Η τελευταία απόφαση στην Ε.Ε. για διευθέτηση του οικονομικού προβλήματος της Ελλάδας είναι μια ευκαιρία να επανέλθει η χώρα στην προγραμματισμένη ανάπτυξη και διαχείριση της οικονομίας
Ίσως τα παθήματα της Ελλάδας κι άλλων ευρωπαϊκών χωρών, περιλαμβανομένης της Κύπρου, γίνουν μαθήματα για μια πιο προγραμματισμένη προσέγγιση στα θέματα οικονομικής ανάπτυξης στο μέλλον τόσο από κάθε χώρα-μέλος όσο και από την Ε.Ε. Η εναπόθεση της ευημερίας του λαού στα χέρια της αγοράς, έστω κι αν τίθενται κατά καιρούς κανόνες στη λειτουργία της, μοιάζει με τυχερό παιχνίδι, κάποιος κερδίζει, κάποιος χάνει, ενώ στο τέλος τη «νύφη» πληρώνει ο πολύς κόσμος.
Μετά τις διεθνείς κρίσεις της δεκαετίας του 1930 και τις καταστροφές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, υιοθετήθηκε και σε χώρες με ελεύθερη οικονομία το σύστημα του ενδεικτικού προγραμματισμού. Στη Γαλλία π.χ. ιδρύθηκε το Commissariat General du Plan, που βοήθησε τα μέγιστα στην ανόρθωση της μεταπολεμικής οικονομίας. Σχεδόν αμέσως μετά την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο πρωτοπόρος Υπουργός Οικονομικών Ρένος Σολομίδης, γνώστης του γαλλικού πειράματος, κατάφερε να δημιουργήσει ανάλογο μηχανισμό στην Κύπρο, τον Μηχανισμό Προγραμματισμού. Δυστυχώς και στις δύο περιπτώσεις υπήρξαν τέτοιες δυνάμεις, που καταπολέμησαν την όλην ιδέα και κατάφεραν να την εξουδετερώσουν.
Όταν κάποτε βρέθηκα στο Παρίσι και ζήτησα να τους επισκεφτώ, τους βρήκα στριμωγμένους σε ένα μικρό χώρο, με ελάχιστο προσωπικό, χωρίς καμιά εξουσία και συγκεκριμένες αρμοδιότητες. Εμείς, τους λέω, στην Κύπρο σάς αντιγράψαμε με πολύ καλά αποτελέσματα και σας ευχαριστούμε. Άμα αποφασίσετε να επαναδραστηριοποιηθείτε στον προγραμματισμό είμαστε έτοιμοι να βοηθήσουμε. Δυστυχώς, και στη δική μας περίπτωση συνέβη το ίδιο από το 1993 και μετά.
Φαίνεται τελικά ότι καταλυτικός ρόλος στη μη επιβίωση του προγραμματισμού στις δυτικές οικονομίες ήταν από τη μια η υιοθέτηση της μεθόδου αυτής από τις Σοβιετικές Δημοκρατίες (πρόσχημα) κι από την άλλη οι δυνατοί παράγοντες της «ελεύθερης αγοράς» (ουσία). Κι όμως το να πολιτεύεται κάποιος με σύνεση και να προγραμματίζει, έστω κι ενδεικτικά, τα επόμενα βήματά του δεν καταστρατηγεί τους κανόνες της ελεύθερης αγοράς. Απεναντίας, τους διορθώνει και τους ενισχύει. Είναι η ίδια η ανεξέλεγκτη αγορά που προκαλεί τις κρίσεις της.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 δοκιμάστηκε η εισαγωγή του προγραμματισμού ανάπτυξης και στην Ελλάδα, με την ίδρυση του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Μελετών. Μάλιστα κλήθηκε από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό Κ. Καραμανλή ο Α. Παπανδρέου, διακεκριμένος καθηγητής των οικονομικών της ανάπτυξης, να αναλάβει τη διεύθυνσή του.
Εάν ο μηχανισμός αυτός είχε καθιερωθεί, όχι μόνο για τη μελέτη οικονομικών θεμάτων αλλά και για την εφαρμογή ορθής οικονομικής και αναπτυξιακής πολιτικής, η Ελλάδα θα περνούσε σχετικά ανώδυνα μέσα από τα πολλά οικονομικά αδιέξοδα, στα οποία αλόγιστες κι ανερμάτιστες κομματικές πολιτικές την οδήγησαν τα τελευταία πενήντα τόσα χρόνια.
