Το αθάνατο πνεύμα εμπνέει τον Ελληνισμό, όχι όμως και όσους εκάστοτε φιλοδοξούν ν’ αναλάβουν τα ηνία του άρματος της μοίρας του Γένους

Όταν ο ηγέτης αντιμετωπίζει με αξιοπρέπεια τις συνθήκες επερχόμενης ήττας και ενώπιον της βεβαίας συντριβής επιλέγει τον θάνατο από την ατίμωση της παράδοσης, όποια κι αν είναι η ολέθρια έκβαση της ζωής, η ηθική υπεροχή μετουσιώνεται σε νίκη στον ιστορικό χρόνο. Ο ηγέτης υψώνεται σε ίνδαλμα και προβάλλεται πρότυπο βίου στο διηνεκές. Γεγονός της 29ης Μαΐου 1453, στην Πύλη του Ρωμανού, στην Κωνσταντινούπολη, «μετά την δευτέραν αλεκτροφωνίαν», με την εκούσια επιλογή και τον θάνατο του τελευταίου βασιλιά της ελληνικής αυτοκρατορίας των μέσων χρόνων, του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου.

Του θρυλικού ηγέτη που παρέμεινε το μαρμαρωμένο σύμβολο στους αιώνες και ζωογονεί την ψυχή του Γένους κατά τη μεγάλη Παρασκευή των Παθών των τετρακόσιων χρόνων της τουρκοκρατίας. Ήταν 49 ετών, 3 μηνών και 8 ημερών κατά τη μαρτυρία του συμπολεμιστή του, ιστορικού Γεωργίου Φραντζή: «Ην δε πάσα η ζωή του μακαρίτου βασιλέως και μάρτυρος χρόνοι μθ’ και μήνες γ΄ και ημέραι η΄». Και η θυσία του βασιλιά αποτελούσε συνειδητή εφαρμογή του αποφθέγματος του Καλλίνου «τιμήεν τε γαρ εστί και αγλαόν ανδρί μάχεσθαι γης πέρι» και του Ευριπίδειου «τι γαρ πατρώας ανδρί φίλτερον χθονός»;

Η επιλογή του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου δεν ήταν στιγμιαία παρόρμηση στη σκηνή της αιματοχυσίας. Διαφαίνεται στον τελευταίο λόγο του βασιλιά, μια νύχτα πριν, προς τους άρχοντες (μαρτυρία Φραντζή, περ. «Αγία Λυδία», αρ.τ.363, σελ. 148) και μαρτυρία Δούκα για την απάντηση προς τον πολιορκητή: «το δε την πόλιν σοι δούναι ούτ’ εμόν εστίν ούτ’ άλλου τινός των κατοικούντων εν αυτή. Κοινή γαρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεν και ου φεισόμεθα της ζωής ημών». Απάντηση του όντως εθνάρχη, που δεν ενέδωσε στην πρόκληση του επιδρομέα και παρέμεινε επικεφαλίδα στο κεφάλαιο της δόξας της αιωνιότητας και χρέος υπέρτατο για κάθε ηγέτη αγωνιζόμενου λαού που τιμά το πέρασμά του από την ιστορία. Αντήχησε κραυγή στεντόρεια πριν από 973 χρόνια στις Θερμοπύλες από έναν πρόγονο βασιλιά, κεραυνοβόλησε 504 χρόνια μετά από έναν επίγονο Παλαιολόγο στα καταράχια του Μαχαιρά. Φωνή που βροντά από στήθια ηρώων κι αντιλαλεί από καρδιές που δεν ενδίδουν στους φόβους, στις πιέσεις, στους αριθμούς, στις υποσχέσεις εχθρών.

