Τίποτε δεν μας εγγυάται ότι ο οργανισμός που πάμε να θεραπεύσουμε δεν θα παρουσιάσει άλλες παρενέργειες ή δεν θα χρειαστεί μιαν άλλη σειρά φαρμάκων για να μπορέσει να αναρρώσει πλήρως

Κλιμάκιο της Τρόικας βρέθηκε και πάλι πρόσφατα στην Κύπρο για αξιολόγηση της προόδου εφαρμογής του Μνημονίου. Δεν θα ασχοληθώ ξανά με το κατά πόσον η μνημονιακή θεραπεία των οικονομικών προβλημάτων που ακολουθήθηκε ήταν η πιο ενδεδειγμένη. Είχα από την αρχή τονίσει ότι η σωστή συνταγή έπρεπε παράλληλα να εμπεριέχει και την ανάπτυξη. «Με Μνημόνιο ή χωρίς Μνημόνιο η ανάπτυξη είναι η λύση», ήταν η θέση μου.

Δεν δέχτηκα ποτέ τη θέση των δανειστών: Διορθώστε όλα τα κακώς έχοντα με τα Κυβερνητικά ταμεία και τις Τράπεζες κι η ανάπτυξη θα 'ρθει από μόνη της, περίπου αυτόματα. Η μόνη παρήγορη πτυχή της Μνημονιακής συνταγής ήταν η περίληψη της επενέργειας κάποιων διαρθρωτικών αλλαγών, που έπρεπε να είχαμε κάμει εδώ και αρκετές δεκαετίες. Από το 1968 το Τμήμα Προσωπικού του Υπουργείου Οικονομικών είχε έτοιμο σχέδιο αναδιάρθρωσης της Δημόσιας Υπηρεσίας για να την κάνει πιο παραγωγική κι αποτελεσματική, ενώ από το 1972 το Γραφείο Προγραμματισμού, κατόπιν ειδικής μελέτης, ζήτησε από το Υπουργείο Υγείας να προχωρήσει με την εισαγωγή του Γενικού Σχεδίου Υγείας, για να αναφέρω δυο παραδείγματα, που στηρίζει το Μνημόνιο.

Αλλά είναι τώρα η ώρα να ασχολείται η Τρόικα κι η Κυβέρνηση μόνο με την επίλυση αυτών των μακροπρόθεσμων αδυναμιών; Χωρίς να υποβαθμίζω καθόλου τη σημασία της σωστής επιλογής των δημοσίων υπαλλήλων, της αξιοκρατικής προαγωγής τους και της εναλλαξιμότητάς τους όταν υπάρχουν ανάγκες αλλού, νομίζω ότι αυτά θα μπορούσαν να γίνουν αργότερα. Δυστυχώς η έμφαση των Τροϊκανών είναι ακόμη στη λιτότητα κι όχι στην αύξηση της παραγωγής.

Ξεχάστηκε ή παραμερίστηκε το πρωτοποριακό αίτημά τους σε προηγούμενο επικαιροποιημένο Μνημόνιο για ετοιμασία ενός Στρατηγικού Έκτακτου Σχεδίου Ανάπτυξης, καθώς κι ενός σχεδίου αναβάθμισης ενός σημαντικού τομέα της κυπριακής οικονομίας, του τουρισμού, στοιχεία τα οποία και χαιρετίσαμε. Το τι γίνεται σήμερα στην Ελλάδα, στην οποία εμφανίστηκαν προηγουμένως τα ίδια συμπτώματα κι αντιμετωπίστηκαν με τις ίδιες συνταγές, έπρεπε ν' αποτελέσει παράδειγμα προς αποφυγήν. Τίποτε δεν μας εγγυάται ότι ο οργανισμός που πάμε να θεραπεύσουμε δεν θα παρουσιάσει άλλες παρενέργειες ή δεν θα χρειαστεί μιαν άλλη σειρά φαρμάκων για να μπορέσει να αναρρώσει πλήρως.

Από τα πρώτα μαθήματα πολιτικής οικονομίας μαθαίνουμε ότι το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν είναι συνάρτηση της κατανάλωσης, των επενδύσεων και ενός παράγοντα που ονομάσαμε τεχνολογική αναβάθμιση. Για να αυξηθεί το ΑΕΠ θα πρέπει ένα απ’ αυτά τα συστατικά στοιχεία ή ένας συνδυασμός τούτων να αυξηθεί. Έτσι, έστω και τώρα η επιβληθείσα λιτότητα θα πρέπει να χαλαρωθεί και να αντικατασταθεί σταδιακά με ενέργειες για τόνωση της κατανάλωσης (εσωτερικής κι εξωτερικής-εξαγωγών), των επενδύσεων (κατά προτίμηση των πιο παραγωγικών) και της τεχνολογικής αναβάθμισης κι εμβάθυνσης της οικονομίας.

