Η οικονομική δράση του ανθρώπου ήταν ανέκαθεν μια δράση μέσα στη φύση και πάνω στη φύση. Τα τελευταία 200 χρόνια η ανθρώπινη τάξη επιβλήθηκε πάνω στη φύση και το περιβάλλον και οι οδυνηρές επιπτώσεις της αδιάκοπης εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων αποτελούν πλέον κοινή παγκόσμια συνείδηση. Η ποιότητα της ζωής όλων μας είναι σήμερα εμφανώς υποβαθμισμένη και οι προβλέψεις των ειδικών εμφανίζονται δυσοίωνες. Η έξοδος από την παρούσα κατάσταση απαιτεί γενικευμένη δράση, τόσο ατομική όσο και ομαδική, εθνική και παγκόσμια. Είναι αναγκαία η μελέτη, η επιλογή και η έγκαιρη εφαρμογή μέτρων για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος με τελικό στόχο την αειφόρο ανάπτυξη, που θα διατηρεί τους φυσικούς πόρους ακέραιους για τις επερχόμενες γενιές.

Η πρόκληση που θα αντιμετωπίσουν οι σύγχρονες πόλεις στα επόμενα χρόνια είναι να γίνουν βιώσιμες και να δημιουργήσουν τις υποδομές εκείνες που θα σέβονται το περιβάλλον και θα βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων. Οι πόλεις μας είναι θύλακες καινοτομίας, οδηγοί της οικονομίας και ο τόπος που προάγονται πλούτος και θέσεις εργασίας. Υπό αυτό το πρίσμα, οι βιώσιμες πόλεις θεωρούνται ως επίκεντρο για την εξάλειψη της φτώχιας, για ευκαιρίες απασχόλησης, για οικονομική ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς, για αξιοποίηση των φυσικών πόρων και για την προαγωγή της αειφόρου ανάπτυξης, που πρέπει να συνδεθεί και να συνυπάρξει με την τοπική κοινωνία.

Για τους πιο πάνω λόγους ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης (ΙSO) προχώρησε στη σύσταση της Διεθνούς Τεχνικής Επιτροπής Τυποποίησης ISO TC 268 «Sustainable development in communities-Βιώσιμη Ανάπτυξη κοινοτήτων», με σκοπό τη σύνταξη και εκπόνηση προτύπων και την ανάπτυξη των βέλτιστων πρακτικών με βάση τις εμπειρίες των διαφόρων εθνικών εκπροσώπων που λαμβάνουν μέρος στις εργασίες της επιτροπής.

Τα πρότυπα αποτελούν ένα κατευθυντήριο πλαίσιο προς τις κοινωνίες, ένα χρηστικό εργαλείο με πρότυπη οργανωμένη μεθοδολογία προσέγγισης που διευκολύνει την οργάνωση για εξεύρεση των βέλτιστων λύσεων με σκοπό τη βελτίωση και αναβάθμιση της ποιότητας. Έχει αποδειχτεί ότι τα κατάλληλα διαμορφωμένα πρότυπα μπορούν να βοηθήσουν την καινοτομία και την προώθηση της ανταγωνιστικότητας.

Η βιώσιμη ανάπτυξη είναι στρατηγική, η οποία περιλαμβάνει την περιβαλλοντική, οικονομική και κοινωνική βιωσιμότητα και έχει ως γενικό στόχο την κάλυψη των σημερινών αναγκών, χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τις δυνατότητες των επόμενων γενιών να ικανοποιήσουν τις δικές τους ανάγκες. Σε αυτό το πλαίσιο διαμορφώθηκε το πρότυπο ΙSO/DIS 37101 «Sustainable Development of communities - Management Systems - Requirements with guidance for resilience and smartness», του οποίου η δημοσίευση αναμένεται το 2016, με στόχο να βοηθήσει και να βελτιώσει τις κοινότητες σε θέματα όπως η ανάπτυξη ολοκληρωμένων προσεγγίσεων, η προώθηση κοινοτικών και περιβαλλοντικών αλλαγών, η βελτίωση της υγείας και ευημερίας των πολιτών, η ενθάρρυνση για αξιοποίηση των φυσικών πόρων και επίτευξη καλύτερης διακυβέρνησης κ.ά. Το συγκεκριμένο πρότυπο θέτει τις προδιαγραφές και τις οδηγίες για να βοηθήσει τις κοινότητες να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο, ώστε να πετύχουν τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Σε πρόσφατη αναφορά του Bernand Leservoisier, γραμματέα της Επιτροπής ISO TC 268, σημειώθηκε ότι «οι κοινότητες που θα εφαρμόσουν αυτό το πρότυπο θα εισπράξουν αμοιβαία οφέλη και μια μακροπρόθεσμη ολοκληρωμένη και με συνέπεια προσέγγιση». Το πρότυπο ενσωματώνει όλες τις απαιτήσεις, τις μεθόδους και τα εργαλεία που είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη, την εφαρμογή, τη διατήρηση και εκτίμηση διαδικασιών που θα βοηθήσουν στη συνεχή βελτίωση των κοινοτήτων.

