Έχει αρχίσει πρόσφατα στην Επιτροπή Θεσμών της Βουλής η συζήτηση αναφορικά με τις τροποποιήσεις του Περί Πολιτικών Κομμάτων Νόμου, περιλαμβανομένων και αυτών που αφορούν τις ιδιωτικές χρηματοδοτήσεις των κομμάτων. Παρόλο που έχουν κατατεθεί προτάσεις οι οποίες στοχεύουν στη διαφάνεια τέτοιων χρηματοδοτήσεων, οι προτάσεις αυτές δεν είναι ικανοποιητικές, ούτως ώστε να επιφέρουν την αποτελεσματική πάταξη αδιαφανών φαινομένων τύπου «Focus».

Κατ' αρχάς, προτείνεται η πλήρης διαφάνεια όσον αφορά τις χρηματοδοτήσεις των κομμάτων περιλαμβανομένων και των οργανισμών που είναι συνδεδεμένα με αυτά. Ο ορισμός του συνδεδεμένου οργανισμού δεν είναι όμως αρκετά ευρύς, ούτως ώστε να καλύπτει όλα τα κομματικά οργανωμένα σύνολα. Στην Κύπρο σχεδόν όλα τα οργανωμένα σύνολα είναι πολιτικοποιημένα και/ή σε μεγάλο βαθμό εξυπηρετούν συμφέροντα πολιτικού κόμματος ή συγκεκριμένης πολιτικής ιδεολογίας, συνδεδεμένης με πολιτικό κόμμα. Διαφάνεια θα πρέπει, συνεπώς, να υπάρχει τόσο σε ό,τι αφορά τις οργανώσεις νεολαίας, τις γυναικείες, αγροτικές και άλλες κομματικές οργανώσεις, αλλά και τις συντεχνίες, τα αθλητικά σωματεία και άλλα οργανωμένα σύνολα, τα οποία ο καθένας ξέρει ότι συνδέονται με κάποιο πολιτικό κόμμα.

Εάν δεν ευρυνθεί ο ορισμός του «συνδεδεμένου σε πολιτικό κόμμα οργανισμού» δεν θα μπορεί η νομοθεσία να ελέγξει αποτελεσματικά τις ιδιωτικές χρηματοδοτήσεις στα πολιτικά κόμματα. Εάν για οποιονδήποτε λόγο ο ορισμός του «συνδεδεμένου σε πολιτικό κόμμα οργανισμού» δεν μπορεί να ευρυνθεί επαρκώς, τότε θα πρέπει να βρεθεί ο τρόπος ούτως ώστε όλα τα οργανωμένα σύνολα, τα οποία δεν θα καλύπτονται από τον Περί Πολιτικών Κομμάτων Νόμο, να ελέγχονται αποτελεσματικά από άλλη νομοθεσία και οι χρηματοδοτήσεις τους να συνδέονται με τα πολιτικά κόμματα των οποίων τα συμφέροντα εξυπηρετούν.

Πέραν από το πιο πάνω, παρόλο που υπάρχει έλεγχος ως προς το ποσό που πρόσωπο μπορεί να χρηματοδοτήσει κόμμα ανά έτος, ο έλεγχος αυτός δεν είναι επαρκής, αφού δεν επεκτείνεται στα συνδεδεμένα με τον χρηματοδότη πρόσωπα. Χρηματοδότης μπορεί να προσφέρει σε κόμμα το μέγιστο ποσό το οποίο δικαιούται να προφέρει (ήτοι 50.000 ευρώ), αλλά να προσφέρει επίσης στο ίδιο κόμμα, χωρίς κανέναν περιορισμό, ισότιμες χρηματοδοτήσεις μέσω φυσικών ή νομικών προσώπων τα οποία είναι συνδεδεμένα με τον χρηματοδότη. Ως αποτέλεσμα, ο κάθε μεγάλος χρηματοδότης/επιχειρηματίας θα μπορεί να χρηματοδοτήσει κόμμα χωρίς κανέναν ουσιαστικό περιορισμό, μέσω οικογενειακών προσώπων και/ή εταιρειών του ιδίου και της οικογενείας του.

Τέλος, η πιο σημαντική έλλειψη του σημερινού νομικού πλαισίου είναι ότι δεν υπάρχει διαφάνεια και έλεγχος όσον αφορά τη χρηματοδότηση των υποψηφίων Προέδρων της Δημοκρατίας, παρόλο που είναι κυρίως η εκτελεστική εξουσία η οποία μπορεί να εξυπηρετήσει συμφέροντα. Εάν δεν υπάρξει τέτοια διαφάνεια και έλεγχος, δεν μπορεί να γίνει κανένα ουσιαστικό βήμα μπροστά και τα αδιαφανή φαινόμενα τύπου «Focus» θα επαναλαμβάνονται με πλήρη νομιμότητα.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΔΑΜΙΑΝΟΥ
Δικηγόρος, Μέλος Εκτελεστικού Γραφείου ΔΗΚΟ, Δημοτικός Σύμβουλος Στροβόλου