Εάν η 8η τροποποίηση του Συντάγματος (κατ’ εφαρμογήν της αρχής του Δικαίου της Ανάγκης) και ο επακόλουθος Νόμος που καθίδρυσε το νέο Διοικητικό Δικαστήριο παραβιάζουν αρχές διάκρισης εξουσιών, ή εάν ο νέος Νόμος περιέχει αντισυνταγματικές και παράδοξες πρόνοιες, τα προβλήματα που θα προκύψουν θα αφορούν την όλη απονομή δικαιοσύνης, θα επιφέρουν φοβερές σε πρακτικό επίπεδο καθυστερήσεις και θα ταλαιπωρήσει διαδίκους αλλά και σταδιοδρομίες των όσων θα διοριστούν στις πέντε προβλεπόμενες θέσεις. Προφανώς η μεγαλύτερη συμφορά θα έχει σχέση με το όλο νομικό οικοδόμημα που διέσωσε το Κράτος και τη λειτουργία των Θεσμών του, με βάση το Δίκαιο της Ανάγκης, από το 1964, μετά την Τουρκανταρσία τότε, κατά της υπόστασης του Νόμιμου Κράτους.

Μετά από τα 44 συμπληρωμένα χρόνια Δικηγορίας με κύρια -αν όχι αποκλειστική- ενασχόληση στο διοικητικό δίκαιο, θεωρώ καθήκον μου να μην παραμείνω αδρανής, σιωπώντας, για τα προβλήματα που κατά τη δική μου αντίληψη προδιαγράφονται να επέλθουν με βεβαιότητα. Έθεσα το θέμα πριν και μετά την 8η τροποποίηση του Συντάγματος, δημόσια όπως και εκ καθήκοντος στον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο και στον Πρόεδρο της Βουλής. Επανέρχομαι, γιατί στις 15/9/2015 συμπληρώνεται η περίοδος υποβολής αιτήσεων για διορισμό του Προέδρου και των τεσσάρων Μελών του νέου Δικαστηρίου, προϋπόθεση που οδηγεί στην έναρξη της λειτουργίας του σύντομα.

Συνειδητά λοιπόν διατυπώνω, προς κάθε ενδιαφερόμενο, προς κάθε Αρχή, αλλά και προς κάθε πολίτη με δικαίωμα καταφυγής στη δικαιοσύνη, τη σαφή θέση ότι, παρά τη συνδρομή και των τριών εξουσιών του Κράτους στην αναζήτηση λύσης περί τον μεγάλο όγκο υποθέσεων, η νέα Νομοθεσία δεν επιτυγχάνει τούτο. Το γεγονός της 8ης τροποποίησης του Συντάγματος και του επακόλουθου νέου Νόμου αποτελεί έμμεση παραδοχή ότι, αντί Νόμου από το 1964 ως Δίκαιο της Ανάγκης, θα μπορούσε να υπάρξουν τόσες, όσες αναγκαίες, τροποποιήσεις του Συντάγματος!

Πρόσθετα, είναι ακατανόητο γιατί επιλέγηκε να επέλθει μόνο τροποποίηση στην υπό του Συντάγματος καθορισθείσα αποκλειστική αρμοδιότητα του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου του Άρθρου 146 και όχι και των άλλων συνταγματικών αυτού αρμοδιοτήτων. Μόνη εξήγηση, ο όγκος υποθέσεων στον τομέα αυτόν της απονομής της δικαιοσύνης. Λόγος που δεν έπρεπε να αγνοηθούν οι ρυθμίσεις για ένα μόνο Ανώτατο Δικαστήριο από το 1964, ως Δίκαιο της Ανάγκης.

