Με βασανίζει από καιρό το ερώτημα, γιατί, μετά από τόσες φιλότιμες μακροχρόνιες προσπάθειες των πολιτικών μας, πέραν βεβαίως της τουρκικής αδιαλλαξίας, να μην έχει λυθεί ακόμη το κυπριακό πρόβλημα. Και, ξαφνικά την περασμένη εβδομάδα, «εύρηκα» τον λόγο ή, τελοσπάντων, νομίζω πως «εύρηκα» τον λόγο, μετά από ένα τυχαίο γεγονός, εξαιτίας του οποίου συνειδητοποίησα ότι το κυπριακό πρόβλημα είναι απλώς ένα «μαθηματικό πρόβλημα»!

Συγκεκριμένα, προσφάτως έπεσε στα χέρια μου μια παλιά πολυγραφημένη Έκθεση, επιγραφόμενη «Report of the Committee appointed to make Recommendation of the 70:30 Ratio in the Civil Service» (Έκθεση της Επιτροπής που διορίσθηκε για να υποβάλει εισήγηση αναφορικά με την Αναλογία 70:30 στη Δημόσια Υπηρεσία). Πρόκειται για μια 67 σελίδων λεπτομερή Έκθεση, την οποία ετοίμασε η «Κοινή Συμβουλευτική Επιτροπή» που διορίσθηκε από κοινού πριν από 55 περίπου χρόνια, από τον τότε «Εκλελεγμένο-Πρόεδρό» μας (President-Elect) και τον επίσης τότε «Εκλελεγμένο-Αντιπρόεδρό μας» (Vice-President-Elect), μέσα στο πλαίσιο των Συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου, για να υποβάλει εισηγήσεις αναφορικά με τον τρόπο συμμετοχής Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων στη δημόσια υπηρεσία της νεοσυσταθείσας, τότε, Κυπριακής Δημοκρατίας, με βάση την αναλογία 70:30.

Διαβάζοντας λοιπόν κανείς τη λεπτομερή αυτή Έκθεση, κάτω μάλιστα από το πρίσμα και του μοναδικού στο είδος του Συντάγματός μας, δεν μπορεί παρά να φθάσει στο λογικό συμπέρασμα ότι το κυπριακό πρόβλημα δεν είναι τίποτε άλλο από ένα «μαθηματικό πρόβλημα». Αρκεί οι ηγέτες των δυο Κοινοτήτων και οι συνομιλητές στις συνομιλίες, που έχουν ήδη επαναρχίσει για τη λύση του Κυπριακού, να τα βρούνε στα διάφορα ποσοστά για τον διαμοιρασμό των πάντων, της εξουσίας, της συμμετοχής στη δημόσια υπηρεσία, στη βουλή των αντιπροσώπων, στα δικαστήρια, στους ανεξάρτητους αξιωματούχους, στην κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ του ομόσπονδου «μορφώματος» που θα προκύψει και των δυο συνιστώντων «παρα-μορφωμάτων»(!) του, στους ημικρατικούς οργανισμούς, στο εδαφικό, στο περιουσιακό, στον αριθμό των Τούρκων εποίκων που θα παραμείνουν μετά τη λύση, στον αριθμό των πολιτών εκατέρας κοινότητας που θα δικαιούνται να διαμένουν ή να κατέχουν ακίνητη περιουσία στο έδαφος της άλλης, και ούτω καθεξής, οπόταν «τσουφ», να την τη λύση, «να την, πετιέται αποξαρχής κι αντριεύει και θεριεύει», ας με συγχωρήσει το αθάνατο πνεύμα του μεγάλου ποιητή Γιάννη Ρίτσου, που χρησιμοποίησα τόσο άκομψα τον θαυμάσιο στίχο του!

Αν δεν με πιστεύετε, δείτε όλα τα σχέδια λύσεων του προβλήματος που προτάθηκαν κατά καιρούς, αρχίζοντας από τις Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, μέχρι σήμερα. Παντού αριθμοί και ποσοστά, κατ’ απαίτηση της τουρκικής πλευράς.

Όλα τα άλλα, δηλαδή ότι το κυπριακό πρόβλημα είναι θέμα εισβολής και κατοχής, ή θέμα αποκατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ή θέμα αποαποικιοποίησης, με την απομάκρυνση των βρετανικών στρατιωτικών βάσεων, ή αποτουρκοποίησης με την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων και των Τούρκων εποίκων, ή επανένωσης της χώρας μας ή…ή…ή, υπάρχουν μόνο στο δικό μας μυαλό και στα χείλη των πολιτικών μας, χωρίς, κατ' ανάγκην, να συμπίπτει πάντοτε εκείνο που σκεφτόμαστε εμείς μ’ αυτό που λέγουν εκείνοι.

Δυστυχώς, το πρόβλημα έχει καταντήσει απλώς μαθηματικό. Και το χειρότερο, επειδή η λύση του και το Σύνταγμα που τυχόν θα προκύψει θα στηρίζεται πάλι σε διεθνή σύμβαση, όπως το υφιστάμενο Σύνταγμά μας, τούτο δεν θα είναι, βεβαίως, προϊόν εξ υπαρχής ελεύθερης βούλησης του κυπριακού λαού. Το οποιοδήποτε δημοψήφισμα που θα γίνει για την επικύρωση της συνολικής τελικής λύσης που θα συμφωνηθεί από τους ηγέτες των δυο κοινοτήτων και τις πρώην εγγυήτριες δυνάμεις, θα περιορίζεται σε ένα «ναι» ή ένα «όχι» πάνω στο σύνολο της λύσης. Ούτε και θα μπορούμε ελεύθερα να τροποποιούμε στο μέλλον όλες ανεξαιρέτως τις διατάξεις του Συντάγματος, όπως γίνεται σ’ όλα τα ελεύθερα σύγχρονα κράτη. Κι έτσι, αν ψηφίσουμε υπέρ μιας τέτοιας λύσης, θα ΄χουμε ένα Σύνταγμα γεμάτο ποσοστά, που δεν θα μπορούμε όπως και όποτε θέλουμε να τροποποιήσουμε.

Γι’ αυτό, όσοι δεν είσθε καλοί στα μαθηματικά, σπεύστε σε φροντιστήρια για να βελτιώσετε το επίπεδο των γνώσεών σας, ειδάλλως δεν θα μπορείτε να βρίσκετε λογαριασμό με τον υπολογισμό των πάμπολλων ποσοστών που θα κατακλύζουν το νέο Σύνταγμα!...

ΚΛΑΙΛΙΑ ΤΟΜΠΟΛΗ-ΘΕΟΔΟΥΛΟΥ*
Δικηγόρος, τ. Εισαγγελέας της Δημοκρατίας