Διεπιστημονική προσέγγιση

Ο διαπρεπής Warren Bennis υποστήριξε ότι κανένας δεν είναι τόσο έξυπνος από μόνος του όσο όλοι μαζί, τονίζοντας ότι στον σύγχρονο κόσμο μας, όπου η τεχνολογική και πολιτική πολυπλοκότητα αυξάνονται με ταχύτατους ρυθμούς, η μεμονωμένη ατομική δράση καθίσταται ολοένα και πιο ανεπαρκής. Όντως, τα μεταβαλλόμενα δεδομένα και οι σύγχρονες προκλήσεις στον τομέα της υγείας απαιτούν από τους παρόχους υγείας αφενός ευελιξία και προσαρμοστικότητα, απόκτηση, επέκταση κι επικαιροποίηση εξειδικευμένων γνώσεων και δεξιοτήτων και αφετέρου εντατικές προσπάθειες για συλλογική, συνεργατική δράση.

Η διεθνής βιβλιογραφία παραθέτει μια σειρά από λόγους που αξιώνουν άμεση ωρίμανση της κουλτούρας των επαγγελματιών υγείας για υιοθέτηση διεπιστημονικής ομαδικής προσέγγισης στη φροντίδα. Εξ ορισμού, η διεπιστημονική ομάδα απαρτίζεται από δύο ή περισσότερους επαγγελματίες υγείας και η δυναμική της χαρακτηρίζεται από ισοτιμία και αμοιβαία συμπλήρωση σε γνωστικό υπόβαθρο και δεξιότητες, κοινούς ξεκάθαρους στόχους για την υγεία και συντονισμένη προσπάθεια για τη βέλτιστη αξιολόγηση, τον σχεδιασμό πλάνου και την εκτίμηση στη φροντίδα των ασθενών.

Η γήρανση του πληθυσμού και τα επικρατούντα χρόνια νοσήματα/σύνδρομα συνεπάγονται σύνθετες, πολύπλοκες και δυνητικά ετερογενείς ανάγκες που χρήζουν πολυδιάστατης κι εμπεριστατωμένης διαχείρισης σε πλαίσιο ασφάλειας και αποτελεσματικότητας. Προκειμένου να αντιμετωπιστούν λυσιτελώς απαιτούνται εξειδικευμένες γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες των επαγγελματιών υγείας, που να καλύπτουν σφαιρικά τις ανάγκες του ατόμου, απότοκες της νόσου του, τις οργανικές, τις ψυχικές, τις κοινωνικές και τις πνευματικές. Κατ' επέκταση, την ειρημένη ολιστική φροντίδα του ατόμου που χρήζει πολυδιάστατης εξειδικευμένης γνώσης, δεν δύναται να την αντιμετωπίσει λυσιτελώς η μεμονωμένη ατομική δράση ενός και μόνο επαγγελματία υγείας.

Η αποτελεσματική διεπιστημονική προσέγγιση αποτελείται από μια πλειάδα χαρακτηριστικών, στα οποία εξέχουσα θέση κατέχει η καλή, χωρίς μονοδρόμους επικοινωνία και δεκτικότητα, όπου οι απόψεις των μελών της αντιμετωπίζονται ισότιμα. Επιπρόσθετα, η ένδεια διακριτών ρόλων δημιουργεί αναπόφευκτα συγκρούσεις, με συνεπακόλουθη την αναποτελεσματική φροντίδα, γεγονός που αναπόδραστα οδηγεί στην ανάγκη για εκ των προτέρων κατανόηση, διασαφήνιση των ρόλων και αμοιβαίο σεβασμό τους από όλα τα μέλη της ομάδας, ως βασική προϋπόθεση για επιτυχή έκβαση των συλλογικών ενεργειών. Εκ του παραλλήλου, η επιτυχής έκβαση της ομάδας είναι συνυφασμένη με την κατάλληλη σύνθεση δεξιοτήτων και τη βέλτιστη αξιοποίηση της πολυμορφίας των γνώσεων κι εμπειριών.

Οι νοσηλευτές ως επαγγελματίες υγείας έχουν πλήρη επίγνωση του οφέλους της διεπιστημονικής προσέγγισης κι επί τούτου συνεργάζονται άριστα με τους άλλους επιστημονικούς κλάδους, στο πλαίσιο της διεπιστημονικής ομάδας, για τη βέλτιστη τεκμηριωμένη φροντίδα. Δεδομένης της υπεροχής τους στη συνέχεια της φροντίδας και τις πληροφορίες κι εμπειρίες απότοκες αυτής, κατέχουν καίρια θέση στην πρόληψη, στην έγκαιρη αναγνώριση, καθώς και στην ανάπτυξη της εκπαίδευσης, της αντιμετώπισης και των στρατηγικών για τη βελτίωση της ποιότητας της φροντίδας.

Οι χώρες με τα ανεπτυγμένα και αποδοτικά συστήματα υγείας δίδουν ιδιαίτερη έμφαση στην προώθηση και ανάπτυξη διεπιστημονικής συνεργασίας κι εκπαίδευσης, μέσω εφαρμοσμένων πολιτικών, πρωτοκόλλων και διαδικασιών φροντίδας. Το σύνολο των ειρημένων ενεργειών αποσκοπεί στη διασφάλιση της συνέχειας της φροντίδας ως θεμελιώδους προϋπόθεσης για την προσδοκώμενη βελτίωση στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών φροντίδας.

Γνώμονα στην εν λόγω εξασφάλιση της φροντίδας αποτελεί η ολοένα και ευρύτερη αποδοχή και τεκμηρίωση ότι η διεπιστημονική συνεργασία συμβάλλει στη βελτίωση όλου του φάσματος των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας, συμπεριλαμβανομένης της φροντίδας και της εξέλιξης των ασθενών, της πρόσβασης στις υπηρεσίες, της αξιοποίησης των παρόχων υγείας και της επικοινωνίας μεταξύ τους, της ορθολογιστικής χρήσης των διαθέσιμων πόρων, καθώς της ικανοποίησης αμφότερων των ασθενών και των παρόχων υγείας.

Η διεπιστημονική προσέγγιση στη φροντίδα με αλληλοεξαρτώμενη συνεργασία, ανοικτή επικοινωνία και κοινή λήψη αποφάσεων επιφέρει προστιθέμενη αξία στα συστήματα υγείας. Το «one man show» και ο κατακερματισμός της εξειδικευμένης γνώσης αποτελούν παρελθόν στις ανεπτυγμένες χώρες, εξού και η μετάβαση στη φροντίδα. Προκειμένου να διασφαλιστεί η βέλτιστη προαγωγή, διατήρηση και αποκατάσταση της υγείας του λαού απαιτείται άμεση άρση των όποιων ενεργειών διατήρησης των «υπερτροφικών εγώ». Ενόψει των βελτιωτικών μεταρρυθμιστικών αλλαγών ας το λάβουμε σοβαρά υπόψη, στην περίπτωση που το ζητούμενό μας είναι πραγματικά η πρόοδος και ο εκσυγχρονισμός, που θα οδηγήσουν σε ποιοτικά και οικονομικά αποτελεσματική φροντίδα υγείας...

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΧΡΙΣΤΟΦΗ
RN, APN/ACNP, CCN, CCCN, BSc, MSc/MN, (c) PhD