Η αναπτέρωση των προοπτικών της Τουρκίας για την πορεία ένταξής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά και την πρόσφατη συμφωνία για συνεργασία της Ένωσης με την Τουρκία στο φλέγον ζήτημα του μεταναστευτικού, επανέφερε στο προσκήνιο το θέμα του ανοίγματος κεφαλαίων για τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας, και δη εκείνων των κεφαλαίων των ενταξιακών διαπραγματεύσεων που η Κυπριακή Δημοκρατία έχει μπλοκάρει. Τα συγκεκριμένα κεφάλαια των διαπραγματεύσεων της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση αφορούν στο δικαστικό σύστημα και στα θεμελιώδη δικαιώματα και τη δικαιοσύνη, την ελευθερία και την ασφάλεια. Τα κεφάλαια αυτά είχαν μπλοκαριστεί το 2009, λόγω της άρνησης της Τουρκίας να συμμορφωθεί με τις κυπρογενείς της υποχρεώσεις.
Το κεφάλαιο 23 αναφέρεται στην εφαρμογή των πολιτικών της Ένωσης στον τομέα της Δικαιοσύνης και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η εφαρμογή των πολιτικών αυτών έχει ως στόχο τη διατήρηση και περαιτέρω ανάπτυξη της Ένωσης ως χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Γι' αυτούς τους λόγους τονίζεται ότι η ύπαρξη μιας ανεξάρτητης και αποτελεσματικής δικαστικής εξουσίας είναι υψίστης σημασίας.
Μεταξύ άλλων, το κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνει θέματα που άπτονται της αμεροληψίας της δικαστικής εξουσίας, της σταθερότητας των δημοκρατικών θεσμών, της πάταξης της διαφθοράς και κυρίως της διασφάλισης του σεβασμού, της προστασίας και της προώθησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αυτά κατοχυρώνονται από το κοινοτικό κεκτημένο και από τον Χάρτη Θεμελιωδών Ελευθεριών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Ένωσης, που παραβιάζει κατάφωρα η Τουρκία σε σχέση με την Κύπρο, ένεκα της τουρκικής εισβολής και κατοχής του βόρειου τμήματος του νησιού. Το κεφάλαιο 24 αναφέρεται στις πολιτικές της Ένωσης στους τομείς της δικαιοσύνης, της ασφάλειας και της ελευθερίας, προνοώντας μεταξύ άλλων την εφαρμογή για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες των θεμελιωδών ελευθεριών της Ένωσης.
Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας άρχισαν στις 3 Οκτωβρίου 2005, ενώ είχαν προηγηθεί η υπογραφή της Συμφωνίας Τελωνειακής Ένωσης της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση το 1995 και η παραχώρηση του καθεστώτος του υποψήφιου προς ένταξη μέλους στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι το 1999. Η έναρξη των διαπραγματεύσεων για την Τουρκία έγινε υπό συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις, αφού η Τουρκία δεν πληροί τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης. Επιπλέον κριτήρια αφορούν στην τήρηση σχέσεων καλής γειτονίας, την υποστήριξη των προσπαθειών για την επίλυση του Κυπριακού προβλήματος, την εξομάλυνση των σχέσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία και την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου της Άγκυρας που αφορά στο άνοιγμα των τουρκικών λιμανιών και αεροδρομίων στα κυπριακά πλοία και αεροπλάνα.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ορθά ξεκαθάρισε πως δεν τίθεται οποιοδήποτε θέμα αυτήν τη στιγμή για την άρση του βέτο της Κυπριακής Δημοκρατίας για το άνοιγμα των κεφαλαίων 23 και 24, αφού τα δεδομένα που επέβαλαν το βέτο δεν έχουν αλλάξει, λόγω της στάσης της Τουρκίας έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Τουρκία θα πρέπει να αντιληφθεί ότι εάν όντως επιθυμεί την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει πρώτα να λύσει το Κυπριακό και η ίδια να άρει τα εμπόδια εκείνα που δεν της επιτρέπουν το άνοιγμα των εν λόγω κεφαλαίων ή ακόμη και την ένταξή της στην Ένωση.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΤ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας
