Οφείλει ο κάθε νέος, ο κάθε άνθρωπος να είναι επαναστάτης. Επαναστάτης, όμως, με αιτία. Επαναστάτης σκεπτόμενος και υπεύθυνος

Θα μπορούσε κάλλιστα να ήταν μεφιστοφελική ειρωνεία. Το «τέλος των ψευδαισθήσεων», στην άλλοτε ευημερούσα Κύπρο των παραισθήσεων, μπέρδεψε. Μπέρδεψε δομές, αποδιοργάνωσε τη δεδομένα δοσμένη πραγματικότητά μας, ανέτρεψε κοινωνικές επιταγές, αποκαθήλωσε τα αποκαλούμενα οικονομικά θαύματα. Αποκάλυψε πως η ψευδαίσθηση και η παραίσθηση μπορούν εύκολα να απογυμνωθούν, ξεσκεπάζοντας την κάτω από το χαλί χωμένη αδυναμία μας να ανταποκριθούμε αποτρεπτικά, αντί πυροσβεστικά, σε τυποποιημένες θεωρήσεις που εκκόλαπταν το πρόβλημα. Το όποιο πρόβλημα.

Την ίδια στιγμή, λιγότερο ρητορικό τίθεται το ερώτημα κατά πόσο το περιβάλλον, οι δομές, οι αξίες, οι ανθρώπινες σχέσεις ή οι στρατηγικές μπορούν να αποσυνδεθούν από τις εκάστοτε οικονομικές συνθήκες, ώστε στην κρίση να μην πάθουν «κρίση».

Στις απογυμνωμένες πλέον ψευδαισθήσεις των παραισθήσεων, κρισιμότερη κοινωνικά ομάδα είναι η νεολαία. Μια νεολαία μαστιγωμένη, που δοκιμάζεται περισσότερο από όλους στην αναζήτηση της προοπτικής και που κλυδωνίζεται από την έλλειψη του οράματος που εμείς της αποστερήσαμε. Η φωνή της όμως υπάρχει και είναι εδώ. Και είναι μια παθιασμένη φωνή. Μια φωνή γεμάτη προβληματισμούς, ανησυχίες, φόβους, αλλά και ελπίδα και πάθος για μια καλύτερη Κύπρο. Μια φωνή που θυμίζει Καζαντζάκη: «δεν υπάρχουν ιδέες. Υπάρχουν μονάχα άνθρωποι που κουβαλούν τις ιδέες. Κι αυτές παίρνουν το μπόι του ανθρώπου που τις κουβαλάει».

Ο κάθε νέος, ο κάθε άνθρωπος, έχει τη δυνατότητα και την ικανότητα μέσα από τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς του, μέσα από τις επιδιώξεις και τις επιθυμίες του, να επηρεάζει δημιουργικά και ωφέλιμα ολόκληρη τη ζωή τη δική του, των γύρω του και της κοινωνίας. Προς τούτο πρωτεύον συστατικό αποτελεί η γνώση. Η εκπαίδευση. Η παιδεία. Έννοιες αλληλένδετες αλλά ανεξάρτητες. Η εκπαίδευση εξασφαλίζει στους ανθρώπους τη μεθοδολογία, τις πληροφορίες, τις γνώσεις.

Η παιδεία αναμφιβόλως στηρίζεται στα παραπάνω, όμως αποτελεί το οικοδόμημα το οποίο μέσα από συγκεκριμένες δράσεις αποσκοπεί στη δημιουργία ολοκληρωμένων ανθρώπων. Ανθρώπων ελεύθερων. Ανθρώπων υπεύθυνων. Ανθρώπων με κριτική σκέψη. Ανθρώπων με αυτοκριτική. Ανθρώπων ικανών να αποφασίζουν. Οδηγεί, δηλαδή, σε ανθρώπους όχι μόνο «γραμματιζούμενους» αλλά και «μορφωμένους».

Αυτή ακριβώς η κρίση εκτιμώ πως είναι η μεγαλύτερη κρίση που πρέπει να διαχειριστούμε. Η δυνατότητα να διαμορφώνουμε ανθρώπους μορφωμένους. Διότι η κρίση δεν είναι μόνο οικονομική. Που σαφώς και επηρεάζει τις ενέργειες της δομημένης Πολιτείας. Η κρίση είναι πρωτίστως κοινωνική. Κρίση των αξιών. Των θεσμών. Της ηθικής. Κρίση βαθύτερης και ουσιαστικής καλλιέργειας της προσωπικότητας του ατόμου.
Κοινή συνισταμένη σήμερα είναι ότι χάθηκε το μέτρο. Έλειψε το όραμα.

Υπό τέτοιες καταστάσεις μειώνονται οι αντιστάσεις. Εκλείπουν τα σημεία αναφοράς. Παύουν δηλαδή να λειτουργούν οι δικλίδες ασφαλείας: οι σωστές αξιολογήσεις στη ζωή, το ήθος, η αίσθηση ευθύνης και, κυρίως, η αίσθηση ορίων. Των ορίων που σημαίνουν σεβασμό πρωτίστως προς το άτομο. Των ορίων που καθιστούν τον κάθε νέο, τον κάθε άνθρωπο αυθεντικό επαναστάτη. Οφείλει ο κάθε νέος, ο κάθε άνθρωπος να είναι επαναστάτης.

Επαναστάτης, όμως, με αιτία. Επαναστάτης σκεπτόμενος και υπεύθυνος. Καλλιεργημένος. Που μπορεί να κρίνει υπεύθυνα αλλά και αντικειμενικά. Που μπορεί και διαχωρίζει το σωστό από το λάθος. Το κατακριτέο από το ωφέλιμο. Επαναστάτης που θα δώσει πνοή στο όραμα.

Αυτή είναι η «Καλλίπολη». Όχημα υπέρβασης μιας κατεστημένης ανάγνωσης του κόσμου. Ιδανική. Χωρίς στεγανά. Χωρίς χρώμα. Μακριά από πλαίσια και όρια παίρνει το μπόι του ανθρώπου που την κουβαλάει. Πλάθει πολίτες υπεύθυνους. Σκεπτόμενους. Καλλιεργημένους. Κοινωνικά ευαίσθητους. Πολίτες με ιδανικά, αρχές και αξίες. Πολίτες με ταυτότητα. Αυτό είναι το πνεύμα μιας σύγχρονης και ουσιαστικής παιδείας, αντίβαρο στην κρίση. Μιας παιδείας κοινωνικής, που πλάθει ανθρώπους μορφωμένους. Όχι μόνο γραμματιζούμενους.

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΠΑΤΣΑΛΗΣ
Υπουργός Υγείας