Ο φίλτατος ερευνητής, πρώην Διευθυντής του Τμήματος Αρχαιοτήτων Κύπρου, Δρ Δήμος Χρήστου μού πρόσφερε πριν από λίγες μέρες τη συγκλονιστική, ομολογουμένως, δίτομη, σκληρόδετη, έγχρωμη σε πλείστες της σελίδες, έκδοσή του από 800 περίπου σελίδες (για την ακρίβεια: 772 σελίδες, 356 ο πρώτος τόμος και 426 ο δεύτερος), που καλύπτει τον πολύμοχθο πνευματικό του άθλο, να καταγράψει στις πιο πάνω σελίδες -δεκάδες από τις οποίες είναι πανέγχρωμες- τα επιστημονικά του πορίσματα από την πολύχρονη, την εικοσιτριάχρονη (1975-1998), πολύμοχθη ανασκαφική του έρευνα στο αρχαίο Κούριο.
Το Κούριο, που σύμφωνα με τα Γεωγραφικά του Στράβωνα, ιδρύθηκε από Μυκηναίους, Αργείους εποίκους και βρίσκεται κάπου δώδεκα χιλιόμετρα δυτικά της Λεμεσού, υπήρξε πρωτεύουσα ενός από τα σημαντικότερα αρχαία κυπριακά βασίλεια και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ιστορία της Κύπρου, από την πρωταυγή της ιστορικής του παρουσίας, μέχρι τα μέσα του 7ου μ.Χ. αι., που καταστράφηκε από αραβικές επιδρομές και οριστικά εγκαταλείφθηκε.
Η πιο παλιά ιστορική μαρτυρία που αναφέρεται στο Κούριο και που το κατατάσσει ανάμεσα στις επτά σημαντικότερες πόλεις της Κύπρου, είναι η αιγυπτιακή επιγραφή από το Μεδινέτ Αβού, του 12ου π.Χ. αιώνα, που αναφέρει την πόλη με την ονομασία Kir.
Αρχαιολογικές ανασκαφές διενεργήθηκαν στην εδαφική περιοχή της Επισκοπής από την αρχαιολογική αποστολή του αμερικανικού πανεπιστημίου Μισσούρι (στην τοποθεσία Φανερωμένη), όπου εντοπίστηκαν τα αρχαιότερα οικιστικά δείγματα (στην περιοχή της Επισκοπής), για να τις ακολουθήσουν στη συνέχεια κι άλλες, από αρχαιολογικές αποστολές αμερικανικών πανεπιστημίων. Ανασκαφές διενεργήθηκαν, εξάλλου, στα δυτικά περίχωρα της Παμπούλας, που πιθανότατα η πόλη του Κουρίου εκεί μετατοπίσθηκε, καθώς και στην περιοχή Καλορίζικη, ενώ ακολούθησαν επανειλημμένες συλήσεις από τυμβωρύχους, με κυριότερο τον πασίγνωστο συλητή L. Palma di Cesnola!
Μετά τον Cesnola ακολούθησε μια πλειάδα ερευνητών (Hake, Williamson, Chard, M. Ohnefalsh - Richter, Brown κ.ά.) για να τις διαδεχθεί μια σειρά ανασκαφών από αρχαιολογικές αποστολές πανεπιστημίων, με τις σχετικά πρόσφατες να διευθύνονται από τον τότε αρχαιολογικό λειτουργό - μετέπειτα Διευθυντή του Τμήματος Αρχαιοτήτων Κύπρου, Μιχαήλ Λουλλουπή.
Οι τελευταίες ανασκαφές του Τμήματος Αρχαιοτήτων Κύπρου άρχισαν το 1975 (ένα χρόνο μόλις μετά την τουρκική εισβολή) και συνεχίστηκαν μέχρι το 1979 κάτω από την εποπτεία και ευθύνη του Δρος Δήμου Χρήστου, και ακολούθως Δ/ντή του Τμήματος Αρχαιοτήτων Κύπρου, στον χώρο της Ακρόπολης του Κουρίου.