Η τελευταία απόφαση στην Ε.Ε. για διευθέτηση του οικονομικού προβλήματος της Ελλάδας είναι μια ευκαιρία να επανέλθει η Χώρα στην προγραμματισμένη ανάπτυξη και διαχείριση της οικονομίας. Όλες οι υποχρεώσεις που ανέλαβε, που θα πρέπει να γίνουν σεβαστές, θα πρέπει να ενταχθούν σε ένα Έκτακτο Σχέδιο Επαναδραστηριοποίησης/Ανασυγκρότησης, το οποίο μπορεί πολύ σύντομα να ετοιμάσει το ΚΕΠΕ και να χρηματοδοτηθεί από ευρωπαϊκά προγράμματα. Είναι πολύ σημαντικό τα επιμέρους κεφάλαια του Σχεδίου να τεθούν υπόψη των οργανωμένων επαγγελματικών ομάδων του ιδιωτικού τομέα για τις απόψεις τους.
Ένα σύντομο σημείωμα που έστειλα το 2011 στον τότε Πρωθυπουργό της Ελλάδας Γ. Παπανδρέου έλεγε, μεταξύ άλλων:
«Παρακολουθώ τις αγωνιώδεις ενέργειές σας για διάσωση της ελληνικής οικονομίας. Δεν θα ασχοληθώ με τις διευθετήσεις και τα μέτρα που κάνατε ή πήρατε. Το ΔΝΤ και κατ’ επέκταση η Ε.Ε. αυτά ξέρουν, αυτά κάνουν, κι εσείς δεν μπορείτε να μην υπακούσετε. Δυστυχώς η κατάσταση της οικονομίας είναι τέτοια, που θα πρέπει να γίνουν κάποιες διαρθρωτικές τομές εν πάση περιπτώσει.
Εμένα με ανησυχεί η ανάπτυξη της οικονομίας, που είναι αρνητική. Κι όμως είναι μέσα από τη δραστηριοποίηση και ανάπτυξη της οικονομίας που μπορεί να επέλθει η κάθαρση κι η έξοδος από τα σημερινά αδιέξοδα με το λιγότερο κόστος και στον πιο σύντομο χρόνο. Η άνοδος του ΑΕΠ και η μείωση της ανεργίας θα φέρουν και έσοδα στο Κράτος και θα εφοδιάσουν τον κόσμο με υπομονή να αντέξει την πίεση.
»Πώς τώρα θα προέλθει η δραστηριοποίηση και η ανάπτυξη; Ο πιο άμεσος τρόπος είναι η εκτέλεση σειράς έργων υποδομής και η προώθηση επενδύσεων στους διάφορους τομείς. Επειδή το κράτος δεν μπορεί να εκτελέσει έργα λόγω των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, η εισήγησή μου είναι να δοθούν στον ιδιωτικό τομέα με το σύστημα ΒΟΤ. Ξεκινάτε με μεγάλες οδικές αρτηρίες κι άλλα έργα που έχει ανάγκη η χώρα. Παράλληλα, θα πρέπει ο ιδιωτικός τομέας να ενθαρρυνθεί, υποβοηθηθεί και διευκολυνθεί να προχωρήσει στην υλοποίηση επενδύσεων που έχει στο μυαλό του.
Καλέστε προς τούτο τους επαγγελματικούς συνδέσμους να σας υποβάλουν τις σχετικές εισηγήσεις τους. Απευθυνθείτε στους Έλληνες μεγαλοεπιχειρηματίες, τους εφοπλιστές, τους απόδημους επιχειρηματίες να προχωρήσουν σε επενδύσεις με τη συμπαράσταση της κυβέρνησης. Ακόμη και η κατάργηση της γραφειοκρατίας θα ήταν ικανό κίνητρο για αύξηση των επενδύσεων.
Όλα τα πιο πάνω θα πρέπει να γίνουν συντονισμένα και με συνέπεια. Προς τούτο χρειάζεται ένα είδος Κεντρικής Επιτροπής Προγραμματισμού υπό την Προεδρία σας, στην οποία να συμμετέχουν οι αρμόδιοι Υπουργοί κι οι επιτελείς τους και η οποία θα θέτει στόχους και θα παρακολουθεί την υλοποίησή τους... ».
Οι εισηγήσεις αυτές ισχύουν ακόμη περισσότερο τώρα.
ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
