Παραποίησα λίγο τον τίτλο του πρώτου μου βιβλίου «Ποιητική Πράξη και Πολιτική Σύμπραξη», προκειμένου να επιτύχω την προσήκουσα για το παρόν άρθρο επικεφαλίδα, εμπνεόμενη από την αναφορά του «ενός εκ των δύο ηγετών της Κύπρου μας», Μουσταφά Ακιντζί, στο ποίημα του Κωνσταντίνου Καβάφη «Ιθάκη».

Δεν είναι η πρώτη φορά που παρεισφρέει η ποίηση στις βαθύτερες συνιστώσες της πολιτικής και δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις άριστων πολιτικών που υπήρξαν φρικτοί ποιητές, καθώς και καλών ποιητών που υπήρξαν άθλιοι πολιτικοί. Και παρόλο που η «Ιθάκη» είναι ένα ποίημα που ανήκει στην ανθρωπότητα, με συγκίνησε η αναφορά σε αυτό από τον Μουσταφά Ακιντζί. Εντούτοις, σε καμιά περίπτωση δεν συνάδει το ποίημα και οι βαθύτερες έννοιές του με αυτό που πιθανόν επεχείρησε να εκφράσει «ο ένας εκ των δύο ηγετών της Κύπρου μας». Ουδείς ψόγος.

Αντιλαμβάνομαι ότι ο Ακιντζί, μη γνωρίζοντας επακριβώς το ποίημα, θέλησε να πει πως, παρά τις δυσκολίες, θα φθάσουμε κάποια στιγμή στην Ιθάκη, θα έλθει το νόστιμον ήμαρ του γυρισμού. Φυσικά και δεν απαιτεί κανείς από τον Ακιντζί να κάνει πλήρη ανάλυση του ποιήματος.

Η δική μου ανάλυση δεν αφορά τις Καβαφικές γνώσεις «του ενός εκ των δύο ηγετών της Κύπρου μας», αλλά όσους ενθουσιωδώς έσπευσαν να προσδώσουν πολιτική χροιά απροσμέτρητου ύψους σε μια φράση που λογοτεχνικά θα μπορούσε να χαρακτηριστεί απονενοημένο διάβημα στον χώρο της ποιητικής.

Λοιπόν, όπως αρμενίζουν «οι δύο ηγέτες της Κύπρου μας», τους Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες και τον άγριο Ποσειδώνα που κουβαλούν μες στην ψυχή τους, τους περιτυλίγουν μέσα στο γυαλιστερό χαρτί του ευρωπαϊκού κεκτημένου και τους κρύβουν. Όπως κρύβουν και τη φρικτή πραγματικότητα της εισβολής. Το μακρύ ταξείδι που εύχεται ο ποιητής, το περιορίζουν μέχρι τον επόμενο Απρίλιο, πριν από τις βουλευτικές εκλογές στην Κύπρο.

Τη Σκύλλα και τη Χάρυβδη της τουρκικής κατοχής, παρ' όλο που εμείς τις κουβαλάμε μες στη σακατεμένη μας ψυχή, τις βάζουν στην άκρη και απολαμβάνουν επισκέψεις σε λιμένας πρωτοειδωμένους, σε πόλεις αιγυπτιακές, σε εμπορεία Φοινικικά, με καλές πραμάτειες, σεντέφια, κοράλλια, κεχριμπάρια κ' έβενους και ηδονικά μυρωδικά κάθε λογής.

Όλα τούτα θα τα βρούμε, λένε, και στην Ιθάκη. Στο Ελντοράντο της χλιδής και της ευμάρειας.

Βεβαίως ο ποιητής λέγει «μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη».

Σίγουρα δεν θα μας δώκει πλούτη η Ιθάκη. Και τους Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες, τον θυμωμένο Ποσειδώνα, τη Χάρυβδη, τη Σκύλλα και την άγρια πραγματικότητα των μνηστήρων της εξουσίας σε μια κακή και άδικη λύση θα τα βρούμε όλα, μετά από ένα βιαστικό ταξείδι στην Ιθάκη, με χαλασμένο μπούσουλα και ρήγμα στην ίσαλο και με ρότα έξω από τις αρχές και τις αξίες της Ε.Ε. και έξω από τον χάρτη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ας είναι. Οι ζηλωτές της όποιας λύσης και θαυμαστές των «δύο ηγετών της Κύπρου μας» (έτσι ακριβώς, δεν υπάρχει Κυπριακή Δημοκρατία, ούτε Πρόεδρος αυτής), ακούνε αποσπασματικά τα όσα λέγει ο Μουσταφά Ακιντζί. Σε κωδικοποίηση, όμως, των θέσεων «του ενός εκ των δύο ηγετών της Κύπρου μας», που δημοσιεύθηκε στη «Ραντικάλ», της Κωνσταντινούπολης, και που προκύπτει από τις θέσεις που κατά καιρούς διατυπώνει με επίσημες δηλώσεις ο Ακιντζί, φαίνεται πως η στάση της τουρκικής πλευράς δεν έχει αλλάξει ούτε κατά ένα ιώτα. Και φυσικά δεν είναι αλλαγή o «σεβασμός» του αναπαλλοτρίωτου δικαιώματος του ιδιοκτήτη στην περιουσία του, που εξισώνεται με εκείνο του χρήστη, του σφετεριστή.

Θα ήθελα να τελειώσω με ένα άλλο ποίημα του Καβάφη, παρ' όλο που είναι μεγάλη η πρόκληση να αναφερθώ περισσότερο σε ένα από τα πολλά κείμενα του Ναζίμ Χικμέτ υπέρ του Αγώνα των Κυπρίων για την Ελευθερία και την Αυτοδιάθεση.

Το ποίημα είναι το «Che fece… il gran rifiuto»

Το αντιγράφω για σας.

Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα
Που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Όχι
Να πούνε. Φανερώνεται αμέσως όποιος το 'χει
Έτοιμο μέσα του το Ναι, και λέγοντας το πέρα
Πηγαίνει την τιμή του και την πεπεποίθησίν του.
Ο αρνηθείς δεν μετανοιώνει. Αν ρωτούνταν πάλι
Όχι θα ξαναέλεγε. Κι όμως τον καταβάλλει
Εκείνο τ' όχι -το σωστό- εις όλην την ζωή του.

Κάποιοι από εμάς τους απροσάρμοστους ζούμε την κόλαση του Δάντη, και όπως και ο ποιητής δεν ξέρουμε αυτήν τη στιγμή αν θα πούμε «ναι», όσο οδυνηρό και να 'ναι. Όχι βεβαίως από δειλία (per vilta).
Αγωνιζόμαστε για ένα όσο το δυνατόν λιγότερο επώδυνο «ναι». Αλλά δεν θα διστάσουμε να πούμε «ΟΧΙ», έστω και αν αυτό το όχι μάς καταβάλλει. Και είμαστε έτοιμοι να συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε την περιφρόνηση και τις ύβρεις όσων είναι τόσο σίγουροι για το «μεγάλο ναι».

ΔΡ ΕΛΕΝΗ ΘΕΟΧΑΡΟΥΣ
Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου