Τα αποτελέσματα των εκλογών της 20ής Σεπτεμβρίου 2015 στην Ελλάδα μπορούν να εκτιμηθούν υπό διαφορετικά πρίσματα. Ένα εξ αυτών είναι το μεταπολιτευτικό ιστορικό πρίσμα, που αναδεικνύει τον σταθερό διπολισμό που επικρατεί στο πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας, αν και ενίοτε μεταμορφωμένο σε δικομματικές και πολυκομματικές βουλές, πάντοτε όμως χαρακτηριζόμενο από δυο μείζονες τάσεις εξουσίας, με διαφοροποιημένα ποιοτικά χαρακτηριστικά. Οι εκλογές της Κυριακής ανέδειξαν έναν ξεκάθαρο νικητή. Και αυτός ήταν ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας. Μετέτρεψε την Αριστερά στην Ελλάδα από μια ισχνή μειοψηφία σε κόμμα εξουσίας. Ο ίδιος προσωπικά. Με ιδιαίτερη στρατηγική και παρόλο το γεγονός ότι το κόμμα του και ο ίδιος έκαναν στροφή 180 μοιρών ως προς τη στάση τους απέναντι στα Μνημόνια της χώρας. Ο ΣΥΡΙΖΑ γεννήθηκε υπό τη σημερινή του πολιτική ταυτότητα το 2004, με βασικό κορμό τον Συνασπισμό της Αριστέρας.

Οι τελευταίες εκλογές ανέδειξαν ξανά το ζήτημα του διπολισμού. Αν και η πιο πολυκομματική Βουλή της μεταπολίτευσης, η Βουλή που αναδείχθηκε περιστρέφεται γύρω από τη σημαντική επικράτηση στο πολιτικό σκηνικό δυο κομμάτων: του παραδοσιακού κόμματος της κεντροδεξιάς και του υπό του Αλέξη Τσίπρα ΣΥΡΙΖΑ. Η Νέα Δημοκρατία παραμένει σταθερά ο ένας πόλος στο πολιτικό σκηνικό, με 9 πρωτιές στις 16 βουλευτικές εκλογές μετά το 1974, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ αναδεικνύεται ως ο έτερος πόλος με 2 πρωτιές στις 7 αναμετρήσεις από της ίδρυσής του. Το πάλαι ποτέ ΠΑΣΟΚ της εξουσίας, με 6 στις 16 πρωτιές, μεταμορφώνεται σε ένα μικρομεσαίο κόμμα.

Από το 1974 μέχρι και τον Μάιο του 2012, η εξουσία εναλλασσόταν μεταξύ Νέας Δημοκρατίας και ΠΑΣΟΚ, με τη Ν.Δ. να κερδίζει περισσότερες εκλογικές αναμετρήσεις από το ΠΑΣΟΚ. Στις εκλογές του Νοεμβρίου του 1974 η Ν.Δ. υπερίσχυσε έναντι όλων, καταλαμβάνοντας, μάλιστα, τις περισσότερες έδρες στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας, με το συντριπτικό ποσοστό του 55%, ενώ το ΠΑΣΟΚ κατέλαβε τότε την τρίτη θέση με ποσοστό 13,58%. Τρία χρόνια αργότερα, το ΠΑΣΟΚ αναδεικνύεται σε αξιωματική αντιπολίτευση με αυξημένα ποσοστά (25%), ενώ η Ν.Δ. κερδίζει τις εκλογές, αν και με λιγότερα από το 1974 ποσοστά (41,84%). Στις εκλογές εκείνες, για πρώτη φορά η Βουλή που σχηματίστηκε ήταν επτακομματική.

Στις εκλογές του Οκτωβρίου 1981, το ΠΑΣΟΚ αναδείχθηκε ως πρώτο κόμμα με ποσοστό 48,07%, ενώ η Ν.Δ. εξασφάλισε το 35,88% και ουσιαστικά έκτοτε καθιερώνεται το δίπολο Ν.Δ. - ΠΑΣΟΚ. Τον Ιούνιο του 1985 το ΠΑΣΟΚ νικά ξανά στις εκλογές, αν και η Ν.Δ. αύξησε τη δύναμή της κατά 5%, ενώ ως τρίτος πόλος καθιερώνεται η ευρύτερη αριστερά. Το ΠΑΣΟΚ και η Ν.Δ. βρίσκονταν στις δύο πρώτες θέσεις στις εκλογές που ακολούθησαν (Ιούνιος 1989 - Ν.Δ., Νοέμβριος 1989 - Ν.Δ., Απρίλιος 1990 - Ν.Δ., Οκτώβριος 1993 - ΠΑΣΟΚ, Σεπτέμβριος 1996 - ΠΑΣΟΚ, Απρίλιος 2000 - ΠΑΣΟΚ, Μάρτιος 2004 - Ν.Δ., Σεπτέμβριος 2007 - Ν.Δ., Οκτώβριος 2009 - ΠΑΣΟΚ). Τον Μάιο του 2012, μετά την πτώση του ΠΑΣΟΚ στο 13,18%, ο ΣΥΡΙΖΑ αναδεικνύεται σε αξιωματική αντιπολίτευση για πρώτη φορά στην ιστορία του με 16,78%, ενώ η Ν.Δ. κερδίζει τις εκλογές με 18,85%. Τον Ιούνιο του 2012, αν και η Ν.Δ. παραμένει πρώτο κόμμα με 29,66%, ο ΣΥΡΙΖΑ λαμβάνει το υψηλότατο 26,89%, ενώ το ΠΑΣΟΚ παραμένει στην τρίτη θέση με 12,28%.

Τον Ιανουάριο του 2015 ο ΣΥΡΙΖΑ για πρώτη φόρα καταλαμβάνει την πρώτη θέση με 36,34%, ενώ η Ν.Δ. λαμβάνει 27,81% και το ΠΑΣΟΚ καταρρακωμένο λαμβάνει την τελευταία θέση στη Βουλή με ποσοστό 4,68%. Οι εκλογές Σεπτεμβρίου 2015 καθιέρωσαν τον ΣΥΡΙΖΑ στην πρώτη θέση με ποσοστό 35,46%. Η Ν.Δ. αύξησε ελαφρώς τα ποσοστά της λαμβάνοντας 28,10%, ενώ αύξηση παρουσίασε και το ΠΑΣΟΚ με 6,28%. Πέραν της ανόδου της Χρυσής Αυγής που πρέπει να σημειωθεί, το πλέον αξιοσημείωτο γεγονός των εκλογών είναι η καθαρή νίκη του Αλέξη Τσίπρα και η καθιέρωσή του στον ένα εκ των δύο πόλων στο πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας, με το ΠΑΣΟΚ να χάνει την -για χρόνια- κορυφαία θέση του στις δυο πρώτες θέσεις. Ο διπολισμός μεταξύ Ν.Δ. - ΠΑΣΟΚ μετατρέπεται σήμερα σε δίπολο μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ - Ν.Δ., ενώ η αποχή παρουσιάζει τα υψηλότερά της ποσοστά από την εποχή της μεταπολίτευσης.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΤ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law Bristol, Ph.D in Law - International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντή Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.