Η έκδοση, που πραγματοποιήθηκε από το Τμήμα Αρχαιοτήτων της Κύπρου, διαλαμβάνει, εκτός από τον Πρόλογο και την κατατοπιστικότατη, πολυσέλιδη εισαγωγή, τα κεφάλαια: ανασκαφή στην Ακρόπολη του Κουρίου (με τα κυπρομεσαιωνικά και ελληνιστικά ευρήματα), στις σσ. 13-77, με την παράθεση πλουσιότατου φωτογραφικού υλικού, το κεφάλαιο με τα ευρήματα της ρωμαϊκής περιόδου (σσ. 78-155), ευρήματα της παλαιοχριστιανικής περιόδου, 330-650 μ.Χ. (σσ. 153-163), βυζαντινά - μεσαιωνικά ευρήματα (650-1570 μ.Χ.) και ένα γενικό κατάλογο των κινητών ευρημάτων (σσ. 165-353), με καταγραφές/ περιγραφές 841 αντικειμένων (αγγείων, λύχνων, θραυσμάτων αγγείων, ειδωλίων), διάφορων άλλων κεραμικών αντικειμένων, αντικειμένων γλυπτικών, λίθινων ευρημάτων, διάφορων μικρογλυπτικών ευρημάτων/ αντικειμένων, ψηφιδωτών και μαρμαροθετημάτων, αρχιτεκτονικών μελών, οστράκων και οστών, αντικειμένων με επιγραφικές αποτιμήσεις, αντικειμένων μεταλλοτεχνίας κ.ά.
Στον δεύτερο τόμο καταχωρίζεται ένας πλουσιότατος κατάλογος ανακαλυφθέντων νομισμάτων. Συνολικά δημοσιεύονται 855 νομίσματα με τις φωτογραφίες κάθε ενός ξεχωριστά νομίσματος (στην εμπρόσθια και οπίσθια όψη τους), για να επακολουθήσει ένας ευρύτατος σχολιασμός και παρατηρήσεις για τα κινητά ευρήματα. Το βιβλίο εμπλουτίζεται με μιαν αναλυτικότατη, δεκασέλιδη, ελληνική και (πρωτίστως) ξένη βιβλιογραφία, καθώς και με μια δωδεκάδα έργων αρχαίων Ελλήνων και Λατίνων συγγραφέων.
Συμπερασματικά θα πρέπει να επισημανθεί -πέραν της εικοσιτριάχρονης μεθοδικής και ακαταπόνητης ανασκαφικής δραστηριότητας του σ.- ότι ο γράφων τον θυμάται να βρίσκεται επικεφαλής συνεργείων στο Κούριο, όταν με ένα αριθμό φοιτητών και φοιτητριών του κλάδου Ιστορίας του Frederick Institute of Technology Λεμεσού πραγματοποιήσαμε μιαν ολοήμερη εκπαιδευτική επίσκεψη στο Κούριο. Θυμάται, ακόμα, την ανακάλυψη από τους φοιτητές/ τριες του FIT και τον γράφοντα μιας σημαντικότατης επιγραφής στον αρχαιολογικό χώρο της Ακρόπολης του Κουρίου -σχετική ανακοίνωση με συναφή φωτογραφία δημοσιεύτηκε στον ημερήσιο Τύπο- και που σήμερα βρίσκεται στο αρχαιολογικό Μουσείο της Επισκοπής. Στην ίδια επίσκεψη ο Δ. Χρίστου μίλησε εκτεταμένα και αναλυτικά για το επιτελούμενο στον χώρο ευρύτερο ανασκαφικό του έργο.
Να τιμηθεί θα πρέπει από την ακαδημία Αθηνών ή και άλλους αρμόδιους φορείς η λαμπρή αυτή προσπάθεια του φίλτατου Δήμου. Του ευχόμαστε να συνεχίσει, για να μας χαρίσει -Θεού παραχωρούντος- και μιαν άλλη έρευνα στον χώρο της, ατυχώς, κατεχόμενης σήμερα γενέτειράς του, τους Σόλους, με τη λαμπρή ιστορική της διαδρομή στην κατεχόμενη γη μας…
