Περιήλθε -ετεροχρονισμένη, πάντως- πρόσφατα στα χέρια μου η λαμπρή έκδοση από τον αθηναϊκό εκδοτικό οίκο «Μεταίχμιο» του Λώρενς Ντάρελ, «Τα ελληνικά νησιά». Ο συγγραφέας που, αν δεν κάνω λάθος, διετέλεσε στα ύστατα χρόνια της αποικιοκρατίας (στις απαρχές του αγώνα της ΕΟΚΑ) Διευθυντής του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών, έχει ταυτοποιήσει την Ελλάδα ως τη δεύτερη πατρίδα του κι οργώνοντας τα νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου μάς ξεδιπλώνει ένα απίστευτο μαγευτικό κείμενο, ένα θεσπέσιο φασματοσκόπιο (spectrum), παρουσιάζοντας σ' ένα εξαίρετο σύμπλοκο τις αφηγήσεις του, που εδράζονται στην ελληνική ιστορία, την ελληνική αρχαιολογία, την ευρωπαϊκή και την πανελλήνια πολιτιστική παράδοση, την ελληνική μυθολογία, καθώς και τα γλαφυρότατα προσωπικά του βιώματα από τις περιηγήσεις του στα νησιά του ελληνικού αρχιπελάγους.

Τελειώνοντας το βιβλίο, δεν μπορούσα να μην υπογραμμίσω κι εγώ με τη σειρά μου την αυτοεξομολόγηση του Ντάρελ σ' ένα κατ' εξοχήν ειλικρινές απόσπασμα του έργου του:
«Άραγε μέχρι ποιο σημείο είμαστε θύματα της ιστορίας και της μόδας; Στο κάτω-κάτω υπάρχουν νησιά εξίσου όμορφα με τα ελληνικά κοντά στις ακτές της Γιουγκοσλαβίας, στη Σκοτία αλλά και στην Καραϊβική. Μήπως απλώς μας παρασύρει μια εύκολη ποιητική τρυφηλότητα; Το ερώτημα δεν θα μείνει μετέωρο για πολύ και η απάντηση είναι ένα σχεδόν βέβαιο "Όχι". Υπάρχει ένα ιδιαίτερο είδος παρουσίας εδώ, σ' αυτήν τη χώρα, σ' αυτό το φως».

Επάλαισα αρχικά να τιτλοφορήσω το παρόν κείμενο με φράσεις π.χ. όπως «Ο απύθμενος φιλελληνισμός του Ντάρελ» ή «Ο άκρατος φιλελληνισμός του Ντάρελ», μα τελικά κατέληξα στην υπό αναφοράν προμετωπίδα.
Και μια αυτοεξομολόγηση: Στις πρώτες εβδομάδες που ο Ντ. ανελάμβανε καθήκοντα Δ/τη του Γ.Τ.Π, ο γράφων, πολιτικός κρατούμενος με αρ. D.P. 81, στο Φρούριο της Κερύνειας, κατήγγελλε τις πραγματικά άθλιες συνθήκες διαβίωσής μας στους σκοτεινούς κι άραχλους πύργους του βενετσιάνικου κάστρου, παρομοιάζοντές τις με τον αφάνταστης εγκληματικής προϊστορίας βενετσιάνικο πύργο του Κοντίνι. Έδωσε ο γράφων κείμενό του στον συγκρατούμενό του Μιχαλάκη Ρωσσίδη κι αυτός το ενεχείρισε μυστικά στην αγωνίστρια αδελφήν του, Αρίστη Ρωσσίδου.

Κι όταν το E.I.P. μετέδειξε την επιστολή, ο Ντάρελ μ' επίσημη ανακοίνωσή του χαρακτήριζε τον αποστολέα της «διαπρεπή μυθιστοριογράφο». Μα ο γράφων επανήλθε με δριμύτερο κείμενό του, που κατήγγελλε νέες απαράδεκτες συνθήκες διαβίωσης των ανταρτών κρατουμένων κι αποσκοράκιζε τον Ντάρελ και τον διαθρυλούμενο φιλελληνισμό του. Όμως, τώρα, δημόσια, πανηγυρικά ανθομολογώ τα απίστευτης εμβέλειας φιλελληνικά αισθήματα από τα οποία εμφορείται ο διαπρεπέστατος Βρετανός συγγραφέας….

ΠΕΤΡΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