Χαιρέτισα τις πρόσφατες ενέργειες του Προέδρου να εξαγγείλει την εκτέλεση κυβερνητικών έργων στις διάφορες Επαρχίες, αν και θα μπορούσαν να συνδυαστούν με έργα, που προωθούν πιο μακροπρόθεσμους σκοπούς. Επίσης είναι μια καλή ευκαιρία να επισπευσθεί η προώθηση έργων και προγραμμάτων συγχρηματοδοτούμενων από ταμεία της Ε.Ε. στις διάφορες περιοχές μέσα σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα, ώστε να τονωθεί η οικονομική δραστηριότητα.

Τι γίνεται, όμως, με την ενθάρρυνση κι υποβοήθηση του ιδιωτικού τομέα (ντόπιου και ξένου); Προσωπικά θα 'βλεπα την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας να είχε προτεραιότητα στην επιχειρούμενη αναδιοργάνωση της δημόσιας υπηρεσίας, καθώς και όσες υπηρεσίες προετοιμάζουν ή υποβοηθούν την ιδιωτική δραστηριότητα (έκδοση αδειών, μελέτη κι έγκριση αιτήσεων, αντιμετώπιση προβλημάτων που απασχολούν τους επιχειρηματίες κλπ).

Ταυτόχρονα θα έδιδα ιδιαίτερη έμφαση στην ενθάρρυνση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας για δραστηριοποίηση αφού αναλύσω πού προσκρούει η υλοποίηση τόσων μεγάλων έργων που ακούγονται κάθε τόσο. Παράλληλα θα εξέταζα το θέμα εξασφάλισης σωστής χρηματοδότησης για την υλοποίηση των έργων αυτών. Είναι καιρός να εγκαταλείπονται προγραμματιζόμενα από καιρό μεγάλα έργα λόγω μη εξασφάλισης χρηματοδότησης;

Δεν θα ξανατονίσω την άμεση ανάγκη ενίσχυσης των υπηρεσιών προγραμματισμού/συντονισμού τόσο κεντρικά όσο και επί επιπέδου Υπουργείων, για να προωθηθεί όσο γίνεται πιο σύντομα το έργο της επαναδραστηριοποίησης. Αλλά και στην πλευρά της γενικότερης ζήτησης και κατανάλωσης δεν έπρεπε να εξεταστεί και πάλι ως θέμα προτεραιότητας η χαλάρωση κάποιων από τα επιβληθέντα μέτρα λιτότητας (αυθαίρετες περικοπές συντάξεων, αυθαίρετη επιβολή αναγκαστικών συνεισφορών για κυβερνητικές υπηρεσίες κλπ);

Η άρση αυτών των παρανομιών, όχι μόνο θα αποκαθιστούσε την τάξη και την ευνομία στον τόπο, αλλά και θα επενεργούσε σαν τονωτική ένεση στην πολυπόθητη ανάπτυξη. Τέλος, δεν θα 'πρεπε να εξεταστούν συστηματικά τα προγράμματα που προάγουν την τεχνολογική αναβάθμιση της οικονομίας (χρήση ηλιακής/αιολικής ενέργειας, υποβοήθηση αξιοποίησης υδρογονανθράκων αντί απαγόρευση, άλλες καινοτομίες στην οικονομία) αντί να μιλούμε συνεχώς για ιδιωτικοποιήσεις και πάλι για βελτίωση των οικονομικών του κράτους;

Δυστυχώς η μονόπλευρη διαχείριση της οικονομικής κρίσης συνεχίζεται. Ενώ το ζητούμενο τώρα είναι η με κάθε τρόπο προσπάθεια για έξοδο από την ύφεση, μιας και βρισκόμαστε μιαν ανάσα από την έξοδο από το Μνημόνιο, η Τρόικα επιμένει να ασχολείται μόνο είτε με περαιτέρω υφεσιακά μέτρα είτε με θέματα, που μπορούν (και πρέπει) να προωθηθούν αργότερα. Τις διεργασίες που έγιναν για αξιολόγηση της κατάστασης και ετοιμασία ενός νέου επικαιροποιημένου Μνημονίου καθόλου δεν απασχόλησε το θέμα της εξόδου της οικονομίας από την ύφεση και τι θα γίνει με τη λήξη της προθεσμίας του τον Μάρτη του 2016. Ή θα χρειαστεί κι άλλο Μνημόνιο;

ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com