμούς των πρωταγωνιστών.

»Ωστόσο, σημαντικός παράγοντας στη διαμόρφωση των εξελίξεων θα συνεχίσει να είναι ο ίδιος ο Ερντογάν. Ο Τούρκος Πρόεδρος, με το… εκλογικό αποτέλεσμα [7 Ιουνίου] μπορεί να δέχτηκε πλήγμα στα σχέδιά του για ενίσχυση της προεδρίας διότι το κόμμα του δεν εξασφάλισε ούτε τα 2/3 των εδρών στη Βουλή ούτε και κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Η πρόθεσή του όμως φαίνεται είναι να συνεχίσει να αποτελεί δεσπόζουσα προσωπικότητα με επιρροή στο ΚΔΑ και στην πολιτική ζωή της Τουρκίας - όχι απλώς εθιμοτυπική.

»Αυτό σημαίνει ότι η πολιτική ζωή του τόπου στα επόμενα χρόνια αναμένεται να συνεχίσει να εξελίσσεται υπό τη σκιά του Ερντογάν. Ο Νταβούτογλου -τον οποίο ο ίδιος επέλεξε στην πρωθυπουργία- , ο επόμενος πρόεδρος του ΚΔΑ και πρωθυπουργός, θα πρέπει -έστω και αν σε κάποια θέματα διαφωνεί- είτε να συμπορεύεται μαζί του είτε να ακροβατεί, ειδάλλως είτε θα παραιτηθεί είτε θα συγκρουστεί. Το τελευταίο φαίνεται να είναι το λιγότερο πιθανό, δεδομένου ότι δεν έχει ούτε αρκετή ισχύ, ούτε και την απαιτούμενη στήριξη από το κόμμα ΔΚΑ απέναντι στον Πρόεδρο της χώρας, το οποίο ποδηγετείται ακόμη από τον Ερντογάν.

»Το πιθανό, λοιπόν, είναι ότι ο Ερντογάν με τις προσωπικές του ατζέντες θα συνεχίσει να επιδρά στις διεργασίες στο εσωτερικό, επηρεάζοντας αναλόγως και την άσκηση της πολιτικής στο εξωτερικό. Αυτό ασφαλώς αφορά και την τουρκική στάση στο Κυπριακό, όπου δύσκολα θα ανέμενε κανείς ουσιαστικές παρεκκλίσεις από τις γνωστές θέσεις Ερντογάν μετά το δημοψήφισμα του 2004. Ο Ακιντζί πιθανόν υπό τις συνθήκες να βρίσκει κάποια περιθώρια ανάσας μεταξύ μιας πιο ήπιας και διπλωματικής συμπεριφοράς από την πλευρά του Τούρκου Πρωθυπουργού και της άκομψης και κατά καιρούς προκλητικής στάσης του προέδρου έναντι των επιθυμιών των Τουρκοκυπρίων.

Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, δεδομένου ότι διατηρεί τις προεκλογικές του απόψεις, ενδεχομένως να βρεθεί σε ακόμη πιο λεπτή θέση στα θέματα ασφάλειας, εγγυήσεων και χειραγώγησης της κοινότητάς του από την Τουρκία. Για να επιτύχει τους στόχους του, αποφεύγοντας μετωπική σύγκρουση με την Άγκυρα πιθανόν να χρειαστεί να ακροβατεί. Θα μπορέσει άραγε η ελληνοκυπριακή πλευρά εφόσον προκύψει ένα τέτοιο ενδεχόμενο να το κατανοήσει και να το διαχειριστεί, διαφυλάσσοντας τα συμφέροντά της χωρίς ταυτόχρονα να σκοτώνει αλλά έντεχνα να υποβοηθά τον Ακιντζί;».

ΑΡΙΣΤΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ
Τέως βουλευτής, ειδικός σε θέματα άμυνας και στρατηγικής