Η επιτυχία του Γε.Σ.Υ. έγκειται στην υποχρέωση για Συνεχή Επαγγελματική Ανάπτυξη των επαγγελματιών υγείας, βασισμένη σε σαφώς καθορισμένα εθνικά πρότυπα

Για τις υπηρεσίες υγείας η ποιότητα έχει οριστεί από τον Donabedian ως: «η μεγιστοποίηση της ικανοποίησης του ασθενούς, αν ληφθούν υπόψη τα κέρδη και οι ζημιές που υπάρχουν σε μια διαδικασία περίθαλψης». Η ποιότητα στην παρεχόμενη φροντίδα είναι μετρήσιμη και διασφαλίζει τόσο τα επίπεδα υγείας των πολιτών όσο και την αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα των επαγγελματιών υγείας μέσω δεικτών: δομών, διαδικασιών και αποτελεσμάτων. Στην αποτίμηση των δομών γίνεται συλλογή μετρήσιμων στοιχείων που αφορούν υλικούς και ανθρώπινους πόρους καθώς και τη μορφή των διοικήσεων των οργανισμών που παρέχουν υπηρεσίες υγείας (π.χ. το νοσοκομείο).

Οι δείκτες δομών που διαθέτει η Κύπρος, όπως παρουσιάζονται στις ετήσιες εκθέσεις του Υπουργείου Υγείας (Υ.Υ.), θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως μη ικανοποιητικοί, αν και αυτοί αφορούν στην πλειονότητά τους τον δημόσιο τομέα. Για να καταστούν όμως αξιοποιήσιμοι, θα πρέπει να συσχετιστούν με άλλες μετρήσεις και αναπόφευκτα και με τα αποτελέσματα της παρεχόμενης φροντίδας.

Οι δείκτες διαδικασιών αφορούν την πορεία του ασθενούς στο σύστημα και συμπεριλαμβάνουν ενέργειες σε σχέση με την αντιμετώπισή του, ώστε να διαφανεί η βελτίωση, η σταθεροποίηση ή η επιδείνωση της κατάστασής του. Παράμετροι που εξετάζονται, μεταξύ άλλων, είναι το διάστημα μεταξύ διάγνωσης και θεραπείας, ο χρόνος ανάρρωσης και η τυπολογία και η μορφή των παρεμβάσεων (ιατρικών και νοσηλευτικών).
Η κυπριακή πραγματικότητα, ωστόσο, στερείται συστηματικής συλλογής τέτοιων πληροφοριών. Αναμφίβολα, προς αυτήν την κατεύθυνση θα βοηθήσει η ανάπτυξη και η λειτουργία της Μονάδας Παρακολούθησης Υγείας, όπως έχει εξαγγελθεί από το Υ.Υ. καθώς και η επέκταση της εφαρμογής του Ολοκληρωμένου Πληροφορικού Συστήματος Φροντίδας Υγείας (Integrated Health Care Information System).

Αν και δεν στερείται συλλογής τέτοιων πληροφοριών σε αυτήν την περίπτωση η Κύπρος, εντούτοις, η αναζήτηση στοιχείων που να τεκμηριώνουν την αξιοποίηση δεικτών αποτελεσμάτων κατέδειξε ότι υπάρχει ανάγκη ανάπτυξης υπηρεσίας, από τώρα μέσα από τις δομές του Υπουργείου Υγείας, και μελλοντικά με την εφαρμογή του Γε.Σ.Υ., ενδεχομένως μέσα από τις δομές του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας.

Στο πλαίσιο λειτουργίας του Γε.Σ.Υ. επιβάλλεται, επίσης, δημιουργία μηχανισμών διάχυσης της γνώσης προς όλους τους επαγγελματίες υγείας σε όλα τα θέματα που σχετίζονται με την κοινωνικο-οικονομική αξιολόγηση της τεχνολογίας υγείας και της φροντίδας προκειμένου η συμμετοχή τους στη λήψη αποφάσεων να είναι κλινικά τεκμηριωμένη και οικονομικά αποδοτική. Η επιτυχία του Γε.Σ.Υ. έγκειται στην υποχρέωση για Συνεχή Επαγγελματική Ανάπτυξη των επαγγελματιών υγείας, βασισμένη σε σαφώς καθορισμένα εθνικά πρότυπα και στην εξασφάλιση ότι το προσωπικό έχει πρόσβαση σε κατευθυντήριες οδηγίες καλής πρακτικής για διασφάλιση καλής κλινικής διακυβέρνησης και μέσω συστημάτων ελέγχου ποιότητας στο σύστημα υγείας.

Με την εφαρμογή του Γε.Σ.Υ., ο «συμμετοχικός» ρόλος των ασθενών και των επαγγελματιών υγείας στα διοικητικά και επιστημονικά συμβούλια του ΟΑΥ και των νοσηλευτηρίων αναμένεται να συνδράμει στη διαμόρφωση πολιτικών προς τη σωστή κατεύθυνση. Νοείται ότι, τα Δ.Σ. αυτών των Οργανισμών θα εφαρμόζουν στρατηγικές επιστημονικής τεκμηρίωσης, ελέγχου και ανατροφοδότησης, προτυποποίησης της φροντίδας υγείας και διαπίστευσης των υπηρεσιών.

Η εφαρμογή του Γε.Σ.Υ. θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την εφαρμογή συστήματος ποιοτικού ελέγχου στις υπηρεσίες υγείας που θα εντοπίζει αδυναμίες και δύναται να προσφέρει λύσεις για διορθώσεις. Θα πρέπει επίσης να διασφαλίζει καλύτερο συντονισμό της φροντίδας για βελτίωση της ποιότητας και της οικονομικής αποδοτικότητας. Επιβάλλεται η υιοθέτηση σύγχρονων μοντέλων διοίκησης και εμπέδωση σύγχρονης διαχειριστικής κουλτούρας (π.χ. διοίκηση ολικής ποιότητας), τα οποία θα καινοτομούν εισάγοντας αρχές που εστιάζονται στον πελάτη, στην ηγεσία, στην ενεργό συμμετοχή του προσωπικού, στην προσέγγιση βασισμένη σε διεργασίες, στη συνεχή βελτίωση, στη λήψη αποφάσεων βασισμένη σε αντικειμενικά στοιχεία και στις σχέσεις αμοιβαίου οφέλους με τους προμηθευτές.

Το υφιστάμενο σύστημα υγείας της Κύπρου χαρακτηρίζεται από υποστελέχωση των δομών και απουσιάζουν σε μεγάλο βαθμό σημαντικά χαρακτηριστικά, όπως π.χ. ο κλινικός έλεγχος, τα κλινικά πρωτόκολλα και οι κατευθυντήριες οδηγίες, στοιχεία τα οποία θα πρέπει επίσης να διασφαλιστούν με την εφαρμογή του Γε.Σ.Υ. Το ευρύ φάσμα αναγκών σε σύγχρονο εξοπλισμό και η υποστελέχωση, σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση και τη συνεχή αύξηση του κόστους των παρεχομένων υπηρεσιών, περιορίζουν τα περιθώρια βελτίωσης της ποιότητας και αποτελεσματικότητας.

Με κύριο γνώμονα τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών υποστηρίζεται η εγκαθίδρυση επιστημονικών μεθόδων αξιολόγησης και διασφάλισης της ποιότητας, μέσα από μελέτη και σχεδιασμό στρατηγικών ανάπτυξης που να συμπεριλαμβάνουν τόσο βραχυπρόθεσμες όσο και μακροπρόθεσμες λύσεις. Θα πρέπει, επίσης, να διασαφηνιστεί ένα κοινό πλαίσιο δεικτών συλλογής πληροφοριών σε σχέση με την ποιότητα και τις κατά τόπους ασφαλιστικές δικλίδες στους μηχανισμούς αναφοράς παραπόνων.

Διαπιστώνεται ότι η λειτουργία του Γε.Σ.Υ. εντάσσεται σε ένα αμιγώς οικονομικά ανταγωνιστικό περιβάλλον με προδιαγραφόμενη λειτουργία των νοσηλευτηρίων στα πλαίσια επιχειρησιακού μοντέλου, με σκοπό τη μεγιστοποίηση του οικονομικού κέρδους και όχι την ελαχιστοποίηση του κόστους και τη βελτίωση της ποιότητας.

Οι πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί για προώθηση και εφαρμογή του Γε.Σ.Υ. θα εμφυσήσουν στον Κύπριο πολίτη αίσθημα εμπιστοσύνης, νοουμένου ότι ο ανθρωποκεντρικός του χαρακτήρας θα θεμελιώσει αρχές που αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας. Μόνο με υιοθέτηση αρχών και αξιών, όπως της αλληλεγγύης, της ίσης πρόσβασης και της δικαιοσύνης, που εστιάζονται στον καταναλωτή, προδιαγράφονται προοπτικές επιτυχίας.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΕΟΝΤΙΟΥ
Πρόεδρος Παγκύπριου Συνδέσμου Νοσηλευτών και Μαιών (ΠΑΣΥΝΜ), Μέλος ΔΣ Διεθνούς Συμβουλίου Νοσηλευτών, PhD(c), MA, BSc (Hons), CCN, RN