Φρένο στην κομματική δραστηριότητα δημόσιων υπαλλήλων επιχείρησε στο παρελθόν να βάλει η Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας, ως απότοκο σχετικής απόφασης της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου για το ασυμβίβαστο των δημόσιων υπαλλήλων.
Με σχετική εγκύκλιο του τέως Γενικού Εισαγγελέα, Πέτρου Κληρίδη, άπαντες οι δημόσιοι υπάλληλοι που κατείχαν αξιώματα σε κόμματα έπρεπε να τα εγκαταλείψουν, αφού εζητείτο από αυτούς να τo δηλώσουν γραπτώς μέχρι τις 10 Σεπτεμβρίου 2013.
Έκτοτε, κάποιοι κάνουν δεύτερες σκέψεις. Ο ΔΗΣΥ υποστήριξε την αλλαγή της νομοθεσίας, ώστε να μην απαγορεύεται η παρουσία δημόσιων υπαλλήλων σε κομματικά αξιώματα. Το ΔΗΚΟ φαίνεται να προσανατολίζεται προς αυτή την κατεύθυνση. Κατατέθηκε, ήδη, σχετική πρόταση νόμου από δύο βουλευτές των δύο κομμάτων. Πιστεύω πως η άρση των περιοριστικών μέτρων και του ασυμβίβαστου θα ήταν ολέθριο λάθος, ιδιαίτερα για δημόσιους υπαλλήλους που υπηρετούν σε υψηλές βαθμίδες. Στο Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας γίνεται σαφής διάκριση ανάμεσα στην πολιτική εξουσία και τη διοίκηση, σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης της χώρας, για να διασφαλίζεται η ακομμάτιστη λειτουργία της δημόσιας μηχανής, η χρηστή διοίκηση, η συμμόρφωση στους νόμους και το Σύνταγμα και το ανεξάρτητο της Δημόσιας Υπηρεσίας.
Υφιστάμενες αποφάσεις των Δικαστηρίων μας ενισχύουν το πνεύμα του Συντάγματος περί σαφούς διάκρισης της πολιτειακής/ πολιτικής εξουσίας και της δημόσιας λειτουργίας. Η δημόσια λειτουργία τελεί υπό τον έλεγχο μιας μόνιμης και ανεξάρτητης Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας, για να μπορεί προφανώς να εξυπηρετεί τις εκάστοτε εκλελεγμένες κυβερνήσεις, κατά τον ίδιο αποτελεσματικό τρόπο. Σύμφωνα με παραδεδεγμένες αρχές που ισχύουν σε ευρωπαϊκές χώρες, η Δημόσια Υπηρεσία συνεισφέρει ουσιαστικά τρία πράγματα στην κυβερνητική μηχανή: την πραγματογνωμοσύνη, τη μονιμότητα και την εγγύηση αμερόληπτης συμβουλής και εκτέλεσης των αποφάσεών της (Garner, Administrative Law, Fifth Edition).
Στο πλαίσιο μιας δημοκρατικής κοινωνίας πρέπει να κατοχυρώνεται τόσο η ελευθερία έκφρασης περί των κοινών, με συνακόλουθη τη συμμετοχή των πολιτών στην πράξη όσο και η αμεροληψία και η μη πολιτικοποιημένη δημόσια υπηρεσία προς εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος.
Τα πιο πάνω διασφαλίζονται με το άρθρο 60 του περί Δημόσιας Υπηρεσίας Νόμου (Ν.1/1990), περί της πίστης και του σεβασμού που οφείλει έκαστος δημόσιος υπάλληλος στο Σύνταγμα και στο ανεξάρτητο της Δημόσιας Υπηρεσίας, η οποία ακομμάτιστα οφείλει να υπηρετεί το σύνολο του λαού. Τόσο στο άρθρο 60 όσο και σε αρκετές νομολογίες, αναφορές (αρ. 5/2010 και 6/2010 και 1/2012) και αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου (π.χ. Καραγιώργη, Frangoulides και Pavlou) τονίζεται η ανάγκη, όπως ο δημόσιος υπάλληλος υπηρετεί το σύνολο του λαού και εκτελεί τη θέληση του κράτους.
Η αμεροληψία της Δημόσιας Υπηρεσίας θεωρείται απαραίτητο στοιχείο για τη χρηστή διοίκηση και βασική αρχή ενός κράτους δικαίου. Ο περί Δημόσιας Υπηρεσίας Νόμος (1990) ξεκαθαρίζει σαφώς το δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης των πολιτικών φρονημάτων και υποβολής υποψηφιότητας των δημόσιων υπαλλήλων και οριοθετεί συνταγματικά με το άρθρο 71 τον βαθμό ανάμειξής τους στα πολιτικά δρώμενα. Το θέμα του ασυμβίβαστου είναι ιδιαίτερα σοβαρό. Ζούμε σε εποχή κρίσης και κλιμακούμενης απαξίωσης των πολιτών προς το πολιτικό σύστημα και τους θεσμούς.
Η κοινωνία απαιτεί θεσμικές μεταρρυθμίσεις. Ενίσχυση του δημοκρατικού ελέγχου και της κοινωνικής λογοδοσίας. Τερματισμό της κομματοκρατίας. Απαιτεί αναμόρφωση του κράτους για να είναι υπηρέτης του πολίτη. Το πολιτικό μας σύστημα περιέπεσε σε βαθμιαία φθορά. Απαιτούνται σαρωτικές αλλαγές στις νοοτροπίες και συμπεριφορές των τελευταίων δεκαετιών. Ρήξη με τις αγκυλώσεις και τα κατεστημένα. Το ασυμβίβαστο πρέπει να ενισχυθεί και όχι να καταργηθεί ή να διαστρεβλωθεί, χάριν μικροκομματικών σκοπιμοτήτων.
Ας αντληθούν επιτέλους μαθήματα από τα πρόσφατα παθήματα. Τους διορισμούς των «αρίστων» σε θέσεις-κλειδιά και τις ατέρμονες συζητήσεις περί ασυδοσίας και διαπλοκής τους, λόγω εμπλεκομένων συμφερόντων και παραβίασης του ασυμβίβαστου. Ας κατανοήσουμε όλοι, ότι χανόμαστε. Πάμε από το κακό στο χειρότερο. Χρειαζόμαστε ένα μοντέλο διακυβέρνησης, απαλλαγμένο από το σαράκι των πελατειακών σχέσεων και της κομματοκρατίας και έναν σύγχρονο, αποκεντρωμένο, φιλικό και αποτελεσματικό δημόσιο τομέα που να υπηρετεί τον πολίτη κι όχι σκοπιμότητες.
ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ
[email protected]
Τέως ευρωβουλευτής, Πρόεδρος ΓΟΔΗΚ
