Στη σύγχρονη εποχή των εξελίξεων στην τεχνολογία και της προόδου της γνώσης πολλές φορές προσπερνούμε τις βάσεις αυτής της ανάπτυξης είτε από εγωκεντρικό ζήλο είτε από καθαρή υποτίμηση στο έργο παλαιοτέρων, θεωρώντας πως τα θεμέλια των σύγχρονων επιστημών είναι ασύγκριτα με αυτά των παλαιοτέρων και μη τολμώντας να κάνουμε ποτέ κριτική στη βάση της διαφορετικότητας εποχών, προσεγγίσεων και προτεραιοτήτων.

Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι το έργο του αρχαίου Έλληνα φιλοσόφου, φυσικού και κοινωνικού επιστήμονα Αριστοτέλη, το οποίο οι σύγχρονοι Έλληνες συχνά κατατάσσουν στα «μη επίκαιρα» και «παρωχημένα» (σε αντίθεση με την υψηλή υπόληψη της οποίας χαίρει στο εξωτερικό και στον αγγλοσαξονικό κόσμο ιδιαιτέρως, από ακαδημαϊκά ιδρύματα μέχρι αναφορές σε έγκυρους ιστότοπους).

Ένα παράδειγμα της απήχησης του έργου του και της παρεξηγημένης επί το πλείστον στάσης προς αυτό είναι οι ιδέες του για τις φυσικές επιστήμες. Οι κατακριτές του έργου του, συνειδητά ή ασυνείδητα δεν κάνουν τη διάκριση ότι η σύγχρονη επιστήμη, όπως για παράδειγμα η φυσική, ορίζει το δικό της συγκείμενο διαφορετικά από αυτό του φιλοσόφου (έννοιες όπως φυσικό φαινόμενο ορίζονται πιο στενά και όχι σε αντίθεση με τις αριστοτελικές όπως υποστηρίζεται). Επιπλέον δεν αναγνωρίζεται στον επιστήμονα η πρώτη θεωρία βαρύτητας, που παρόλο ότι υστερεί με βάση τον μοντέρνο ορισμό της θεωρίας έχει περισσότερα έγκυρα δομικά στοιχεία από αυτά που γνωρίζουν και αντιλαμβάνονται όπως ότι ήταν παγκοσμιοποιημένη χωρικά, κάτι που χρεώνεται στον Νεύτωνα.

Το ότι το έργο του μεγάλου φιλοσόφου είναι επίκαιρο, ελάχιστα επίσης αντιλαμβάνονται όσοι βεβιασμένα έχουν φορέσει τον μανδύα του «παρωχημένου» στις μελέτες του. Στα «Νικομάχεια», ο Αριστοτέλης υποστηρίζει ότι ο θυμός ως έκφραση δεν έχει νόημα μόνο με την εκδήλωσή του αλλά μόνον όταν γίνεται στο σωστό άτομο, στον σωστό χρόνο και στο σωστό συγκείμενο. Κάτι ανάλογο με το σφάλμα που διαπράττουν όσοι κάνουν λιγότερο απ' όσο αναλογεί θετική κριτική στο επιστημονικό του έργο…

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ
Εκπαιδευτικός