Η αδήριτη ανάγκη για την πρέπουσα ταφή των συγγενικών προσώπων προαναγγέλλεται μέσω της αρχαίας τραγωδίας «Αντιγόνη». Όπως διαμηνύει διαχρονικά ο τραγικός ποιητής Σοφοκλής, η Αντιγόνη εσκεμμένα παρακούει τις εντολές του Βασιλιά Κρέοντα, πραγματοποιώντας, στην τελική, τη δέουσα ταφή της σορού του αδελφού της Πολυνείκη. Συγκριτικά, μπορεί να ειπωθεί πως τα νεκρικά έθιμα, εν καιρώ Αρχαίας Ελλάδας, δεν μεταβλήθηκαν ουσιωδώς στη σύγχρονη εποχή, καθώς ο έκδηλος αποτροπιασμός, από την ανεύρεση νεκρού νεογνού σε κάλαθο αχρήστων του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, δεν περνά απαρατήρητος. Αντιθέτως, συγκλονίζει πάντοτε την κοινή γνώμη. Μέσω δημοσιογραφικών πηγών, το πρόσφατο περιστατικό αφορά νεογέννητο το οποίο γεννήθηκε πρόωρα και απεβίωσε δύο μέρες μετέπειτα στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, με την ακολουθία της νενομισμένης νεκροτομής επ' αυτού. Εν προκειμένω, κρίνεται απαραίτητο όπως διαφανεί το ενδεχόμενο παραβίασης των σχετικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά το πιο πάνω συμβάν.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) φαίνεται επαρκώς κατατοπιστική ως προς τη μεταχείριση νεκρών σωμάτων, εφόσον η συγκεκριμένες πράξεις κρίνονται ως άρρηκτα συνδεδεμένες με το δικαίωμα του σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, όπως αναγνωρίζεται από το Άρθρο 8 της Σύμβασης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣΔΑ). Εισαγωγικά, το ΕΔΑΔ αναφέρει, σε απόφαση του 2008, εναντίον της Τσεχίας, η οποία αφορούσε τη μεταχείριση σώματος θνησιγενούς νεογνού, πως η μεταχείριση του θανάτου κοντινού συγγενούς αποτελεί μια προσωπική και λεπτεπίλεπτη υπόθεση, όπου απαραιτήτως απαιτείται η εξάσκηση ενός ιδιαίτερα υψηλού βαθμού επιμέλειας και σύνεσης.

Περαιτέρω, μέσω απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, του έτους 2002, εναντίον της Γαλλίας, δηλώνεται ότι η, μετέπειτα της νεκροψίας, καθυστερημένη επιστροφή του σώματος του αποβιώσαντος δίχρονου παιδιού προς τους γονείς, παραβιάζει το Άρθρο 8 της Σύμβασης, σε σχέση με το δικαίωμα του σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής των αιτητών, καθότι η κράτηση του νεκρού σώματος ήταν χρονικά δυσανάλογη για τον νομίμως επιδιωκόμενο σκοπό της διερεύνησης των αιτιών θανάτου. Σε παράλληλο τόνο, το Δικαστήριο απεφάνθη το 2014, εναντίον της Τουρκίας, ότι η αποτυχία εκπλήρωσης των θρησκευτικών τελετουργιών της μητέρας επί του τάφου του νεκρού νεογνού της αποτελεί, επίσης, παραβίαση του άρθρου 8 επί του δικαιώματος του σεβασμού της οικογενειακής ζωής.

Επ’ ευκαιρία, η σχετικότερη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, ως προς το απεχθές συμβάν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, μπορεί να διαφανεί μέσω της πρόσφατης απόφασής του κατά της Κροατίας, το έτος 2015. Το κεντρικό ζήτημα της υπόθεσης ήταν κατά πόσο η μεταχείριση του νεκρού σώματος του νεκρού νεογνού ως «κλινικού αποβλήτου» αποτελούσε παραβίαση του άρθρου 8 της Σύμβασης. Στην προκειμένη περίπτωση, το Κρατικό Νοσοκομείο της Κροατίας εφάρμοζε την πρακτική κατά την οποία, όταν οι γονείς δεν επιθυμούν να λαμβάνουν ευθύνη για το σώμα του νεκρού νεογνού τους, τότε το Νοσοκομείο, δίχως απαραιτήτως να ενημερώνει τους γονείς για την κατάληξη του νεκρού σώματος, είναι εξουσιοδοτημένο να μεταχειρίζεται το νεκρό νεογνό ως «κλινικό απόβλητο», το οποίο θα διατίθεται για αποτέφρωση ή ταφή.

Οι γονείς-αιτητές ισχυρίστηκαν πως η προκειμένη μεταχείριση του παιδιού τους αποτελούσε απαράδεκτη ενέργεια, η οποία τους αποστερούσε από την αναγκαία πληροφόρηση για τον τόπο ταφής, εφόσον ο τελευταίος παρέμεινε άγνωστος προς αυτούς για ουσιώδες χρονικό διάστημα. Ενόψει του πιο πάνω αιτήματος, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο απεφάνθη πως υπήρξε παραβίαση του άρθρου 8 της Σύμβασης, σε σχέση με το δικαίωμα του σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής. Διασαφηνιστικά, το ΕΔΑΔ επισημαίνει ότι το γεγονός, κατά το οποίο οι γονείς δίδουν συγκατάθεση για τον χειρισμό της ταφής από το Νοσοκομείο, δεν αποκλείει το δικαίωμά τους από το να γνωρίζουν τον τόπο ταφής του παιδιού τους.

Συμπερασματικά, ενόψει της πιο πάνω νομολογίας, μπορεί να διαφανεί ότι η κατάληξη του νεκρού σώματος στον κάλαθο αχρήστων του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας αποτελεί απαράδεκτη μεταχείριση, καθώς επίσης αποστερητική του δικαιώματος των γονιών, να γνωρίζουν κατά επαρκή και κατανοητό τρόπο την κατάληξη του παιδιού τους, ενέργειες οι οποίες, όπως φαίνεται, παραβιάζουν κατάφωρα το Άρθρο 8 της ΕΣΔΑ, αλλά και κατ’ αντιστοιχίαν το Άρθρο 15 του Κυπριακού Συντάγματος, ως προς τον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής. Καταληκτικά, η κοινωνική αποθράσυνση, μέσω των περιστατικών στυγνής μεταχείρισης νεκρών νεογνών, οφείλει να εξαλειφθεί, καθώς καταδεικτικά συνθέτει την αποτροπιαστική εικόνα για το επίπεδο της κυπριακής κοινωνίας, εικόνα που αντιτίθεται στον ίδιο τον σεβασμό της ανθρώπινης ύπαρξης, αλλά και των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ
Ασκούμενος Δικηγόρος, Medical Law & Ethics LLM, University of Kent