Η απαίτηση για «καθαρή πλειοψηφία γης» των Τ/κύπριων ιδιοκτητών στην τ/κ Συνιστώσα Πολιτεία, την οποία επανέφερε πρόσφατα ο Ακιντζί, αποτελεί πάγια εμμονή της τ/κ πλευράς, η οποία οφείλεται στην ερμηνεία που αυτή αποδίδει στην έννοια «Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία», με βάση την οποία η αποτελεσματική διοίκηση της κάθε Συνιστώσας Πολιτείας από την αντίστοιχη κοινότητα εξυπακούεται πλειοψηφία πληθυσμού και γης. Η τ/κ εμμονή δεν έχει κανένα νομικό, πολιτικό ή οικονομολογικό έρεισμα.

Σε ό,τι αφορά τη νομική πτυχή, η απόφαση του ΕΔΑΔ στην υπόθεση Δημόπουλος, την οποία η τ/κ πλευρά συχνά επικαλείται για στήριξη των θέσεών της στο περιουσιακό, βασίζεται πάνω σε καθαρά ανθρωπιστικά κριτήρια. Το Δικαστήριο δεν ασχολήθηκε και δεν ήταν δυνατό να ασχοληθεί με την ερμηνεία του όρου «Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία», ούτε η απόφασή του οδηγεί σε οποιουσδήποτε συνειρμούς αναφορικά με τα ποσοστά γης, τα οποία θα πρέπει να κατέχει η κάθε κοινότητα στη Συνιστώσα Πολιτεία, την οποία θα διοικεί.

Σε πολιτικό επίπεδο η τ/κ πλευρά επικαλείται τις «παραμέτρους» των Ηνωμένων Εθνών, όπως την παράγραφο 11 της Έκθεσης του Μπούτρος Γκάλι προς το Συμβούλιο Ασφαλείας, ημερομηνίας 3.4.1992, η οποία προβλέπει ότι η κάθε Συνιστώσα Μονάδα θα διοικείται από μία κοινότητα, «στην οποία θα εξασφαλισθεί καθαρή πλειοψηφία πληθυσμού και ιδιοκτησίας γης» και το Ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας με αρ. 750, ημερομηνίας 10.4.1992, το οποίο χαιρετίζει τις ιδέες που περιέχονται στην έκθεση του Γ.Γ. σαν «μια κατάλληλη βάση για την κατάληξη σε μια συνολική συμφωνία…».

Η ελληνοκυπριακή πλευρά ουδέποτε απεδέχθη τον ορισμό της διζωνικότητας, όπως περιλαμβάνεται στις ιδέες Γκάλι. Στο τελικό κείμενο των ιδεών Γκάλι, το οποίο υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας με το ψήφισμά του με αρ. 774 της 26.8.1992, δεν γίνεται καμιά αναφορά σε πλειοψηφίες πληθυσμού ή γης. Φαίνεται ότι ο Μπούτρος Γκάλι, μετά την ετοιμασία του χάρτη εδαφικών αναπροσαρμογών που συνόδευε τις ιδέες του, διαπίστωσε ότι η επίτευξη της «καθαρής πλειοψηφίας γης» ήταν ανέφικτη.

Στο σχέδιο Ανάν 5 δεν υπήρχε κανένας ορισμός της διζωνικότητας με αναφορά σε ιδιοκτησία γης, όμως οι πρόνοιές του οδηγούσαν σε συντριπτική πλειοψηφία γης για τους Τ/κυπρίους, αφού προβλεπόταν ότι στον κάθε ιδιοκτήτη θα μπορούσε να αποκατασταθεί μόνο το 1/3 της έκτασης της περιουσίας του. Η πρόνοια αυτή διασφάλιζε στους Τ/κύπριους ιδιοκτησία πέραν του 75% στην τ/κ Συνιστώσα Πολιτεία.

Με βάση καθαρά οικονομικά κριτήρια, η «πλειοψηφία γης» δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη και έλεγχο της οικονομίας μιας περιοχής. Εξάλλου το βασικότερο οικονομικό στοιχείο μιας περιουσίας δεν είναι η έκτασή της, αλλά η αξία της, η οποία εξαρτάται από παράγοντες όπως η θέση, η κατάσταση και η χρήση της. Ένα παραλιακό ξενοδοχείο σε μια γη έκτασης 10 δεκαρίων έχει πολλαπλάσια αξία από χιλιάδες δεκάρια γεωργικής γης, γόνιμης ή άγονης.

Συνεπώς η τ/κ απαίτηση στοχεύει, κατά την άποψή μου, να ικανοποιήσει ανάγκες ψυχολογικές, επικοινωνιακές και διαφύλαξης γοήτρου μάλλον, παρά την ανάγκη βιωσιμότητας της λύσης. Από την άλλη, είναι δίκαιο να λεχθεί ότι και η άποψη κάποιων Ε/κύπριων πολιτικών ότι η διασφάλιση πλειοψηφίας γης από τους Τ/κυπρίους θα διευκολύνει την απόσχιση της τ/κ Συνιστώσας Πολιτείας, δεν έχει κανένα νομικό έρεισμα.

Είναι δυνατόν το γινάτι της τ/κ πλευράς στο συγκεκριμένο θέμα να τουμπάρει τις συνομιλίες; Αυτό θα ήταν, κατά την άποψή μου, αδιανόητο. Αποδεικνύεται μαθηματικά ότι οι Τ/κύπριοι θα μπορούσαν να έχουν οριακή πλειοψηφία γης αν το 1/3 της έκτασης των ε/κ περιουσιών αποζημιωνόταν ή ανταλλαζόταν. Έρευνες έχουν δείξει ότι σημαντικός αριθμός Ε/κύπριων ιδιοκτητών θα επέλεγαν τις δύο αυτές θεραπείες αντί της αποκατάστασης. Συνεπώς είναι πολύ πιθανόν οι Τ/κύπριοι να αποκτήσουν την πλειοψηφία που ονειρεύονται, ακόμα και αν δοθεί απόλυτη προτεραιότητα επιλογής στον ιδιοκτήτη, πολύ περισσότερο αν υπάρξουν εξαιρέσεις στα δικαιώματα του ιδιοκτήτη. Συνεπώς, η όλη συζήτηση περί πλειοψηφιών γης πιθανόν στο τέλος της μέρας να γίνεται περί όνου σκιάς.

Το σημαντικό είναι να συμφωνηθεί ότι δεν θα υπάρξουν μόνιμες παρεκκλίσεις από το ευρωπαϊκό κεκτημένο και ότι, μετά τη λήξη μιας μεταβατικής περιόδου περιουσιακών ρυθμίσεων, θα υπάρξει πλήρης φιλελευθεροποίηση της αγοράς, χωρίς οποιεσδήποτε διακρίσεις.

ΑΝΔΡΕΑΣ Δ. ΣΥΜΕΟΥ
LLB, MSc (ULA), ARICS, Επισκέπτης Λέκτορας, Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου