Οι Έλληνες ανέκαθεν ζητούσαν την υπέρβαση του χώρου και χρόνου, την υπέρβαση του εαυτού τους αλλά και την παραμυθία, την παρηγοριά μέσα στη συνειδητοποίηση της τραγικότητας της ύπαρξης. Αυτό διαπιστώνεται κατ’ αρχάς μέσα από τη «συνάντησή μας» με τον πολιτισμό της Αρχαίας Ελλάδας, όπου διατυπώθηκαν για πρώτη φορά στη γλώσσα μας αφηρημένες έννοιες, υμνήθηκαν και πολεμήθηκαν πάθη και αρετές στην ποίηση και στο θέατρο, αναπτύχθηκαν τέχνες που υλοποίησαν νοήματα, γεννήθηκαν υπερβατικά ιερά μυστήρια, κοινωνήθηκαν πραγματικότητες ύψιστης πολιτικής έκφρασης. Αργότερα, στα ρωμαϊκά - βυζαντινά λεγόμενα - χρόνια βιώθηκαν πρωτόγνωρες υπαρκτικές δυνατότητες, όπως η ταπείνωση και η θέαση.

Τραγουδήθηκαν οι χαρές και οι θλίψεις, απεμπολήθηκαν τα αδιέξοδα και η απελπισία, η ύλη άρχισε να χρήζει σεβασμού, έτσι ώστε να μην καταναλώνεται απρόσκοπτα, αλλά να ιεργουργείται η προσεκτική χρήση της, η ελπίδα χρηματοδοτήθηκε με θεϊκές παραμέτρους. Και αργότερα στα μετα-βυζαντινά χρόνια, όλο το Μυστήριο ζυμώθηκε, αφομοιώθηκε, «δουλεύτηκε» μέσα στις ελληνικές συλλογικότητες, μολονότι πολλές φορές φάνηκε να απεμπολείται προς χάριν μιας βάρβαρης κατακτητικής κατανάλωσης. Όλα αυτά τα στοιχεία (και πολλά άλλα), ποτέ δεν τα απώλεσε οριστικά ο Ελληνισμός. Και αυτό δεν λέγεται μέσα από χυδαίο εθνικισμό, αλλά από το γεγονός της ύπαρξης της ελληνικότητας σε όλες σχεδόν τις πολιτισμικές εκφράσεις λαών που δεν είναι Έλληνες.

Η μεγαλύτερη ελληνίστρια Jacqueline de Romilly είπε το περίφημο: Όποιος σκέπτεται σήμερα, σκέπτεται ελληνικά, έστω και αν δεν το υποπτεύεται»! Και επίσης «Ο Ελληνισμός δεν είναι υλική κατασκευή, ούτε προϊόν της φύσης. Τα άλλα έθνη δημιουργήθηκαν σχεδόν παρά τη θέλησή τους, από την τύχη, το κλίμα, την εξωτερική δύναμη ανθρώπων και πραγμάτων. Ο Ελληνισμός πλάθεται μόνος του, είναι έργο του πνεύματος. Είναι το λιγότερο υλικό από όλα τα ανθρώπινα έργα…», είχε γράψει ο Γάλλος διανοούμενος Victor Berard στο Οδοιπορικό του στη Μακεδονία.

Υ.Γ. Αυτά τα λέμε γιατί, στα πολιτειακά και εθνικά αδιέξοδα στα οποία έχουμε οδηγηθεί αντιπροτείνονται συλλογικές δράσεις, καρποί της μακρόχρονης και πολύ έντονης ιστορίας μας, και μάλιστα χωρίς αφηρημένες θεωρητικολογίες. Προτείνονται, ακόμα, πολυάριθμοι δρόμοι της φιλοσοφίας και της τέχνης που απελευθερώνουν, και οδηγούν σε προσωπικά, για τον καθένα, μονοπάτια.

ΑNTΡΕΑΣ ΦΡΥΔΑΣ
Πρώην Δήμαρχος Μόρφου