Συνοπτικά η παραγωγικότητα είναι μια περιεκτική παράμετρος που είναι συνώνυμη με τον εκσυγχρονισμό, την καινοτομία, την καλύτερη οργάνωση των εργασιών και την αποδοτικότητα
Πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι η Κύπρος υποχώρησε επτά θέσεις στην κατάταξη ανταγωνιστικότητας του World Economic Forum. Η Κύπρος δείχνει να χάνει σε ανταγωνιστικότητα σε θέματα υποδομών, καινοτομίας και χρηματοοικονομικού τομέα. Η ανταγωνιστικότητα/παραγωγικότητα στην Κύπρο γενικά είναι πολύ πιο κάτω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. Κατά καιρούς προσπαθήσαμε να εμβαθύνουμε στα άδυτα του μέλλοντος της κυπριακής οικονομίας.
Παρά τις ολοκληρωμένες μελέτες που έγιναν και τα προγράμματα που προτάθηκαν, τελικά επικράτησαν οι εύκολες λύσεις και η επιδίωξη του προσωρινού κέρδους. Κλασικό παράδειγμα είναι η περίπτωση των τραπεζών, που σαν άφρονες νέοι Ίκαροι, σύμφωνα με την επιτυχημένη παρομοίωση της Βελκουλέσκου, που συμφώνησα τότε μαζί της, όχι μόνο έκαψαν τα δικά τους φτερά, αλλά οδήγησαν και την οικονομία σε σωρό με αποκαΐδια και τον κόσμο της Κύπρου σε απόγνωση. Αγνοήσαμε την ομολογουμένως δύσκολη αλλά σίγουρη οδό της γνώσης, της καινοτομίας, της αύξησης της παραγωγικότητας/αποδοτικότητας, της τεχνολογικής αναβάθμισης και την επέκταση σε νέους τομείς που να στηρίζονται γενικά στην καλλιέργεια της επιστήμης/τεχνολογίας.
Πέραν του ότι θα διασφαλίζαμε με τον τρόπο αυτό την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων και υπηρεσιών μας, θα μπορούσαμε να προσφέρουμε στην αγορά νέα προϊόντα/υπηρεσίες, που μόνο οι αναπτυγμένες οικονομίες μπορούν να προσφέρουν. Από τα πρώτα χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας ιδρύθηκε και λειτουργεί το Κέντρο Παραγωγικότητας (ΚΕΠΑ), με σκοπό την αύξηση της παραγωγικότητας, πρώτα με την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου παράγοντα και στη συνέχεια τον σχεδιασμό και υλοποίηση προγραμμάτων που να οδηγούν στη συνεχή βελτίωσή της.
Χαιρέτισα την τελευταία εκστρατεία, που αναλήφθηκε στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Παραγωγικότητας 2007-2013 και περιελάμβανε δράσεις επικοινωνίας, πληροφόρησης και δημοσιότητας για την ανάπτυξη κουλτούρας παραγωγικότητας των Ομάδων Στόχου που ήταν οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό/δημόσιο τομέα, οι εργοδοτικές/συνδικαλιστικές/επαγγελματικές οργανώσεις, οι εκπαιδευτικοί, οι φοιτητές/μαθητές και τα ΜΜΕ. Δυστυχώς, λόγω της κρίσης, η εκστρατεία αυτή παρεχώρησε τη θέση της στην επίλυση άλλων καθημερινών προβλημάτων απασχόλησης, το δε Εθνικό Συμβούλιο Παραγωγικότητας, που συστάθηκε, αδρανοποιήθηκε.
Κι όμως θα πρέπει να επαναφέρουμε τα προγράμματα προώθησης της ιδέας της παραγωγικότητας. Τα μηνύματα που θα σταλούν πρέπει να περιγράφουν την παρούσα κατάσταση σε σχέση με τα αντίστοιχα επίπεδα στην Ε.Ε. κι αλλού, να δείχνουν την αναγκαιότητα αύξησής της και να καθοδηγούν στους τρόπους αύξησής της. Η ανάλυση της παρούσας κατάστασης, οι επαφές με τις Ομάδες/Στόχους, οι μελέτες που έγιναν καθώς κι αυτές που θα γίνουν θα καθορίσουν και τις προτεραιότητες της εκστρατείας. Ασφαλώς η εκπαίδευση κι η κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού είναι βασικό στοιχείο σ' αυτήν την προσπάθεια. Αλλά κι άλλα στοιχεία υπεισέρχονται, όπως ο εφοδιασμός των παραγωγικών μονάδων με τον κατάλληλο κεφαλαιουχικό εξοπλισμό, η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, η εφαρμοσμένη έρευνα, η ορθολογιστική οργάνωση της παραγωγής, η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών εργασίας κι εργατικών σχέσεων, η συνεργασία με ξένους κ.λπ.
