Δυο χρόνια με περνούσε, είπε ο θείος ο Νίκος, γέννημα του 1931, μα η σοβαρότητα της μορφής του και η λεβεντιά του, που την τόνιζε η στολή του εύελπη, με τα διακριτικά του και το ασημένιο ξίφος στο πλευρό του, τον έκαναν να φαντάζει μεγαλύτερος σε ηλικία και ήταν ένα σεβαστό από μικρούς και μεγάλους πρόσωπο στην Άσσια. Ο γιος του μαστρου-Φώτη, ο Χρήστος, ξεχώριζε στο χωριό. Τον κοιτάζαμε με θαυμασμό, όχι μόνο γιατί αποφοίτησε από το Παγκύπριο Γυμνάσιο με διάκριση, ούτε για το Σολώνειο βραβείο που πήρε στα Μαθηματικά, μα γιατί αυτός φοίτησε στη Σχολή Ευελπίδων και τιμημένος αξιωματικός μπορούσε να υπηρετεί την πατρίδα μας, την Κύπρο.

Στα επόμενα χρόνια η πορεία του στον κυπριακό στρατό ξεπέρασε τις προσδοκίες όλων μας. Παρά τη διάβρωση της Εθνικής μας Φρουράς από τη Χούντα των Αθηνών, ο ταγματάρχης κι έπειτα αντισυνταγματάρχης Χρήστος Φώτη παρέμεινε πιστός στα ιδεώδη που τάχθηκε να υπηρετήσει και δεν είχε καμιά ανάμιξη στο πραξικόπημα εναντίον του Προέδρου της Κύπρου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, στις 15 Ιουλίου του 1974. Στις 20 Ιουλίου, όταν οι Τούρκοι, με αφορμή το πραξικόπημα, εισέβαλαν στην Κύπρο, ως επικεφαλής του τάγματός του κλήθηκε να αποτρέψει τη μετατροπή του θύλακα της Λεύκας σε προγεφύρωμα των εισβολέων. Μπαίνοντας στα Καζιβερά η οργανωμένη αντίσταση που αντιμετώπισαν έκανε τους στρατιώτες του να δειλιάσουν, και αυτός, χωρίς διόλου να διστάσει, μπήκε μπροστά.

Οι στρατιώτες του αναθάρρησαν και ακολούθησαν, διεκπεραίωσαν το έργο που τους ανατέθηκε, ανάγκασαν τους Τούρκους να παραδοθούν. Όμως ο επικεφαλής τους, ο αντισυνταγματάρχης Χρήστος Φώτη, πλήρωσε την τόλμη και τη γενναιότητά του με τη ζωή του. Το κύκνειο άσμα του δεν ήταν η μόνη ηρωική στιγμή στη θητεία του στον στρατό της Κύπρου. Οι στρατιώτες του το βεβαιώνουν χωρίς καμιά επιφύλαξη. Ο αντισυνταγματάρχης Χρήστος Φώτη, ο χωριανός μας, είναι ένας από τους υψηλότερα ιστάμενους ηρωικώς πεσόντες της Εθνικής Φρουράς κατά την αντίσταση στην εισβολή των Τούρκων το καλοκαίρι του 1974.

Δεν ήταν όμως ο μόνος πεσών από το χωριό μας. Έξι ακόμα παλικάρια της Άσσιας τίμησαν τη στολή του Κύπριου στρατιώτη: Ο έφεδρος λοχίας Γιακουμή Αριστοκλής του Αντωνίου, που έπεσε στις 14 Αυγούστου, στην περιοχή Αγίου Παύλου, στη Λευκωσία. Ο έφεδρος στρατιώτης Ππασής Απόστολος του Γιακουμή, που έπεσε στις 15 Αυγούστου, στην περιοχή Λευκωσίας. Ο στρατιώτης Κυριάκου Σάββας του Αλέξανδρου, που έπεσε στις 20 Ιουλίου, στον Κοντεμένο. Η Ασσιώτισσα μάνα του πήγε στον τόπο της θυσίας του και με τα ίδια της τα χέρια ξέθαψε το νεκρό κορμί του και το ’φερε στην Άσσια, όπου κηδεύτηκε και τάφηκε.

Ο στρατιώτης Φράγκου Φραγκόπουλος του Κώστα που υπέκυψε στις 30 Ιουλίου στο Νοσοκομείο Αμμοχώστου. Στο προσκέφαλό του η Ασσιώτισσα μάνα του τον έβλεπε με χαρά να αναρρώνει κι όμως ξαφνικά έσβησε. Ο υποσμηνίας Βοσκού Αντώνης του Γεώργιου, που κατέστη αγνοούμενος στις 14 Αυγούστου μετά από τις επιχειρήσεις εναντίον των Τούρκων στην περιοχή του αεροδρομίου της Τύμπου. Αγνοούμενος κατέστη και ο Φιλίππου Πέτρος του Φίλιππου, στις 22 Ιουλίου, κατά τις επιχειρήσεις εναντίον των Τούρκων στην περιοχή της Κερύνειας.

Όπως κάθε χρόνο και φέτος στις 28 Αυγούστου 2015, στην εκκλησία Αποστόλου Ανδρέα, στο Πλατύ Αγλαντζιάς, όπου φιλοξενείται η χρυσοποίκιλτη εικόνα του Τιμίου Προδρόμου της ομώνυμης εκκλησίας της Πάνω Ενορίας της Άσσιας, κατά τη διάρκεια του Εσπερινού του πολιούχου Αγίου μας, και χοροστατούντος του Χωρεπισκόπου Μεσαορίας Γρηγόριου, ο Πολιτιστικός Σύνδεσμος «Η Άσσια» διοργανώνει το μνημόσυνο των πεσόντων, εκτελεσθέντων και τεθνεώτων Ασσιωτών, καθώς και δέηση για τη διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων μας.

Στη συνέχεια, ακολουθεί, στη νότια αυλή της εκκλησίας, αντικατοχική εκδήλωση με τίτλο: Μνήμη Άσσιας, πεσόντων και αγνοουμένων τιμή, στην οποία θα τιμηθούν οι συγγενείς των ηρωικώς πεσόντων. Κύρια ομιλήτρια θα είναι η σύζυγος του αείμνηστου υποστράτηγου Χρήστου Φώτη, Κική Φώτη, που έρχεται γι' αυτόν τον σκοπό από την Ελλάδα. Την εκδήλωση θα τιμήσει με την παρουσία του ο Υπουργός Άμυνας Χριστόφορος Φωκαΐδης και σ' αυτήν θα συμμετάσχει η Φιλαρμονική της Εθνικής Φρουράς και όλα τα σωματεία της Άσσιας.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑ ΚΟΥΠΠΑ ΠΑΤΤΙΧΗ
Αντιπρόεδρος του Πολιτιστικού Συνδέσμου «Η Άσσια»