Σενάριο επιστημονικής φαντασίας η ανάφλεξη της Ανατολικής Μεσογείου τον Οκτώβριο 2017. Θέατρο στρατιωτικών επιχειρήσεων η Μέση Ανατολή. Τρομοκρατική ενέργεια εναντίον πλατφόρμας άντλησης φυσικού αερίου στην ΑΟΖ της «Ομόσπονδης Κυπριακής Δημοκρατίας» δίνει άλλοθι στην Τουρκία να αναβάλει επ’ αόριστον την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από το νησί. Εντελώς απρόβλεπτη η τεχνητή πρόκληση -από την Τουρκία- της κατάρρευσης της οικονομίας της «τ/κ συνιστώσας πολιτείας». Κεραυνός εν αιθρία οι τουρκικές επιθετικές ενέργειες στο Αιγαίο και οι προσπάθειες ενσωμάτωσης, προσάρτησης των κατεχομένων στην Τουρκία.

Δεν χρειαζόμαστε τον Ιούλιο Βερν να μας πει ότι η Τουρκία -μετά τα δημοψηφίσματα- θα κάνει το παν για να τινάξει τη συμφωνία στον αέρα. Το χάος και η ανωμαλία στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο εξυπηρετούν τα στρατηγικά συμφέροντα της Τουρκίας.

Στο βιβλίο τους «Superforecasting: The Art and Science of Prediction», οι Tetlock και Gardner παρουσιάζουν τα αποτελέσματα πολύχρονης έρευνας στον τομέα της πρόγνωσης. H μελέτη αυτή καταδεικνύει τα μεγάλα σφάλματα πολιτικών και ειδικών εμπειρογνωμόνων, καθόσον αφορά την πρόβλεψη γεγονότων οικονομικής, πολιτικής και στρατιωτικής φύσης.

Πάντα θα υπάρχουν πράγματα που δεν μπορούμε να προβλέψουμε, ρίσκο που δεν μπορούμε να υπολογίσουμε. Όμως μπορούμε να είμαστε προετοιμασμένοι για το άγνωστο και τους κινδύνους που δεν φαίνονται. Μπορούμε να θωρακίσουμε τη λύση του Κυπριακού, να την καταστήσουμε ανθεκτική απέναντι σε οποιαδήποτε αρνητικά γεγονότα και σφάλματα πρόγνωσης. Μπορούμε να διασφαλίσουμε -μέσα από τη μορφή και τις επιμέρους πρόνοιες της λύσης- ότι η πιθανότητα και το ρίσκο της καταστροφής είναι μηδέν.

Η αβεβαιότητα, η αστάθεια, η αταξία, η ανωμαλία, το χάος, το άγνωστο, η πολυπλοκότητα, οι αλληλεξαρτήσεις, η αλλαγή, ο χρόνος, η ρευστότητα, η μεταβλητότητα, το τυχαίο, η ασάφεια, οι πιέσεις και οι διάφοροι «απρόβλεπτοι» παράγοντες οδηγούν σε θετικές ή αρνητικές ασυμμετρίες. Εάν η λύση του Κυπριακού είναι βιώσιμη, θα προκύψουν θετικές ασυμμετρίες (η λύση θα γίνεται καλύτερη με τον χρόνο). Εάν η λύση δεν είναι βιώσιμη θα προκύψουν αρνητικές ασυμμετρίες (μη-γραμμικοί κίνδυνοι) όπου η Τουρκία θα τα κερδίσει όλα, ενώ η δική μας πλευρά θα χάσει τα πάντα.

Ο κορυφαίος παγκοσμίως ειδικός στο Risk Management Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης Nassim Taleb έφερε τα πάνω-κάτω με την ανάπτυξη ενός νέου μοντέλου για την αξιολόγηση της βιωσιμότητας-ανθεκτικότητας οργανισμών, κρατών και επιχειρήσεων. Ο N. Taleb εισηγείται κανόνες για τη μετάβαση από το εύθραυστο στο ανθεκτικό. Η θεωρία του βοηθά τους οργανισμούς να τροποποιούν την έκθεσή τους (modify the exposure) ώστε: α) Να είναι λιγότερο εκτεθειμένοι σε αρνητικά συμβάντα που μπορεί να προκύψουν (να ελαχιστοποιούν το ρίσκο και τη ζημιά από αρνητικές ασυμμετρίες) και β) να είναι περισσότερο ανοικτοί σε θετικά συμβάντα που μπορεί να προκύψουν (να μεγιστοποιούν το όφελος από θετικές ασυμμετρίες). Ο N. Taleb ονόμασε τη διττή αυτή ιδιότητα «antifragility».

Σύμφωνα με τον N. Taleb, όταν υπάρχουν αρνητικές ασυμμετρίες και μη-γραμμικοί κίνδυνοι, ο νικητής τα παίρνει όλα (winner-take-all effects). Στη εποχή της αλλαγής και της ρευστότητας, σχεδόν τα απάντα ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Μια αλλαγή 1% στα συστήματα μπορεί να μειώσει την ευθραυστότητα «fragility» (ή να αυξήσει την ανθεκτικότητα «antifragility») κατά περίπου 99%.

Με τη βοήθεια του μοντέλου Taleb μπορούμε να εντοπίσουμε έγκαιρα τις αλλαγές που πρέπει να γίνουν στο σχέδιο λύσης του Κυπριακού (σε θέματα πολιτικής, οικονομίας, γεωστρατηγικής & ενέργειας, ασφάλειας) ώστε να αφαιρεθούν τυχόν ευθραυστότητες και να προστεθούν πρόνοιες που ενισχύουν τη συνολική βιωσιμότητα της λύσης.

ΝΙΚΟΣ Γ. ΣΥΚΑΣ
Σύμβουλος Στρατηγικής & Καινοτομίας