Οι συνθήκες της ηρωικής ανέλιξης της δραματικής εκείνης μορφής ήταν συγκλονιστικές. Τα ασκέρια των πολιορκητών άπειρα. Κατά Φραντζή 258.000, κατά Χαλκοκονδύλη 400.000, κατά Δούκα 265.000, κατά Nicolo Barbaro 165.000. Επιπροσθέτως 400 πλοία, 70 μεγάλα πετροβόλα κανόνια, έναντι 5.000 Ελλήνων υπερασπιστών και 3.000 ξένων υπό τον Λόγγο Ιουστινιάνη, που μετά από ελαφρύ τραυματισμό απεσύρθη και λίγα πλοία υπό τον ναύαρχο Φλαντανελλά. (Πληροφορίες: Σπυρ. Λάμπρου «Ν. Ελληνομνήμων» τ.5. 1908, σελ 260 κ.εξ., Franz Babinger, G. Schlumberger, και ιδιαίτερα Δ. Ζακυθηνός «Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαιδεία» τ.Β, συμπλήρωμα,1959). Επισημαίνεται η τραγωδία «Κωνσταντίνος Παλαιολόγος» του Νίκου Καζαντζάκη με τον επιγραμματικό στίχο «Πιο πάνω από τη ζωή η τιμή θρονιάει του ανθρώπου»!

Αλλά η τραγικότητα αποκορυφώνεται από την εφιαλτική πραγματικότητα της εσωτερικής αντίδρασης, με τον θρησκευτικό φανατισμό και τα ακραία πάθη, τις αμφισβητήσεις και την άρνηση ουσιαστικής συμπαράστασης στον βασιλιά, με την Πέμπτη Φάλαγγα να υποβάλλει ότι παρά φράγκικη τιάρα καλύτερα τούρκικο φακιόλιο, αποκρούοντας τις προσπάθειες συνένωσης των Εκκλησιών με προοπτική βοήθειας από τη Δύση. Από τον Πάπα που υπήρξε, βέβαια, ο οργανωτής των αιμοσταγών βαρβαρικών ορδών των «σταυροφόρων»(!), που κατέλυσαν και λεηλάτησαν την αυτοκρατορία από το 1204 και τη λυμαίνονταν για 60 χρόνια. Επικεφαλής της αντίδρασης ο ηγούμενος Γεώργιος Σχολάριος, που ενώ οι Τούρκοι βομβάρδιζαν την Πόλη, αναθεμάτισε τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο στην Αγιά Σοφιά, επειδή έκανε Λειτουργία με Καθολικούς, επιχειρώντας άρση των δογματικών διαφορών και αποστολή βοήθειας από τη Δύση!..

Αυτά καθ’ ον χρόνο από τις 6 Απριλίου 1453 μαζεύονταν τα φουσάτα των εχθρών και η βοή της λαίλαπας που κατέφθασε τρομοκρατούσε τη βασιλεύουσα με σερασκέρη τον νεαρό Μωάμεθ, που ο Franz Babinger χαρακτηρίζει «δαιμονιακή προσωπικότητα» (Mahomet II le Conguerant, 1954, σελ.518). Στην Πόλη κυριαρχούσε ο απόλυτος τρόμος από τους συνεχείς κανονιοβολισμούς και τις μάχες που μαίνονταν στις προφυλακές (περιγραφές Κριτόβουλου, Νικολάου Τωμαδάκη «Περί αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως».

Η Πόλη αλώθηκε την 29η Μαΐου 1453. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος έπεσε πολεμώντας στην Πύλη του Ρωμανού, όταν τα αλαλάζοντα στίφη του εχθρού εισήλασαν από την Κερκόπορτα, που χέρια σατανικά άνοιξαν για τη μεγαλύτερη καταστροφή των ελληνικών αιώνων. Αλλά μέσα από τους χειμάρρους των αιμάτων και την κόλαση της βαρβαρότητας, αναπήδησε το ανυπέρβλητο ηθικό μεγαλείο του ηγέτη, που απλώθηκε αιώνιος θρύλος στην οικουμένη και προέβαλε πρότυπο, που 562 έκτοτε χρόνια δεν βρήκε τη μίμηση. Το αθάνατο πνεύμα εμπνέει τον Ελληνισμό, όχι όμως και όσους εκάστοτε φιλοδοξούν ν’ αναλάβουν τα ηνία του άρματος της μοίρας του Γένους, αποκαλούμενοι και «εθνάρχες»(!) από την καμαρίλα, παρ’ όλον ότι αναίσχυντα ενδίδουν. Και τούτη η διαπίστωση αποτελεί την ουσία των συμφορών που γεννούν τις ιστορικές πανωλεθρίες και σέρνουν στην αδιάκοπη ηθική φθορά, στην ατμόσφαιρα της πολιτικής διαφθοράς που αποδυναμώνει από μέρα σε μέρα την αξία του Έθνους.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΑΝΟΣ
www.giannisspanos.com