Πρόσθετα, γιατί η Νομοθετική Εξουσία καθόρισε με τον νέο Νόμο, έξω και αντίθετα στο Άρθρο 146 του Συντάγματος (ακόμη και ως τροποποιήθηκε) ότι το Ανώτατο Δικαστήριο (του Δικαίου της Ανάγκης) θα έχει μόνο αρμοδιότητα ως Εφετείο και μάλιστα μόνο επί «νομικών» ζητημάτων; Η αρχή της διάκρισης των εξουσιών δεν επιτρέπει να επιβάλει Νόμος, στην τρίτη και ανεξάρτητη δικαστική εξουσία, τέτοιον περιορισμό, έξω από ότι το Σύνταγμα προβλέπει. Πρόσθετα στο διοικητικό δίκαιο και τις γενικές αρχές, τι θα θεωρηθεί ως λόγος έφεσης που θα αφορά «νομικό» μόνο ζήτημα;

Παράλληλα, είναι κατά τον νέο Νόμο δυνατή η «διαπλαστική» εξουσία ως αρμοδιότητα του νέου Δικαστηρίου (δηλαδή να τροποποιεί την υπό κρίση διοικητική απόφαση επί (α) φορολογικών ζητημάτων και (β) θεμάτων διεθνούς διαδικασίας). Άρα απέκτησε όχι μόνο ακυρωτική εξουσία ως συγκεκριμένα είχε κατά το Σύνταγμα το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο. Όμως προβλέφθηκε ότι, η «τροποποιηθείσα» διοικητική απόφαση από το (νέο) πρωτόδικο δικαστήριο θα δεσμεύει, εάν δεν γίνει κατ’ αυτής Έφεση, «παν δικαστήριον, όργανο ή αρχήν..», ως το Άρθρο 146 του Συντάγματος συνεχίζει να προβλέπει. Άρα, δεσμεύει και το ίδιο το Ανώτατο Δικαστήριο!

Δεν θα απαριθμήσω άλλες παρατηρήσεις κενών ή στρεβλώσεων, γιατί πρέπει να αναφερθώ στην εξαιρετικής σημασίας πολιτική διάσταση του ζητήματος. Όταν ακούγονται συστηματικά φωνές για «αλαζονεία» από 1964 της «ελληνοκυπριακής διοίκησης», για εκμετάλλευση δήθεν έκτοτε της Κρατικής μας υπόστασης «κατ’ αποκλεισμόν των Τουρκοκυπρίων», και όταν η Τουρκία και οι Τουρκοκύπριοι μιλούν για «εκλιπούσα», δήθεν, Κυπριακή Δημοκρατία, δεν αναζητείς λύσεις και δεν επιφέρεις μάλιστα συνταγματικές αλλαγές που συντελούν σε πρόσθετη αποδόμηση της κρατικής μας οντότητας.

Αντίθετα, οφείλεις καταρρίψεις τα περί «εκλιπούσας» Κυπριακής Δημοκρατίας και περί ελληνοκυπριακής διοίκησης, με τη σαφή τοποθέτηση ότι το 1963-64 η στάση των Τουρκοκυπρίων, μεθοδευμένη από την Τουρκία κατά την πάγια σε βάρος της Κύπρου πολιτικής της, δεν κατάφερε να επιτύχει τη διάλυση/κατάρρευση τότε της Κυπριακής Δημοκρατίας, γιατί τη διέσωσε, πέραν από τη γενικότερη αντίσταση του Κράτους, και η επίκληση/εφαρμογή του Δικαίου της Ανάγκης.

Θυμίζω δε, ότι η πρώτη δικαστική απόφαση, περί τη δυνατότητα εφαρμογής του Δικαίου της Ανάγκης, αφορούσε στην ίδια την απονομή της δικαιοσύνης. Η εισβολή, κατοχή και ο εποικισμός, ως παραβίαση του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου, αποτελεί την κορύφωση της σταθερής και συνεχιζόμενης επιδίωξης της Τουρκίας για «εξαφάνιση» της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ας παύσουμε ως γενιά του 2015, αντίθετα με τη θεώρηση της γενιάς του 1964, για το Δίκαιο της Ανάγκης να προσθέτουμε, πέραν από τα πολιτικά διαχρονικά σφάλματα και τις υποχωρήσεις σε επίπεδο διαπραγματεύσεων, σ’ αυτήν την επιθυμία της Τουρκίας με τέτοια νομικά ολισθήματα, σε επίπεδο Συντάγματος και διάκρισης των εξουσιών.

ΑΝΔΡΕΑΣ Σ. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ
Δικηγόρος