Για τον καλύτερο τρόπο προσέγγισης του σχεδιασμού και υλοποίησης της προτεινόμενης εκστρατείας παραγωγικότητας είχα τότε εισηγηθεί τα πιο κάτω: Να γίνει μια εργασία συστηματοποίησης των γνώσεών μας και της κατάστασης αναφορικά με το θέμα πάντα σε σχέση με την κατάσταση διεθνώς. Να γίνουν πιο σαφείς οι γενεσιουργές αιτίες της χαμηλότερης παραγωγικότητάς μας. Η εικόνα αυτή θα στηρίξει τα μηνύματα της εκστρατείας για το τι δέον γενέσθαι. Επειδή η παραγωγικότητα είναι ταυτόχρονα θέμα κουλτούρας, υπεισέρχεται σ’ αυτήν η εκπαίδευση και τα πανεπιστήμια κι ερευνητικά κέντρα. Τα ευρήματα από την αρχική εργασία θα πρέπει να τεθούν ενώπιον των κοινωνικών εταίρων, οι οποίοι και θα κληθούν να «επιβλέψουν» την εκστρατεία.
Η παραγωγικότητα είναι ένας λόγος με αριθμητή την αξία της παραγωγής και παρονομαστή την αξία των συντελεστών που χρησιμοποιήθηκαν σε σταθερές τιμές. Εάν το κέικ της παραγωγής μεγαλώνει με τους ίδιους συντελεστές, π.χ. εργάτες, τότε έχουμε ευχέρεια για μεγαλύτερη αμοιβή των συντελεστών. Δεν ενδιαφέρει όμως μόνο τους εργάτες η αύξηση της παραγωγικότητας. Με τον ίδιο τρόπο ενδιαφέρει τους εργοδότες για προσπόριση μεγαλύτερων κερδών. Ενδιαφέρει την Κυβέρνηση για μεγαλύτερη αύξηση του ΑΕΠ και του βιοτικού επιπέδου του λαού, καθώς κι ως εργοδότη (καλύτερη εξυπηρέτηση του κοινού, λιγότερα έξοδα, μεγαλύτερη συμβολή στην ανάπτυξη). Άρα η βελτίωση της παραγωγικότητας ενδιαφέρει όλους κι έτσι πρέπει να αντιμετωπιστεί.
Όμως η παραγωγικότητα δεν είναι μόνο μια οικονομική έννοια. Είναι ταυτόσημη με την επιτυχία και την πρόοδο, που την εξαϋλώνει, την ικανοποίηση όλων των συντελεστών όταν διαπιστώνουν ότι σήμερα έκαμαν κάτι καλύτερο από χθες, την αναβάθμιση της οικονομικής και κοινωνικής ζωής σύμφωνα με τις απαιτήσεις των καιρών. Έχει την έννοια της απόκτησης καινούργιων γνώσεων και δεξιοτήτων, της υιοθέτησης κι εφαρμογής νέων τεχνικών, νέων μεθόδων και νέας τεχνολογίας.
Έχει γίνει αποδεκτό στην οικονομική θεωρία ότι η μόνη «υγιής» αύξηση των εισοδημάτων είναι η σύνδεσή της με την εξέλιξη της παραγωγικότητας, ενώ δημιουργεί τις προϋποθέσεις για αύξηση των διαθέσιμων μέσων για περαιτέρω επενδύσεις και απρόσκοπτη ανάπτυξη. Συνοπτικά η παραγωγικότητα είναι μια περιεκτική παράμετρος, που είναι συνώνυμη με τον εκσυγχρονισμό, την καινοτομία, την καλύτερη οργάνωση των εργασιών και την αποδοτικότητα. Με τη συνεχή βελτίωση της παραγωγικότητας μπορούμε επίσης να αντιμετωπίσουμε ένα πολύ σοβαρό μειονέκτημα που αφορά το μικρό μέγεθος της κυπριακής αγοράς και των επιχειρηματικών μονάδων. Τούτο θα επιτευχθεί με τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς μας. Παραγωγικότητα κι ανταγωνιστικότητα είναι δυο όψεις του αυτού νομίσματος.
ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com