Το πιο πάνω πρότυπο επικεντρώνεται στη βιώσιμη ανάπτυξη και οι στόχοι που θέτει επιτυγχάνονται κυρίως μέσω του ορθολογικού σχεδιασμού των κατασκευών, των προσφερόμενων υπηρεσιών και του στρατηγικού αστικού σχεδιασμού περιοχών.

Παράλληλα, μια άλλη επιτροπή που συνδέεται άμεσα με την προαναφερθείσα είναι η επιτροπή «ISO/TC 59 Sustainability in buildings and Civil Engineering works». Η βιώσιμη ανάπτυξη στις κοινότητες δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την ανάπτυξη βιώσιμων πρακτικών στον τομέα της Πολιτικής Μηχανικής. Οι υποδομές έχουν αναγνωριστεί σαν η κινητήριος δύναμη για την ανάπτυξη της οικονομίας και, παρά την οικονομική κρίση, οι επενδύσεις σε καίριες περιοχές έχουν συνεχιστεί. Η αναβάθμιση της οικονομίας και της ποιότητας ζωής έχει σαν συνεπακόλουθο την απαίτηση των πολιτών για βελτίωση των αστικών υποδομών, την προαγωγή της ποιότητας της ατμόσφαιράς, την παροχή πόσιμου νερού υψηλής ποιότητας και την αποτελεσματική διαχείριση των αστικών αποβλήτων.

Οι δυο αυτές επιτροπές χρησιμοποίησαν μια κοινή πρακτική για τη σύνταξη προτύπων, τα οποία όλες οι χώρες να μπορούν να εφαρμόσουν. Τα διεθνή πρότυπα θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο, αφού θέτουν τις προδιαγραφές για να αναπτυχθεί η βιώσιμη υποδομή, και να αναγνωριστούν και να εφαρμοστούν οι καλύτερες πρακτικές σε όλες τις χώρες. Σημειώνεται ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών αναφορικά με τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές πεποιθήσεις, το ενδιαφέρον όμως για εμπλοκή και συμμετοχή στη βιώσιμη ανάπτυξη είναι κοινό.

Σε πρόσφατο συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στις 8 Ιουνίου 2015 στη Ρίγα της Λετονίας, οι Ευρωπαϊκοί Οργανισμοί Τυποποίησης CEN και CENELEC δεσμεύτηκαν να στηρίξουν τις προσπάθειες για μετάβαση σε μια πιο καθαρή και «έξυπνη» οικονομία, προωθώντας την ανάπτυξη των καταλλήλων προτύπων παράλληλα με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις Βιομηχανικές Οργανώσεις και άλλους ενδιαφερόμενους. Η ανάπτυξη προτύπων που αφορούν στη μείωση των αποβλήτων, στην ενεργειακή απόδοση κτιρίων, στην κατασκευή και χρήση καθαρών και ενεργειακά αποδοτικών μέσων συγκοινωνίας και στη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας συμβάλλουν στη δημιουργία «Smart and Sustainable Cities and Communities» - γεγονός που τονίστηκε σε αναφορά του προέδρου της CENELEC στο πιο πάνω συνέδριο.

Σε εθνικό επίπεδο είναι κοινά παραδεκτό ότι το ενδιαφέρον για βιώσιμη ανάπτυξη αυξάνεται με γοργό ρυθμό και μια πιθανή αύξηση της αποδεκτικότητας των προτύπων θα βοηθήσει στην ανάπτυξη καλύτερης ποιότητας ζωής και ευημερίας των πολιτών. Η υποχρέωση όλων απέναντι στις μελλοντικές γενιές για την εξασφάλιση μια βιώσιμης προοπτικής για τη ζωή απλώνεται πέραν των νομοθετικών απαιτήσεων, οδηγιών και απαγορεύσεων στην περιοχή της ατομικής ευθύνης και αυτενέργειας καθενός από εμάς. Γι’ αυτόν τον λόγο η μόνη βιώσιμη ανάπτυξη είναι αυτή που σέβεται απόλυτα το περιβάλλον με έργα και όχι με λόγια, αυτή στην οποία περιβαλλοντικοί στόχοι τόσο σε πολιτική κλίμακα όσο και σε εταιρική έχουν ως γνώμονα το βραχυπρόθεσμο και το μακροπρόθεσμο συμφέρον του πλανήτη και της ανθρωπότητας.

Ο Κυπριακός Οργανισμός Τυποποίησης (CYS), ο οποίος είναι ο αρμόδιος φορέας για την υιοθέτηση και εφαρμογή των Ευρωπαϊκών και Διεθνών Προτύπων στην Κύπρο καθώς επίσης και για τη δημιουργία Εθνικών Προτύπων, παρακολουθεί στενά αυτό το θέμα και θα ενημερώνει όλους τους ενδιαφερομένους για τις οποιεσδήποτε εξελίξεις.

ΑΝΝΑ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ
Πολιτικός Μηχανικός,
Λειτουργός Τυποποίησης στον Κυπριακό Οργανισμό Τυποποίησης (CYS)