«Όποιος πολίτης είναι ανίκανος να κρατήσει το μερίδιό του, αποκλείεται από την κοινωνία»

Στον Πρωταγόρα, ο Πλάτωνας περιγράφει τις δύσκολες συνθήκες που ζούσαν οι πρώτοι άνθρωποι. Στην αρχή ζούσαν σκόρπιοι και τους αφάνιζαν τα θηρία. Για να τους κρατήσει στη ζωή ο Θεός, ήλθε να κλέψει την τεχνική γνώση μαζί με τη φωτιά και την παρέδωσε στα χέρια τους. Ο άνθρωπος πήρε κι αυτός μερίδιο από τους θεούς, πίστεψε σ’ αυτούς κι άρχισε να κτίζει βωμούς κι αγάλματα και έφτιαχνε κατοικίες και ρούχα και στρώματα και υποδήματα. Τότε ένιωσαν την ανάγκη να συγκεντρώνονται και να κτίζουν πολιτείες, στις συγκεντρώσεις τους όμως αδικούσε ο ένας τον άλλο γιατί τους έλειπε η πολιτική τέχνη.

Ο Δίας, ανησυχώντας μήπως χαθεί το ανθρώπινο γένος, έστειλε τον Ερμή να φέρει στους ανθρώπους την «αιδώ και τη Δικαιοσύνη» για να δημιουργήσουν μονοιασμένες πολιτείες και δεσμούς, που να δένουν τους ανθρώπους με φιλία. Σ’ όλους ο Θεός μοίρασε την πολιτική τέχνη κι έτσι ο καθένας είχε το μερίδιό του κι έβαλε ένα Νόμο με τη σφραγίδα του: όποιος είναι ανίκανος να κρατήσει το μερίδιό του, να τιμωρείται και να αποκλείεται, αυτή ονομάζεται ευθύνη.

Οι άνθρωποι δηλαδή σε θέματα πολιτικής αξιοσύνης να πραγματεύονται με σωφροσύνη και δικαιοσύνη. Έτσι μόνο θα στηθεί η πολιτεία και όλοι οι πολίτες θα έχουν μερίδιο ευθύνης γι’ αυτήν. Το μερίδιο στην πολιτική τέχνη «αιδώ και δικαιοσύνη» εκφράζει το ηθικό και το δίκαιο. Πρόκειται για το αίσθημα ντροπής και αυθόρμητης οργής μπροστά σε κάθε απρεπή πράξη και συγχρόνως για το αίσθημα τιμής που δεν μας επιτρέπει να κάνουμε πίσω μπροστά στο επιβαλλόμενο χρέος μας.

Η αρετή κατά τον φιλόσοφο είναι αγαθό και ο καθένας μας πρέπει να την κάνει κτήμα και φροντίδα του, γιατί ταυτίζεται με την ηθική ανωτερότητα.
Το μερίδιο αρετής είναι μήνυμα στο ανθρώπινο γένος για τις δυνατότητές του να φτάσει στα ψηλότερα.

ΛΟΪΖΟΣ ΠΙΠΗΣ